Gerusalem

	Vos an lenga piemontèisa
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.

Gerusalem (an lenga ebréa: ירושלים, Yerushalayim, Yerushalaim o Yerushalaym; an àrab: القُدس, "la (sità) santa", o أُورْشَلِيم, "Ūrshalīm") a l’é na sità israelian-a, capital d'Israel. A l'ha 933.000 abitant (2012). A l'é considerà la prima sità sacrà dal Cristianésim e da l'Ebraism, e la tersa sità sacrà da l'Islam (dòp La Mecca e Medina).

Geografìa

As treuva an sle montagne ëd Giudéa, a n'autëssa ëd 700-800 méter, tra ël Mar Mediterani e 'l Mar Mòrt. A l'é dividùa an tre part: Gerusalem Est (àraba e musulman-a), Gerusalem Ovest (ebrèa e israelian-a), e la Sità Veja (cintà da muraje). La Sità Veja a l'ha quatr quartier: ebréo, cristian, musulman, e armen.

Stòria

Fondà dël 4.000 a.C., a l'é stàita conquistà dal rè David (1.000 a.C.) e a l'é dventà capital dël regn d'Israel. Dël 70 d.C. a l'é stàita dësblà dai Roman. Dël 638 a l'é stàita conquistà dai musulman. Dël 1948 (guèra d'indipendensa d'Israel) a l'é stàita dividùa antra Israel e Giordania. Dël 1967 (guèra dij ses di) a l'é stàita unificà sota Israel.

Leu sant

Për j'ebréo: ël Mûr dël Piant (rest dël Tempi). Për ij cristian: la Gesia dël Sant Sepolcr (andoa a l'é stàit butà Gesù). Për ij musulman: la Moschea dla Roca (Dòm dla Roca) e la Moschea d'Al-Aqsa.

Economìa

A l'é basà an sël turism, l'artisanà, e ij servissi. A l'é la sede dle pì importante università d'Israel.