Lille

Lille Rijsel
Komun, prefektur dan ibu negeri wilayah
Vieille Bourse dan menara loceng Dewan Perniagaan di Place du Général-de-Gaulle
Bendera Jata
Peta interaktif bagi Lille
Koordinat: 50°38′14″U 3°03′48″T
Negara	Perancis
Wilayah	Hauts-de-France
Jabatan	Nord
Arondisemen	Lille
Interkomunaliti	Métropole Européenne de Lille
Komun bersekutu	Hellemmes dan Lomme
Kerajaan
• Datuk bandar	Arnaud Deslandes
• Penggal	2026–2032
Keluasan
• Jumlah	34.83 km2 (13.45 batu persegi)
Highest elevation	45 m (148 ft)
Lowest elevation	17 m (56 ft)
Penduduk  (2023)
• Jumlah	238,246
• Pangkat	ke-10 di Perancis
• Kepadatan	6,840.3/km2 (17,716/batu persegi)
Zon waktu	UTC+1 (CET)
• Musim panas (WMP)	UTC+2 (CEST)
Poskod	59000, 59160, 59260 dan 59800
Kod INSEE	59350
Kanton	Lille-1 hingga Lille-6
Nama penduduk	Lillois (lelaki), Lilloise (perempuan)
Tapak sesawang	www.lille.fr

Lille (Sebutan bahasa Perancis: [lil]; Belanda: Rijsel) ialah sebuah bandar dan komun di utara Perancis, berhampiran sempadan dengan Belgium. Bandar ini merupakan pusat pentadbiran atau prefektur bagi jabatan Nord, ibu negeri wilayah Hauts-de-France dan komun utama Métropole Européenne de Lille.

Lille mempunyai 238,246 orang penduduk pada 2023, menjadikannya komun kesepuluh paling ramai penduduk di Perancis. Wilayah komunnya seluas 34.83 kilometer persegi mempunyai kepadatan penduduk sebanyak 6,840.3 orang bagi setiap kilometer persegi.

Lille menjadi pusat sebuah kawasan metropolitan yang merangkumi bandar seperti Roubaix, Tourcoing dan Villeneuve-d'Ascq. Métropole Européenne de Lille terdiri daripada 95 komun dan mempunyai kira-kira 1.2 juta orang penduduk. Kesinambungan kawasan binaan serta hubungan pengangkutan dan ekonomi dengan bandar di Belgium membentuk sebuah kawasan rentas sempadan yang mempunyai lebih daripada dua juta orang penduduk.

Bandar ini berkembang pada Zaman Pertengahan di kawasan pulau kecil dan paya yang dibentuk oleh Sungai Deûle. Lille menjadi salah sebuah pusat perdagangan tekstil di Kaunti Flanders, kemudian berada di bawah pemerintahan duke Bourgogne, Wangsa Habsburg dan Belanda Sepanyol. Tentera Louis XIV menawan Lille pada 1667, dan bandar tersebut disatukan dengan Perancis pada tahun berikutnya.

Perindustrian pada abad ke-19 menjadikan Lille pusat utama pengeluaran tekstil, kejuruteraan dan perdagangan. Selepas kemerosotan industri tradisional pada separuh kedua abad ke-20, ekonominya beralih kepada perkhidmatan, pentadbiran, pendidikan tinggi, kesihatan, perdagangan dan teknologi. Pembukaan rangkaian kereta api berkelajuan tinggi, Stesen Lille-Europe dan kawasan perniagaan Euralille pada dekad 1990-an mengukuhkan kedudukan Lille di antara Paris, Brussels dan London.

Lille menjadi Ibu Negara Kebudayaan Eropah pada 2004. Warisan seni binanya merangkumi Vieille Bourse, Hospice Comtesse, Citadelle de Lille, Palais des Beaux-Arts serta Dewan Bandar Raya Lille dan menara locengnya. Menara loceng Dewan Bandar Raya merupakan sebahagian daripada Tapak Warisan Dunia bersiri UNESCO Menara Loceng Belgium dan Perancis.

Nama dan lambang

Nama Lille berkaitan dengan bentuk bahasa Perancis lama L’Isle, yang bermaksud “pulau”. Nama tersebut merujuk keadaan tapak asal bandar yang terdiri daripada beberapa pulau kecil di antara cabang dan kawasan paya Sungai Deûle. Sebuah piagam tahun 1066 menyebut tempat itu sebagai Isla, manakala dokumen lain menggunakan bentuk seperti Illensis bagi merujuk Lille atau penduduknya.

Dalam bahasa Belanda, bandar ini dikenali sebagai Rijsel. Nama tersebut digunakan di Belgium dan Belanda serta pada sesetengah papan tanda jalan di kawasan berbahasa Belanda. Bahasa Perancis ialah bahasa utama dalam pentadbiran dan kehidupan awam. Pertuturan tradisional tempatan berkait dengan bahasa Picard, yang turut dikenali secara tidak rasmi sebagai ch’ti di bahagian utara Perancis.

