Louise Arbour
| Louise Arbour | |
|---|---|
 Arbour 2011. | |
| Generalna guvernerka Kanade (imenovana) | |
| Vrijeme na dužnosti od 8. juna 2026. | |
| Prethodnik | Mary Simon |
| Specijalna predstavnica generalnog sekretara Ujedinjenih nacija za međunarodne migracije | |
| Vrijeme na dužnosti 1. mart 2017. – 31. decembar 2018. | |
| Prethodnik | Peter Sutherland |
| Nasljednik | položaj ukinut |
| Visoki komesar Ujedinjenih nacija za ljudska prava | |
| Vrijeme na dužnosti 30. juli 2004. – 31. august 2008. | |
| Prethodnik | Sérgio Vieira de Mello |
| Nasljednik | Navi Pillay |
| Lični podaci | |
| Rođenje | Louise Arbour 10. februar 1947 Montreal, Quebec, Kanada |
| Nacionalnost | Kanađanka |
| Supružnik | Larry Taman (rastavljeni) |
| Djeca | 3 |
| Obrazovanje | |
| Zanimanje |
|
| Potpis |  |
| Nagrade i odlikovanja | |
| Ordeni | |
Louise Bérénice Arbour (rođena 10. februara 1947) kanadska je pravnica, bivša sutkinja, međunarodna tužiteljica i diplomatkinja. Bila je sutkinja Vrhovnog suda Kanade, glavna tužiteljica Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju i Međunarodnog krivičnog suda za Ruandu te visoka komesarka Ujedinjenih nacija za ljudska prava. Kralj Charles III odobrio je 5. maja 2026. njeno imenovanje za sljedeću generalnu guvernerku Kanade, na preporuku premijera Kanade Marka Carneyja.[1]
U međunarodnom pravu najpoznatija je po radu u Hagu, gdje je vodila tužilaštva dva ad hoc međunarodna suda Ujedinjenih nacija. Tokom njenog mandata podignuta je optužnica protiv predsjednika Savezne Republike Jugoslavije Slobodana Miloševića, što je bila prva optužnica međunarodnog tribunala protiv šefa države na dužnosti.[2]
Biografija
[uredi | uredi izvor]Arbour je rođena u Montrealu, u provinciji Quebec. Školovala se u Collège Régina Assumpta, a diplomu iz građanskog prava stekla je 1970. na Univerzitetu u Montrealu. Nakon toga nastavila je postdiplomski studij na Univerzitetu u Ottawi i radila kao pravna saradnica kod sudije Louisa-Philippea Pigeona na Vrhovnom sudu Kanade. Primljena je u Advokatsku komoru Quebeca 1971, a u Advokatsku komoru Ontarija 1977.[3] Od 1972. do 1973. radila je u Komisiji za reformu prava Kanade. Potom je predavala na Pravnom fakultetu Osgoode Hall pri Univerzitetu York, gdje je bila docentica, vanredna profesorica i pridružena dekanica. U tom periodu bavila se krivičnim pravom, javnim pravom i građanskim slobodama.[2]
Sudska karijera u Kanadi
[uredi | uredi izvor]Sudska karijera počela joj je 1987, kada je imenovana u Vrhovni sud Ontarija. Tri godine kasnije postala je sutkinja Apelacionog suda Ontarija, kao prva frankofona osoba imenovana u taj sud.[4] Godine 1995. vodila je komisiju za istragu događaja u Ženskom zatvoru u Kingstonu. Izvještaj komisije, objavljen 1996, ukazao je na probleme u postupanju prema zatvorenicama i na potrebu da se kazneni sistem podredi načelima vladavine prava.[2]
U Vrhovni sud Kanade imenovana je 15. septembra 1999, a s te funkcije povukla se 1. jula 2004.[3] U tom periodu učestvovala je u odlukama iz oblasti krivičnog i ustavnog prava, uključujući predmete koji su se odnosili na tumačenje Kanadske povelje o pravima i slobodama.[2]
Međunarodni krivični tribunali i rad u međunarodnim organizacijama
