Aranda de Duero

Biztanleria-piramidea 2025; Guztira: 16.415 gizon, 17.489 emakume
	Iturria: Instituto Nacional de Estadística

Aranda de Duero
	Espainiako udalerria
	Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Espainia
Autonomia	Gaztela eta Leon
Probintzia	Burgosko probintzia
Alkatea	Raquel González Benito (en)
Izen ofiziala	Aranda de Duero
Posta kodea	09400
INEk ezarritako kodea	09018
Herriburua	Aranda de Duero
Geografia
Koordenatuak	41°40′17″N 3°41′11″W / 41.671388888889°N 3.6863888888889°W
Azalera	127,28 km²
Altitudea	798 m
Mugakideak	Baños de Valdearados, Quemada, Zazuar, Vadocondes, Fresnillo de las Dueñas, Fuentespina, Campillo de Aranda, Castrillo de la Vega, Villalba de Duero, Gumiel de Mercado, Quintana del Pidio, Gumiel de Izán eta Villanueva de Gumiel
Demografia
Biztanleria	33.956 (2025)
Dentsitatea	267 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuak	Santa Cruz Tenerifekoa, Romorantin-Lanthenay, Langen eta Salon-de-Provence
Matrikula	BU
	arandadeduero.es

Aranda de Duero Burgosko probintziako hegoaldean dagoen udalerria da, hirugarren populatuena Burgos hiriburua eta Miranda Ebro ondoren.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 32.928 biztanle zituen.

Geografia

Duero ibaiak zeharkatzen du herria. Horrez gain, Arandilla, Bañuelos eta Nava ibaiadarrak udalerrian isurtzen dituzte bere urak.

Duero ibaiaren ohantze nagusiak paisaia laua sortzen du, haran disimetriko bat, iparraldeko isurialdea malkartsuagoa delarik, plataforma multzo batek mugatua. Beraz, malda handirik gabeko paisaia da, hareharri edo kareharriek, landazabaletako zoru hareatsuek eta ibai nagusiko ibarretako eta ibaiadarretako limo-buztintsuek osatua.

Udalerri mugakideak

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Baños de Valdearados, Quemada, Zazuar, Vadocondes, Fresnillo de las Dueñas, Fuentespina, Campillo de Aranda, Castrillo de la Vega, Villalba de Duero, Gumiel de Mercado, Quintana del Pidio, Gumiel de Izán eta Villanueva de Gumiel.

Mapa — Aranda de Duero eta ondoko udalerrien arteko muga administratiboak.

Historia

Aranda de Duero hiria X. mendean jaio zen, Errekonkista osteko birpopulaketaren ondorioz. 1029an Antso Nagusiak Iruñeko Erresumari lotu zion eta, hau hiltzean, Gartzia III.aren eskuetara iragan zen. Hala ere, 1054ko Tamaróngo guduaren ondorioz, gaztelarren eskuetara pasa zen. XIII. mendean Erresumako hiribildu nagusienetariko bat izan zen. Erregalia asko lortu zituen eta XV. eta XVI. mendeetan, bere urrezko aroa bizi zen, noiz Santa Maria eliza eta hainbat jauregi eraiki zituzten.

XVIII. mendean, borboien erreinaldietan, Aranda de Duero errege-hiribilduren izaera sendotu zen. XIX. mendean, trenbidearen heltzearekin batera, bertoko ekonomia berpiztu eta bere ardoak ospetsu bilakatu ziren.

Banaketa administratiboa

Herriak	Biztanleria (2000)	Biztanleria (2010)^[1]
Aranda de Duero	29.245	32.537
La Aguilera	271	254
La Calabaza	138	130
Monte Costaján	-	101
Sinovas	108	132

Demografia

Oharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.

Gastronomia

Gastronomia da herriko indarguneetako bat. Herriko gastronomiak lau zutabe garrantzitsu ditu:

Ribera del Duero JDB ardo beltza, mundu osoan ospetsua.
Egur-labean erretako esneko arkumea (Gaztela eta Leongo esneko arkumea) eta arkume-txuletak.
Arandako odolkia, Burgosko odolkiaren tokiko barietatea.
Torta de Aranda, hiriko ogi tradizionala.

Ekonomia

Hiria Gaztela eta Leongo 3. industrialdea da, sektorean 4872 langile dituena, 136 enpresatan, eta 1. hiria ehunekotan: biztanleria aktiboaren %32,9 (2007ko abenduko datua). Hirian Autonomia Erkidegoko enpresa handienetako batzuk daude: Leche Pascual (8.a), GlaxoSmithKline (15.a), Gerardo de la Calle - Artepref (167.a), baita Michelin taldeko lantegi handi bat ere, besteak beste.