Penduduk Lille disebut Lillois bagi lelaki dan Lilloise bagi perempuan dalam bahasa Perancis.

Jata Lille memaparkan bunga lili berwarna perak pada latar merah. Lambang bunga tersebut telah digunakan oleh bandar sejak Zaman Pertengahan. Bendera perbandaran yang digunakan sejak 2013 mengadaptasi bentuk bunga lili putih pada latar merah.

Geografi

Kedudukan dan hidrografi

Lille terletak di bahagian utara Dataran Flanders, berhampiran sempadan Perancis-Belgium. Bentuk muka buminya rendah dan rata, dengan ketinggian antara 17 dengan 45 meter. Bandar ini terletak pada laluan yang menghubungkan lembangan Paris dengan Belgium, Belanda dan kawasan Rhine.

Sungai Deûle membentuk paksi air utama Lille. Sebelum dikawal dan disalurkan, sungai itu mengalir melalui kawasan paya serta membentuk beberapa cabang dan pulau kecil. Keadaan tersebut mempengaruhi lokasi petempatan zaman pertengahan, sistem pertahanan, kegiatan perdagangan dan pembentukan nama bandar.

Deûle kini sebahagian daripada rangkaian laluan air yang menghubungkan Lille dengan Sungai Lys, Scheldt, pelabuhan Belgium dan sistem terusan Perancis utara. Sebahagian besar aliran lama di pusat bandar telah ditimbus atau disalurkan di bawah tanah pada abad ke-19 dan ke-20.

Komun Lille bersempadan atau mempunyai kesinambungan kawasan binaan dengan beberapa komun seperti La Madeleine, Saint-André-lez-Lille, Lambersart, Loos, Ronchin, Faches-Thumesnil, Mons-en-Barœul dan Villeneuve-d'Ascq.

Iklim

Lille mengalami iklim lautan yang dipengaruhi kedudukannya berhampiran Laut Utara dan Selat Inggeris. Musim panas lazimnya sederhana hingga hangat, manakala musim sejuk sejuk dan lembap tetapi jarang mengalami suhu ekstrem yang berpanjangan.

Hujan turun sepanjang tahun dan cuaca boleh berubah dengan cepat akibat pergerakan sistem tekanan dari Atlantik. Salji biasanya tidak kekal lama, tetapi fros dan kabus boleh berlaku semasa musim sejuk. Normal iklim rujukan bagi kawasan bandar diukur di stesen Lille-Lesquin.

Peningkatan kekerapan gelombang haba dan tempoh kering telah mendorong pihak bandar memperluas penanaman pokok, kawasan teduh, taman serta permukaan yang dapat menyerap air.

Bentuk bandar dan kawasan kejiranan

Place du Général-de-Gaulle, Vieille Bourse dan menara loceng Dewan Perniagaan.

Pusat bersejarah Lille berkembang di sekitar Place du Général-de-Gaulle, yang lazimnya dikenali sebagai Grand’Place, dan kawasan Vieux-Lille. Jaringan jalan di kawasan lama memperlihatkan susun atur yang tidak teratur, rumah bata dan batu, bekas kediaman pedagang serta bangunan daripada zaman Belanda Sepanyol dan pemerintahan Perancis.

Lille-Centre merangkumi Grand’Place, Rue de Béthune, kawasan stesen, Dewan Bandar Raya, Palais des Beaux-Arts dan sebahagian Euralille. Kawasan ini menjadi pusat pentadbiran, perdagangan, kebudayaan dan pengangkutan.

Vieux-Lille terletak di sebelah utara pusat dan mempunyai banyak bangunan dari abad ke-17 dan ke-18. Sebahagian besar kawasan itu termasuk dalam kawasan warisan bandar yang dilindungi bersama bahagian tertentu Lille-Centre.

Wazemmes berkembang sebagai kawasan pekerja dan perdagangan selepas dimasukkan ke dalam Lille pada abad ke-19. Pasarnya, kedai makanan dan penduduk daripada pelbagai latar belakang menjadikannya salah satu kawasan bandar yang paling sibuk.

Moulins dan Fives berkembang bersama kegiatan perindustrian, landasan kereta api dan perumahan pekerja. Bekas bangunan kilang serta gudang di kawasan tersebut kemudiannya dipulihkan atau diberikan fungsi baharu.

Vauban-Esquermes menempatkan Citadelle, kampus Université Catholique de Lille dan kawasan kediaman. Bois-Blancs terletak di sepanjang Deûle dan merangkumi bekas kawasan perindustrian yang dibangunkan sebagai pusat teknologi digital.

Lille-Sud, Faubourg de Béthune, Saint-Maurice Pellevoisin dan kawasan lain berkembang terutama pada abad ke-19 dan ke-20. Program pembaharuan bandar telah mengubah perumahan, kemudahan awam dan pengangkutan di beberapa kawasan tersebut.