[uredi | uredi izvor]Vijeće sigurnosti Ujedinjenih nacija imenovalo ju je u oktobru 1996. za glavnu tužiteljicu Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju i Međunarodnog krivičnog suda za Ruandu. Na toj funkciji ostala je do septembra 1999.[3] Kao glavna tužiteljica uvela je praksu zapečaćenih optužnica i nastojala povećati operativnu efikasnost tribunala. Njeno tužilaštvo podiglo je optužnicu protiv Slobodana Miloševića, a u predmetima pred tribunalima učvršćeno je shvatanje da seksualno nasilje može predstavljati genocid i zločin protiv čovječnosti.[2]
Arbour je 2004. imenovana za visoku komesarku Ujedinjenih nacija za ljudska prava. Dužnost je obavljala do 2008, baveći se institucionalnom odgovornošću, reformom mehanizama zaštite ljudskih prava i jačanjem međunarodnog sistema nadzora nad poštivanjem prava.[2] Od 2009. do 2014. bila je predsjednica i izvršna direktorica Međunarodne krizne grupe, nevladine organizacije koja se bavi analizom i prevencijom oružanih sukoba.[5] Generalni sekretar UN-a António Guterres imenovao ju je 2017. za posebnu predstavnicu za međunarodne migracije, a na toj funkciji radila je do 2018.[2]
Izvještaj o Kanadskim oružanim snagama
[uredi | uredi izvor]Od 2021. do 2022. vodila je nezavisnu vanjsku reviziju Ministarstva nacionalne odbrane Kanade i Kanadskih oružanih snaga u vezi sa seksualnim nedoličnim ponašanjem i institucionalnom kulturom. Izvještaj, poznat kao Arbourin izvještaj, sadržavao je niz preporuka za reformu sistema odgovornosti, postupanja po prijavama i odnosa civilnih i vojnih institucija.[4]
Imenovanje za generalnu guvernerku Kanade
[uredi | uredi izvor]Premijer Mark Carney objavio je 5. maja 2026. da je kralj Charles III odobrio imenovanje Louise Arbour za sljedeću generalnu guvernerku Kanade. U saopćenju je navedeno da će biti 31. osoba na toj funkciji od Kanadske konfederacije i prva generalna guvernerka koju je imenovao Charles III kao kanadski kralj.[1]
Funkcija generalnog guvernera predstavlja monarha u Kanadi. Ustavne dužnosti uključuju sazivanje i raspuštanje parlamenta, davanje kraljevske saglasnosti na zakone, imenovanje vlade po ustavnoj praksi te protokolarno predstavljanje države u zemlji i inostranstvu.[1]
Priznanja
[uredi | uredi izvor]Arbour je dobitnica brojnih kanadskih i međunarodnih priznanja. Imenovana je za companion Reda Kanade 25. oktobra 2007, a investitura je održana 10. oktobra 2008.[6] Također je velika oficirka Nacionalnog reda Quebeca i dobitnica više desetina počasnih doktorata.[2]
Reference
[uredi | uredi izvor]- 1 2 3 "Le premier ministre Carney annonce l'approbation par le Roi de la prochaine gouverneure générale du Canada". Premier ministre du Canada (jezik: francuski). 5. 5. 2026. Pristupljeno 8. 5. 2026.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 "L'honorable Louise Arbour". Premier ministre du Canada (jezik: francuski). 5. 5. 2026. Pristupljeno 8. 5. 2026.
- 1 2 3 "The Honourable Louise Arbour". Supreme Court of Canada (jezik: engleski). 30. 10. 2025. Pristupljeno 8. 5. 2026.
- 1 2 "Louise Arbour". Encyclopaedia Britannica (jezik: engleski). 5. 5. 2026. Pristupljeno 8. 5. 2026.
- ↑ "Louise Arbour". Canada.ca (jezik: engleski). 10. 2. 2025. Pristupljeno 8. 5. 2026.
- ↑ "The Honourable Louise Arbour". The Governor General of Canada (jezik: engleski). Pristupljeno 8. 5. 2026.
