Erratzu

Erratzu
	Euskal Herria
	Erratzu herriaren irudi orokorra.
Kokapena
Herrialdea	Nafarroa
Udalerria	Baztan
Geografia
Koordenatuak	43°10′51″N 1°27′21″W / 43.18083°N 1.45583°W
Demografia
Biztanleria	484 (2022)

Erratzu Nafarroa Garaiko iparraldeko lekua da, Baztan udalerrikoa. Bi auzo ditu: Gorostapolo eta Iñarbil. 2022 hasieran, 484 biztanle zituen.^[1]

Biztanleria

Erratzuko biztanleria^[1]^{[oh 1]}
1940	1950	1960	1970	1981	1991	2000	2010	2020
1098	1010	870	671	572	542	505	490	479

Kultura

Bestak eta ospakizunak

Herriko bestak ekainaren 29an ospatzen dira, San Pedroetan.

Inauteak Hausterre-egunaren aurreko azken igandean hasten dira; beraz, ez dute egun finkorik, urtero aldatzen baita. Hiru egun irauten dute. Herriko gazteek lau danbolin nagusi izendatzen dituzte, bi mutil eta bi neska. Horiek urteko ospakizun guztiak antolatzen dituzte, inauteriak, bestak...

Inauteetako lehenbiziko egunean, gazteek, bi taldetan banatuak eta soinulariak lagun, eskea edo puska biltzea egiten dute herrian barna. Etxe batera ailegatzean, larrainean edo barnean, jatera eta edatera ematen diete; lehengo denboretan, txistorra, odolkia edota arrautzak ere jasotzen zuten, baina gaur egun dirua bildu ohi dute. Astelehenean, talde batek Untxideko eskea egiten du, eta besteak Gorostapalotik hasi eta Azkarateraino.^[2]

Astearte goizean, bi taldetan, Iñarbil eta Iñarbegi korritzen dituzte. Bazkalondoan, desfilea egiten da. Damak dira pertsonaia nagusiak.^{[oh 2]} Zuriz jantzirik, koloretako zintez apaindutako zapela buruan eta aurpegia beloarekin estalirik ateratzen dira, berek zanbonbak izendatzen dituzten dunbalak joaz.^[3]

Euskara

Erratzun^[4] Baztango euskara^[5] egiten da, nafarreraren aldaera.

Ondarea

Apeztegia jauregia, XVII. mendearen bigarren erdikoa.^[6]^[7]
Goienetxe jauregia, XVIII. mendearen bigarren erdikoa.^[6]^[7]
Herriko ostatua, XVIII. mendekoa.^[6]
San Pedro eliza, XVI-XX. mende bitartekoa.^[6]
Etxenike jauregia, Iñarbil auzoan.
Xorroxin ur-jauzia, Gorostapalo auzoan.

Erratzuar ezagunak

Jose Apeztegia (169?-1746), Nafarroako Bikario Nagusia eta priorea, Iruñeko kalonjea, irakaslea eta idazlea. Bere garaiko Europako gizonik garaienetakoa omen zen.
Juan Lorenzo Irigoien Dutari (1712-1778), Iruñeko apezpikua.
Migel Jose Mariano Irigoien Dolarea (1785-1852), Nafarroako probintzia-senataria, elizgizona eta teologoa.
Ricardo Zabaltza (1898-1940), sindikalista eta politikaria.
Jose Mari Apezetxea (1927-2017), margolaria.
Xabier Ibargarai (1985), palaria.

Argazki galeria

Erratzu herriaren sarrera.
Erratzu
Karrika
San Pedro eliza

Oharrak

↑ Herriguneko, Iñarbilgo eta Gorostapaloko biztanleen batura.
↑ Lehenago eskera ere joaten ziren damak, baina egun astearte arratsaldean baino ez dira ateratzen.

Erreferentziak

1 2 Nomenclátor. Relación detallada de las entidades y núcleos de Población. nastat.navarra.es (kontsulta data: 2023-12-9).
↑ Inauteri giroa nagusi izanen da igandetik asteartera Erratzun ere. Xorroxin irratia, 2023ko otsailak 15, erran.eus (kontsulta data: 2023-12-9).
↑ Erratzu: Inauteriak 2020, damak eta mozorroak. Dantzan, dantzan.eus (kontsulta data: 2023-12-9).
↑ «Erratzu» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-11-19).
↑ «Baztango euskara» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-11-19).
1 2 3 4 Arozamena Ayala, Ainhoa, García Nieto, Fernando. Erratzu. Auñamendi Entziklopedia [on line], 2023, aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (kontsulta data: 2023-12-11).
1 2 Erratzuko antzinako eraikin nobleak. baztan.eus (kontsulta data: 2023-12-11).

Ikus, gainera

Bidasoan gora liburua

Kanpo estekak

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Nafarroa

Erratzu "Herri txiki, infernu handi" saioan (ETB1).

Datuak: Q2750405
Multimedia: Erratzu / Q2750405

Erratzu
Gorostapolo \| Iñarbil

[2] Herriguneko, Iñarbilgo eta Gorostapaloko biztanleen batura.

[4] Lehenago eskera ere joaten ziren damak, baina egun astearte arratsaldean baino ez dira ateratzen.

[nom-1] 1 2 Nomenclátor. Relación detallada de las entidades y núcleos de Población. nastat.navarra.es (kontsulta data: 2023-12-9).

[3] Inauteri giroa nagusi izanen da igandetik asteartera Erratzun ere. Xorroxin irratia, 2023ko otsailak 15, erran.eus (kontsulta data: 2023-12-9).

[5] Erratzu: Inauteriak 2020, damak eta mozorroak. Dantzan, dantzan.eus (kontsulta data: 2023-12-9).

[6] «Erratzu» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-11-19).

[7] «Baztango euskara» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-11-19).

[auñ-8] 1 2 3 4 Arozamena Ayala, Ainhoa, García Nieto, Fernando. Erratzu. Auñamendi Entziklopedia [on line], 2023, aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (kontsulta data: 2023-12-11).

[bu-9] 1 2 Erratzuko antzinako eraikin nobleak. baztan.eus (kontsulta data: 2023-12-11).

[1]

[oh 1]

[2]

[oh 2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]