Wilayah pentadbiran Lille turut merangkumi dua komun bersekutu. Hellemmes bersekutu dengan Lille pada 1977, manakala Lomme mendapat status yang sama pada 2000.

Sejarah

Asal usul dan Zaman Pertengahan

Walaupun kawasan Lille telah didiami sejak zaman prasejarah, tiada bukti bahawa sebuah bandar Gaul atau Rom pernah berdiri di tapak pusat bandar pada masa kini. Petempatan bandar yang dapat disahkan hanya muncul pada abad ke-11.

Lille disebut sebagai sebuah tempat berkubu pada 1054 semasa konflik antara Maharaja Henry III dengan Baudouin V, Count Flanders. Sebuah piagam yang dikeluarkan pada 1066 bagi Gereja Saint-Pierre menyebut tempat tersebut sebagai Isla.

Bandar itu berkembang di wilayah Count Flanders. Kedudukannya pada Deûle membolehkan hasil pertanian, tekstil, kayu dan barangan lain dihantar melalui rangkaian sungai menuju bandar serta pelabuhan Flanders.

Kegiatan memproses bulu, menenun kain dan berdagang tekstil menjadi asas ekonomi Lille. Pasar dan pameran perdagangan menarik pedagang dari Flanders, Perancis, England dan kawasan Rhine. Asal usul Braderie de Lille dapat dikesan kepada pameran bebas yang telah direkodkan pada 1127.

Bandar ini dilindungi oleh tembok, pintu gerbang dan parit. Pusatnya berkembang di sekitar pasar, gereja Saint-Maurice, gereja Saint-Pierre dan kediaman count. Namun, perang antara Count Flanders dengan raja Perancis menyebabkan Lille beberapa kali diserang, dibakar atau diduduki.

Pada 1237, Countess Jeanne de Flandre mengasaskan Hospice Comtesse bagi merawat pesakit dan membantu golongan miskin. Kompleks tersebut dibina semula serta diperluas selama beberapa abad dan kini menempatkan muzium sejarah dan seni bandar.

Pemerintahan Bourgogne dan Habsburg

Melalui perkahwinan Marguerite de Flandre dengan Philippe le Hardi pada 1369, Lille menjadi sebahagian daripada wilayah pemerintahan Kadipaten Bourgogne. Duke Bourgogne menjadikan bandar itu salah satu pusat pentadbiran dan kewangan utama di negeri-negeri mereka di Negara Pamah.

Palais Rihour dibina pada abad ke-15 sebagai kediaman duke. Walaupun kebanyakan kompleks tersebut musnah akibat kebakaran dan pembangunan kemudian, kapel serta beberapa bahagian lain masih terpelihara.

Selepas kematian Charles le Téméraire pada 1477, wilayah Bourgogne di Negara Pamah diwarisi oleh Marie de Bourgogne dan kemudian Wangsa Habsburg. Lille seterusnya berada di bawah pemerintahan Habsburg dan menjadi sebahagian daripada Belanda Sepanyol.

Bandar mengekalkan institusi, perdagangan dan ciri seni bina Flemish. Rumah kayu secara beransur-ansur digantikan dengan bangunan bata dan batu, manakala pedagang serta persatuan tukang membina kediaman, gereja dan bangunan awam baharu.

Vieille Bourse dibina antara 1652 dengan 1653 mengikut reka bentuk Julien Destrée. Kompleks yang terdiri daripada 24 buah rumah di sekitar sebuah halaman dalaman itu digunakan oleh pedagang dan menjadi salah satu contoh utama seni bina Flemish abad ke-17.

Penaklukan Perancis dan pembinaan kubu

Pintu masuk Citadelle de Lille, yang dibina selepas penaklukan Perancis.

Tentera Louis XIV mengepung Lille pada Ogos 1667 semasa Perang Penurunan Kuasa. Bandar itu menyerah selepas pengepungan singkat dan dimasukkan ke dalam Kerajaan Perancis. Penyerahan Lille kepada Perancis disahkan melalui Perjanjian Aix-la-Chapelle pada 1668.

Jurutera tentera Vauban membina sebuah citadelle berbentuk bintang di sebelah barat laut bandar mulai 1670. Sistem pertahanan tersebut disepadukan dengan benteng, parit, pintu gerbang dan kawasan banjir yang dapat digunakan bagi menghalang serangan.

Kawasan bandar diperluas ke arah barat laut bagi menempatkan berek, jalan baharu dan kediaman. Seni bina klasik Perancis semakin digunakan bersama tradisi Flemish tempatan.

Porte de Paris dibina antara 1685 dengan 1692 bagi memperingati kemenangan Louis XIV pada 1667. Monumen tersebut menggantikan salah sebuah pintu lama di tembok bandar.

Lille beberapa kali menjadi sasaran dalam peperangan Eropah. Bandar ini diduduki oleh tentera gabungan pada awal abad ke-18 sebelum dikembalikan kepada Perancis melalui penyelesaian peperangan tersebut.

