Elizondo
- Artikulu hau Baztango herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Elizondo (argipena)».
| Elizondo | |
|---|---|
 Euskal Herria | |
 Elizondoko ikuspegi orokorra. | |
 | |
 | |
| Kokapena | |
| Herrialdea |  Nafarroa |
| Udalerria | Baztan |
| Posta kodea | 31700 |
| Herritarra | elizondoar |
| Geografia | |
| Koordenatuak | 43°08′49″N 1°31′02″W / 43.14681°N 1.51711°W |
| Garaiera | 200 m |
| Demografia | |
| Biztanleria | 3.519 (2020) |
Elizondo Nafarroa Garaiko iparraldeko alberria da, Baztan udalerriko handiena eta erdigunea. Lau auzo ditu: Antzanborda, Etxaide, Berro eta Beartzun. 2022 hasieran, 3536 biztanle zituen.[1]
Biztanleria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2000 | 2010 | 2020 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2132 | 2153 | 2272 | 2848 | 2900 | 3246 | 3102 | 3543 | 3519 |
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Zerbitzu-sektorea (administrazioa, irakaskuntza, osasuna, merkataritza, ostalaritza), industria eta eraikuntza dira herriko ekonomi jarduera nagusiak.
Azpiegiturak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Garraioa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]La Baztanesa autobus enpresak Elizondo-Iruñea eta Elizondo-Donostia lineak ditu.
Kultura
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Euskara
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Elizondon[4] Baztango euskara[5] egiten da, nafarreraren aldaera.
Festak eta ospakizunak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Elizondoko bestak Done Jakue Egunez, uztailaren 25ean ospatzen dira.
Bestalde, urtero Done Jakue aurreko edota ondorengo igandean Baztandarren Biltzarra ospatu ohi da, Baztango 15 herrien arteko anaikidetza jaialdia.
Udaberriko feriak Aste Santu ondoko ostiralean izaten dira, eta udazkenekoak San Lukas (urriak 18) ondoko igande ondoko ostiralean.
Kaleko eskulturak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Jorge Oteizarena, Done Jakue elizaren aurrean.
- Xabier Santxotenarena, Done Jakue elizaren aurrean. Elizondoko abesbatzak Aita Donostiari eskainitako omenaldia da.
GR 11 ibilbidea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Pirinioetako hegoaldeko isurialdea aldenik zeharkatzen duen GR 11 ibilbidea udalerri honetatik igarotzen da.
Ondarea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Antxitonea trinketa
- Antxitoneako zubia: Bertatik Baztan ibaia eta Elizondoko argazki ohikoenetako bat atera liteke.
- Apezenea
- Arizkunenea jauregia, XVIII. mendeko eraikin barrokoa.
- Arotzarena jauregia, XVII. mendeko eraikin barrokoa, gaur egun kultur-etxea da.
- Baztan Balleko Etxea: XVII. mendean eraikia, Baztango udaletxea da.
- Baztan pilotalekua: 1968an inauguratua.
- Datue jauregia: XVII-XVIII. mendeen artean eraikia.
- Done Jakue eliza: 1916-1925 bitartean eraikia.
- Elizondoko Abesbatzaren plaza
- Foruen plaza
- Istekonea
- Jaime Urrutia karrikako arkuak
- Paularena
- Poskonea
- Puriosenea, XV. mende bukaerako edo XVI. mende hasierako etxea.
Elizondar ospetsuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Pedro Medinueta Muzkiz (1736-1825), militar eta politikaria.
- Anastasio Etxeberri Santxolur (1822-1907), apaiza eta euskal idazlea.
- Braulio Iriarte (1860-1932), enpresaburua, Corona edo Coronita mexikar garagardoaren sortzailea.
- Paskual Bernardino Biguria (1871-1932), euskal idazlea.
- Jabier Lazkoz Biguria (1887-1965), apaiza eta gaztelaniazko nahiz euskarazko idazlea.
- Bittori Etxeberria (1908-1997), Emakume Abertzale Batzako presidentea, erresistentea.
- Mariano Izeta Elizalde (1915-2001), euskal idazlea eta euskaltzaina.
- Ana Mari Marín (1933-2020), margolaria eta erreferente sozial eta kulturala
- Manuel Martorell (1953-), historialari eta kazetaria, Ekialde Hurbilean aditua.
- Leopoldo Jaen Sobrino (1960-), UPNko politikari-ohia.
- Kepa Arizmendi Bereau "Baztan", (1957-2009), margolaria.
Argazki galeria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Baztan ibaia Elizondon
Baztan ibaia Elizondon
Xabier Santxotenaren eskultura, Elizondoko Abesbatzak Aita Donostiari eskainia.
Baztan Balleko Etxea edo Baztango udaletxea.
Arizkunenea
Istekonea
Paularena
Puriosenea
_-_Palacio_Arizkunenea_(Casa_de_Cultura_de_Baztan)_03.jpg)
_-_Casa_del_Virrey_1.jpg)
_-_Casa_Paularena_7.jpg)
_-_Museo_Etnogr%C3%A1fico_de_Baztan_(Casa_Puriosenea)_4.jpg)
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 Nomenclátor. Relación detallada de las entidades y núcleos de Población. nastat.navarra.es (kontsulta data: 2023-12-9).
- ↑ «Lizasoain Adansa, Rafael - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-11-30).
- ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-11-30).
- ↑ «Elizondo» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-11-19).
- ↑ «Baztango euskara» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-11-19).
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Elizondo Baztango udal webgunean[Betiko hautsitako esteka]
- Webgune ez ofiziala
- Elizondo "Herri txiki, infernu haundi" saioan (ETB1).
| Elizondo | ||
|---|---|---|
| Antzanborda | Beartzun | Berro | Etxaide | ||
Almandoz • Amaiur • Aniz • Arizkun (Aintzialde, Bozate, Ordoki, Pertalats) • Arraioz (Mardea) • Azpilkueta (Apaioa, Arribiltoa, Urrasun eta Zuaztoi) • Berroeta • Elizondo (Antzanborda, Beartzun, Berro eta Etxaide) • Elbete • Erratzu (Gorostapalo eta Iñarbil) • Gartzain (Aitzano, Ariztegi eta Etxerri) • Irurita (Apote, Iperburu eta Ordoki)• Lekaroz (Aroztegia, Oharriz eta Uharte) • Oronoz-Mugairi (Mugairi, Oronoz eta Zozaia) • Ziga (Zigaurre) | | |