Revolusi dan perindustrian

Semasa Revolusi Perancis, institusi lama bandar dibubarkan dan Lille menjadi pusat pentadbiran jabatan Nord. Kedudukannya berhampiran sempadan menjadikannya penting bagi pertahanan negara.

Tentera Austria mengepung serta mengebom Lille pada 1792. Penduduk dan garison bandar mempertahankan Lille sehingga tentera pengepung berundur. Colonne de la Déesse di Grand’Place dibina pada abad ke-19 bagi memperingati penentangan tersebut.

Perindustrian berkembang dengan pesat pada abad ke-19. Pengeluaran linen dan kapas, pembinaan mesin, bahan kimia, pembuatan makanan serta percetakan menarik pekerja dari kawasan sekitar, Belgium dan bahagian lain Perancis.

Pada 1858, sempadan Lille diperluas untuk memasukkan beberapa komun pinggir yang telah berkembang bersama industri dan perumahan pekerja. Benteng tertentu dirobohkan, manakala jalan, boulevard, landasan kereta api dan kemudahan awam baharu dibina.

Stesen Lille-Flandres berkembang sebagai pusat hubungan kereta api dengan Paris, Calais, Dunkirk, Belgium dan bandar perindustrian berhampiran. Terusan dan pelabuhan sungai terus digunakan bagi pengangkutan arang batu, bahan mentah serta hasil kilang.

Pertumbuhan industri disertai perumahan sesak, pencemaran dan keadaan kerja yang sukar. Gerakan pekerja, kesatuan sekerja, koperasi dan politik sosialis memperoleh pengaruh yang besar di Lille serta bandar perindustrian sekitarnya.

Perang dunia

Tentera Jerman menduduki Lille dari Oktober 1914 hingga Oktober 1918 semasa Perang Dunia Pertama. Penduduk menghadapi kekurangan makanan, kerja paksa, pengambilan hasil industri dan kawalan ketenteraan.

Sebuah letupan besar di depot peluru Dix-Huit-Ponts memusnahkan sebahagian kawasan Moulins dan meragut nyawa penduduk. Rangkaian risikan dan Penentangan turut beroperasi di bandar, termasuk kumpulan yang dikaitkan dengan Louise de Bettignies.

Tentera Berikat memasuki Lille pada Oktober 1918. Kerja pemulihan selepas perang melibatkan pembinaan semula rumah, kilang, jalan dan kemudahan yang rosak.

Semasa Perang Dunia Kedua, pasukan Jerman menawan Lille pada Mei 1940. Bandar dan jabatan Nord diletakkan di bawah pentadbiran tentera Jerman yang berpusat di Brussels, bukannya di bawah pentadbiran langsung kerajaan Vichy.

Penduduk Yahudi, anggota Penentangan, tahanan politik dan pekerja paksa menjadi sasaran penangkapan serta pengusiran. Serangan udara Berikat turut merosakkan kawasan kereta api dan perindustrian. Lille dibebaskan pada September 1944.

Perubahan selepas perang

Industri tekstil dan pembuatan pulih selepas 1945, tetapi persaingan antarabangsa, perubahan teknologi dan pemindahan pengeluaran menyebabkan penutupan banyak kilang mulai dekad 1960-an dan 1970-an.

Pengurangan pekerjaan industri memberi kesan besar kepada Lille, Roubaix, Tourcoing dan bandar sekitarnya. Pihak berkuasa tempatan kemudian memberi tumpuan kepada perkhidmatan, pendidikan tinggi, perdagangan, perubatan, pengangkutan dan penggunaan semula kawasan perindustrian.

Metro automatik Lille mula beroperasi pada 1983. Sistem tersebut menggunakan teknologi véhicule automatique léger atau VAL dan merupakan sistem metro automatik sepenuhnya yang pertama di dunia.

Pembukaan laluan kereta api berkelajuan tinggi dan Stesen Lille-Europe pada 1994 menghubungkan Lille secara langsung dengan Paris, Brussels dan London. Kawasan Euralille dibangunkan di antara Stesen Lille-Flandres dengan Lille-Europe sebagai pusat perniagaan, perdagangan dan pengangkutan.

Lille menjadi Ibu Negara Kebudayaan Eropah pada 2004. Program tersebut menghasilkan pameran, festival, pemulihan bangunan dan pembukaan ruang kebudayaan. Sejak 2006, organisasi lille3000 meneruskan dasar itu melalui musim kebudayaan bertema dan acara seni.

Pentadbiran dan politik

Lille ialah pusat pentadbiran wilayah Hauts-de-France, jabatan Nord dan Arondisemen Lille. Komun ini dibahagikan antara enam kanton, iaitu Lille-1 hingga Lille-6, bagi pilihan raya Majlis Jabatan Nord.

Majlis perbandaran Lille terdiri daripada 61 orang anggota yang dipilih untuk tempoh enam tahun. Majlis tersebut memilih datuk bandar dan timbalan-timbalannya serta membuat keputusan mengenai sekolah rendah, keselamatan perbandaran, perkhidmatan sosial, kebudayaan, taman, kemudahan sukan dan harta komun.

Dalam pusingan kedua pilihan raya perbandaran pada 22 Mac 2026, senarai gabungan kiri Tout pour Lille demain yang diketuai Arnaud Deslandes memperoleh 49.33 peratus undi dan 47 kerusi. Senarai Lahouaria Addouche memperoleh 10 kerusi, manakala senarai Matthieu Valet dan Violette Spillebout masing-masing memperoleh dua kerusi.

Majlis baharu memilih Deslandes sebagai datuk bandar pada 27 Mac 2026 bagi penggal 2026–2032.

Hellemmes dan Lomme mempunyai datuk bandar serta majlis perundingan tempatan sendiri sebagai komun bersekutu, tetapi kedua-duanya mengambil bahagian dalam pilihan raya Majlis Perbandaran Lille.

Lille ialah komun utama Métropole Européenne de Lille, yang terdiri daripada 95 komun. Metropolis tersebut bertanggungjawab terhadap bidang seperti pengangkutan awam, pembangunan ekonomi, perancangan wilayah, perumahan, jalan metropolitan, air, pembetungan dan pengurusan sisa.

Demografi

Lille mempunyai 238,246 orang penduduk pada 2023. Jumlah itu meningkat daripada 232,787 pada 2017, bersamaan pertumbuhan purata kira-kira 0.4 peratus setahun.

Perubahan jumlah penduduk Lille, 1968–2023

Tahun	Penduduk
1968	238,554
1975	219,204
1982	196,705
1990	198,691
1999	212,597
2007	225,789
2012	228,652
2017	232,787
2023	238,246
Sumber: INSEE, banci penduduk.

Jumlah penduduk menurun dengan ketara antara 1968 dengan awal dekad 1980-an akibat penyahindustrian, pengurangan saiz isi rumah dan perpindahan penduduk ke komun pinggir bandar. Pertumbuhan kembali berlaku mulai dekad 1990-an bersama pembangunan semula bandar, peningkatan jumlah pelajar dan pertumbuhan sektor perkhidmatan.

Struktur umur penduduk Lille lebih muda daripada purata kebangsaan. Pada 2023, penduduk berumur antara 15 dengan 24 tahun merangkumi 26.0 peratus, manakala mereka yang berumur antara 25 dengan 39 tahun merangkumi 25.8 peratus daripada jumlah penduduk. Keadaan ini berkait dengan kehadiran universiti dan institusi pendidikan tinggi yang besar.

Pada 2023, Lille mempunyai 146,031 unit kediaman dan 130,687 isi rumah. Kediaman utama merangkumi 88.6 peratus daripada jumlah perumahan, kediaman kedua serta kediaman sekali-sekala 3.4 peratus, manakala rumah kosong merangkumi 8.0 peratus. Sebanyak 27.6 peratus isi rumah memiliki kediaman utama mereka.

Pertumbuhan industri pada abad ke-19 menarik pekerja dari Flanders, Belgium, kawasan perlombongan Nord dan Pas-de-Calais serta bahagian lain Perancis. Pada abad ke-20, penduduk baharu turut datang dari Poland, Itali, Portugal, Afrika Utara, Afrika sub-Sahara, Turki dan bahagian lain dunia.

Taraf hidup tahunan median pada 2023 ialah kira-kira €22,470 bagi setiap unit penggunaan, manakala kadar kemiskinan menghampiri 29 peratus. Angka tersebut menunjukkan perbezaan sosial yang besar antara pusat bandar, kawasan pelajar, kawasan kediaman berada dan beberapa kawasan perumahan sosial.

Ekonomi

Ekonomi Lille berubah daripada asas perindustrian kepada ekonomi yang didominasi oleh perkhidmatan. Pada 2023, terdapat 183,864 pekerjaan dalam wilayah komun, jauh melebihi bilangan penduduk bekerja yang menetap di bandar.

Pada penghujung 2024, Lille mempunyai 10,645 pertubuhan yang menggaji pekerja. Perdagangan, pengangkutan dan pelbagai perkhidmatan merangkumi 80.3 peratus daripada jumlah tersebut. Pentadbiran awam, pendidikan, kesihatan dan kegiatan sosial merangkumi 12.6 peratus, pembinaan 4.4 peratus dan industri 2.6 peratus.

Perdagangan dan perkhidmatan

Lille menjadi pusat pentadbiran, perbankan, insurans, perkhidmatan undang-undang dan perdagangan bagi Hauts-de-France. Kedudukannya berhampiran Belgium serta hubungan kereta api dengan Paris, Brussels dan London membantu perkembangan persidangan, perniagaan dan pelancongan.

Pusat perdagangan tradisional terletak di sekitar Grand’Place, Rue de Béthune, Rue Neuve dan kawasan stesen. Pasar Wazemmes pula menjadi pusat perdagangan makanan, pakaian dan barangan harian.

Euralille dibangunkan di sekitar Stesen Lille-Europe serta Lille-Flandres. Kawasan tersebut menempatkan pejabat, hotel, kediaman, pusat beli-belah dan kemudahan awam serta menjadi salah satu pusat perniagaan utama di luar Paris.

Industri dan pembangunan semula

Tekstil, kejuruteraan mekanikal, pembuatan lokomotif, bahan kimia dan industri makanan pernah menguasai ekonomi Lille. Sebahagian besar pengeluaran kemudiannya ditutup atau dipindahkan, tetapi warisan perindustrian terus membentuk landskap Moulins, Fives, Hellemmes, Lomme dan Bois-Blancs.

Beberapa bekas tapak kilang telah diberikan fungsi baharu. Bangunan Le Blan-Lafont di Bois-Blancs, misalnya, menjadi pusat bagi perusahaan teknologi, inovasi dan ekonomi digital di kawasan EuraTechnologies.

Kesihatan dan penyelidikan perubatan tertumpu di kawasan hospital dan kampus Eurasanté di selatan Lille. Centre hospitalier universitaire de Lille mengendalikan hospital, pengajaran perubatan dan penyelidikan bagi seluruh wilayah.

Pelancongan dan kebudayaan

Pelancongan bandar berasaskan Vieux-Lille, Grand’Place, muzium, seni bina Flemish, Braderie, acara lille3000 serta kedudukan Lille sebagai pusat perjalanan ke Belgium dan bandar lain di Hauts-de-France.

Status Ibu Negara Kebudayaan Eropah pada 2004 membantu memperluas penggunaan bangunan lama sebagai galeri, tempat persembahan dan ruang acara. Tripostal berhampiran stesen merupakan antara kemudahan yang memperoleh fungsi kebudayaan pada tempoh tersebut.

Pengangkutan

Pengangkutan awam

Pengangkutan awam di Lille dan kawasan metropolitan disediakan melalui rangkaian Ilévia di bawah kuasa Métropole Européenne de Lille.

Rangkaian metro terdiri daripada dua laluan automatik sepanjang kira-kira 45 kilometer dengan 60 buah stesen. Laluan 1 menghubungkan kawasan hospital di Lille-Sud dengan pusat bandar dan Villeneuve-d’Ascq. Laluan 2 menghubungkan Lomme, pusat Lille, Roubaix dan Tourcoing hingga berhampiran sempadan Belgium.

Dua laluan trem bersejarah menghubungkan Stesen Lille-Flandres dengan Roubaix dan Tourcoing. Bas menyediakan perkhidmatan dalam komun Lille serta ke kebanyakan komun metropolis. Perkhidmatan basikal perkongsian V’Lille melengkapkan sistem tersebut.

Pusat pertukaran utama termasuk Lille-Flandres, Lille-Europe, Porte des Postes, République-Beaux-Arts dan Gare Lille-Europe.

Kereta api

Stesen Lille-Flandres ialah stesen utama bagi perkhidmatan serantau dan kebanyakan kereta api ke Paris. Kereta api TER Hauts-de-France menghubungkan Lille dengan Roubaix, Tourcoing, Douai, Valenciennes, Arras, Lens, Béthune, Dunkirk, Calais dan bandar lain.

Stesen Lille-Europe dibuka pada 1994 sebagai sebahagian daripada pembangunan rangkaian kereta api berkelajuan tinggi dan Euralille. Stesen tersebut menyediakan perkhidmatan TGV serta Eurostar ke Paris, Brussels, London dan bandar utama Perancis yang lain.

Kedua-dua stesen terletak beberapa ratus meter antara satu sama lain dan dihubungkan melalui jalan pejalan kaki, metro, trem serta bas.

Jalan raya, udara dan laluan air

Lille terletak pada persimpangan lebuh raya menuju Paris, Dunkirk, Calais, Valenciennes, Brussels dan Ghent. Jalan lingkar metropolitan menghubungkan kawasan pusat dengan komun pinggir bandar, tetapi kesesakan sering berlaku pada waktu puncak.

Lapangan Terbang Lille terletak di Lesquin, di sebelah tenggara bandar. Lapangan terbang itu mengendalikan kira-kira 1.7 juta penumpang pada 2025 dan menyediakan penerbangan dalam negeri serta antarabangsa. Perkhidmatan bas menghubungkan lapangan terbang dengan rangkaian metro dan pusat Lille.

Deûle serta terusan sekitarnya digunakan bagi pengangkutan barangan, pelabuhan pedalaman dan pelayaran rekreasi. Laluan di sepanjang sungai turut digunakan oleh pejalan kaki dan penunggang basikal.

Warisan dan seni bina

Menara loceng Dewan Bandar Raya

Menara loceng Dewan Bandar Raya Lille merupakan sebahagian daripada Tapak Warisan Dunia UNESCO.

Dewan Bandar Raya Lille dan menara locengnya dibina antara dua perang dunia bagi menggantikan bangunan perbandaran yang musnah dalam kebakaran pada 1916. Reka bentuknya menggabungkan Art Deco dengan unsur seni bina Flemish.

Menara loceng itu dibina antara 1929 dengan 1932 dan berfungsi sebagai lambang kuasa perbandaran serta mercu tanda bandar. Pada 2005, ia dimasukkan ke dalam tapak bersiri UNESCO Menara Loceng Belgium dan Perancis.

Menara ini tidak sama dengan menara loceng Dewan Perniagaan yang terletak berhampiran Grand’Place. Menara Dewan Perniagaan merupakan sebahagian daripada latar langit pusat bandar tetapi tidak termasuk dalam tapak UNESCO tersebut.

Grand’Place dan Vieux-Lille

Place du Général-de-Gaulle, yang lazimnya disebut Grand’Place, merupakan pusat kegiatan awam dan perdagangan Lille. Colonne de la Déesse di tengah dataran memperingati penentangan penduduk semasa pengepungan Austria pada 1792.

Vieille Bourse terletak di antara Grand’Place dengan Place du Théâtre. Bangunan tersebut terdiri daripada 24 rumah yang mengelilingi halaman dalaman dan dihiasi ukiran, pilaster serta lambang perdagangan.

Bangunan berhampiran termasuk Grande Garde, yang kini menempatkan Théâtre du Nord, serta Dewan Perniagaan dan menara locengnya. Muka bangunan daripada abad ke-17 hingga abad ke-20 menghasilkan gabungan gaya Flemish, Baroque, klasik dan Neo-Flemish.

Vieux-Lille mengekalkan jalan berturap, rumah bata, bekas kediaman pedagang serta halaman dalaman. Rue de la Monnaie, Place aux Oignons, Rue Esquermoise dan kawasan sekitar gereja Sainte-Catherine merupakan antara kawasan bersejarahnya.

Hospice Comtesse menggabungkan bahagian daripada abad ke-15 hingga abad ke-18. Muzium di dalamnya menghuraikan sejarah sosial, seni dan kehidupan harian Lille.

Citadelle dan kubu

Citadelle de Lille dibina oleh Vauban selepas penaklukan Perancis. Bentuk lima bucunya, benteng, parit dan bangunan tentera menjadikannya salah satu contoh utama sistem pertahanan Vauban.

Citadelle masih digunakan oleh angkatan tentera dan tidak dibuka sepenuhnya kepada orang awam. Kawasan hijau, hutan dan terusan di sekelilingnya membentuk salah satu ruang rekreasi terbesar di Lille.

Tinggalan sistem pertahanan lain termasuk Porte de Paris dan Porte de Gand. Sebahagian besar benteng lama dirobohkan pada abad ke-19 bagi membolehkan peluasan bandar dan pembinaan boulevard.

Bangunan keagamaan

Cathédrale Notre-Dame-de-la-Treille dibina secara berperingkat mulai abad ke-19 dan disiapkan dengan muka hadapan moden pada penghujung abad ke-20. Gereja itu menjadi pusat Keuskupan Agung Lille.

Église Saint-Maurice ialah sebuah gereja dewan Gothic yang dibina serta diubah suai selama beberapa abad. Lokasinya berhampiran kawasan stesen menunjukkan perkembangan pusat bandar zaman pertengahan di sebelah timur Grand’Place.

Bangunan keagamaan lain termasuk Église Sainte-Catherine, Église Saint-Étienne, Église du Sacré-Cœur dan gereja Saint-Sauveur.

Muzium dan seni bina moden

Palais des Beaux-Arts de Lille menempatkan koleksi lukisan, arca, barangan seni hiasan, lukisan pelan dan model bandar berkubu. Koleksinya merangkumi karya Eropah dari Zaman Pertengahan hingga abad ke-20.

Musée d’Histoire naturelle de Lille mempunyai koleksi zoologi, geologi dan etnografi. Maison natale Charles-de-Gaulle pula terletak di Vieux-Lille dan menempatkan pameran mengenai keluarga serta kehidupan awal Charles de Gaulle.

Seni bina kontemporari tertumpu di Euralille, kawasan stesen serta beberapa bekas tapak industri. Bangunan pejabat, pusat beli-belah, taman dan kemudahan kebudayaan dibina bersama infrastruktur kereta api berkelajuan tinggi.

Kebudayaan

Braderie de Lille

Braderie de Lille ialah pasar lambak dan perayaan jalanan tahunan yang berakar daripada pameran perdagangan Zaman Pertengahan. Pameran bebas Lille telah direkodkan pada 1127, manakala perkataan braderie muncul dalam sumber bertulis pada abad ke-15.

Acara tersebut biasanya berlangsung pada hujung minggu pertama bulan September. Penduduk, peniaga barangan terpakai, peniaga profesional, persatuan dan kedai menggunakan jalan pusat bandar bagi menjual pelbagai barangan.

Moules-frites menjadi hidangan yang paling dikaitkan dengan Braderie. Restoran secara tradisinya mengumpulkan kulit kupang di hadapan premis masing-masing, sementara makanan dan bir tempatan dijual di seluruh bandar.

Seni dan acara

Lille 2004 mengubah beberapa bekas bangunan perindustrian, pejabat dan gudang menjadi ruang pameran serta persembahan. Lille3000 meneruskan program tersebut melalui perarakan, pameran antarabangsa dan musim kebudayaan bertema.

Institusi seni persembahan utama termasuk Opéra de Lille, Orchestre national de Lille, Théâtre du Nord dan Théâtre Sébastopol. Tripostal, Gare Saint-Sauveur dan Maisons Folie digunakan bagi seni kontemporari, konsert, bengkel dan acara masyarakat.

Festival Séries Mania, yang memberi tumpuan kepada siri televisyen antarabangsa, diadakan setiap tahun di Lille. Bandar ini turut menganjurkan festival filem, muzik, kesusasteraan dan seni persembahan.

Masakan

Masakan Lille memperlihatkan pengaruh Flanders, Picardy dan Belgium. Restoran tradisional yang dikenali sebagai estaminet menyajikan hidangan tempatan dalam suasana kedai minuman atau rumah makan.

Hidangan utama termasuk:

• carbonade flamande, daging lembu yang dimasak perlahan bersama bir;
• welsh, keju cair yang lazimnya dihidangkan bersama roti dan bir;
• potjevleesch, campuran daging putih dalam jeli;
• waterzooi;
• tart keju Maroilles;
• kupang dan kentang goreng;
• wafel, gula-gula dan pastri tempatan.

Bir merupakan sebahagian penting tradisi makanan dan kedai minuman kawasan Flanders Perancis. Walaupun banyak kilang bir lama telah ditutup, pembuatan bir kecil berkembang semula di Lille dan kawasan sekitarnya.

Pendidikan dan penyelidikan

Universiti Lille ialah institusi pendidikan tinggi utama kawasan metropolitan. Universiti tersebut mempunyai kira-kira 78,000 orang pelajar, termasuk 9,900 pelajar antarabangsa, 7,200 orang kakitangan dan 64 unit penyelidikan.

Kampus dan institusi universiti tersebar di Lille, Villeneuve-d’Ascq, Roubaix dan Tourcoing. Bidang pengajian dan penyelidikannya merangkumi kesihatan, sains, teknologi, undang-undang, ekonomi, kemanusiaan, bahasa dan sains sosial.

Institusi lain di Lille atau kawasan metropolitan termasuk:

• Sciences Po Lille;
• École supérieure de journalisme de Lille;
• Université Catholique de Lille;
• IÉSEG School of Management;
• École nationale supérieure d’architecture et de paysage de Lille;
• Centrale Lille Institut;
• École nationale supérieure arts et industries textiles.

Centre hospitalier universitaire de Lille menyediakan rawatan, pengajaran perubatan dan penyelidikan. Kegiatan penyelidikan tertumpu dalam bidang kanser, penyakit berjangkit, neurosains, penyakit metabolik, sains bahan, teknologi digital dan sains sosial.

Sukan

Kelab bola sepak utama kawasan Lille ialah LOSC Lille. Kelab tersebut telah memenangi beberapa kejuaraan Perancis, termasuk gelaran Ligue 1 pada 1946, 1954, 2011 dan 2021.

LOSC bermain di Stade Pierre-Mauroy, yang terletak di Villeneuve-d’Ascq di luar sempadan komun Lille tetapi dalam kawasan metropolitan. Stadium berbumbung itu turut digunakan bagi ragbi, bola keranjang, bola baling, tenis, konsert dan acara antarabangsa.

Stadium tersebut menjadi tempat pertandingan Kejohanan Eropah UEFA 2016, Piala Dunia Ragbi 2023 dan beberapa pertandingan Sukan Olimpik Musim Panas 2024.

Lille turut mempunyai kelab dalam hoki padang, bola keranjang, ragbi, bola baling, tenis, olahraga, renang dan sukan tempur. Citadelle, Deûle serta taman bandar digunakan bagi berlari, berbasikal, mendayung dan kegiatan rekreasi.

Lihat juga

• Hauts-de-France
• Nord
• Métropole Européenne de Lille
• Flanders
• Braderie de Lille
• Vieux-Lille
• LOSC Lille
• Universiti Lille
• Komun di jabatan Nord

Pautan luar

• Laman rasmi Bandar Raya Lille
• Laman rasmi Métropole Européenne de Lille
• Pejabat Pelancongan Lille
• Musée de l’Hospice Comtesse
• Menara Loceng Belgium dan Perancis di laman Pusat Warisan Dunia UNESCO
• Kategori berkaitan Lille di Wikimedia Commons