Geir Hallgrímsson
.jpg) | |
| Data i miejsce urodzenia |
16 grudnia 1925 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
1 września 1990 |
| Premier Islandii | |
| Okres |
od 28 sierpnia 1974 |
| Przynależność polityczna | |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Prezes Centralnego Banku Islandii | |
| Okres |
od 1986 |
| Poprzednik | |
| Następca | |
 | |
| Odznaczenia | |
      | |
Geir Hallgrímsson (ur. 16 grudnia 1925 w Reykjavíku, zm. 1 września 1990[1] tamże[2]) – islandzki polityk, prawnik i samorządowiec, w latach 1973–1983 przewodniczący Partii Niepodległości, premier Islandii (1974–1978), minister spraw zagranicznych (1983–1986), prezes banku centralnego (1986–1990).
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Rodzina, edukacja i działalność zawodowa
[edytuj | edytuj kod]Syn Hallgrímura Benediktssona (1885–1954), kupca i polityka, oraz Áslaug Geirsdóttir (1895–1967)[1]. W 1944 został absolwentem Menntaskólinn í Reykjavík[1][3][2], w 1948 ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Islandzkim[1][3][2]. Następnie przez rok uczęszczał na studia podyplomowe z prawa i ekonomii w Harvard Law School na Uniwersytecie Harvarda[1][3][2].
Od 1948 do 1959 praktykował jako adwokat w Reykjavíku[3]. W latach 1955–1959 był prezesem spółki prawa handlowego „H. Benediktsson”[2]. Od 1954 do 1986 wchodził w skład zarządu (od 1969 jako jego prezes) przedsiębiorstwa Árvakur wydającego m.in. dziennik „Morgunblaðið”. W latach 1965–1974 zasiadał nadto w zarządzie kompanii energetycznej Landsvirkjun[1].
Działalność polityczna
[edytuj | edytuj kod]Podobnie jak ojciec zaangażował się w działalność polityczną w ramach Partii Niepodległości. W latach 1957–1959 był przewodniczącym jej organizacji młodzieżowej[1].
Od 1954 do 1974 działał w samorządzie Reykjavíku[1]. Od 19 listopada 1959 (wraz z Auður Auðuns) pełnił funkcję burmistrza stolicy Islandii[4][5][6], a od 6 października 1960[4][7] do 1 grudnia 1972[4] sprawował ją samodzielnie. Okres sprawowania tej funkcji przyniósł mu poważanie wśród obywateli[3].
Od 1960 okresowo był zastępcą poselskim do parlamentu islandzkiego[1]. W 1970 wybrano go po raz pierwszy do Althingu z ramienia Partii Niepodległości[3], w którym zasiadał do 1983. Potem do 1985 ponownie okresowo był zastępcą poselskim[1]. W 1973 został prezesem swojego ugrupowania, którym był do 1983[1][3], kiedy to zastąpił go Þorsteinn Pálsson[3]. W 1974 zawiązał koalicję z Partią Postępu[3], a 28 sierpnia tegoż roku został premierem kraju[8][9]. Na stanowisku tym pozostawał do 1 września 1978[8][9]. Zrezygnował z pełnienia funkcji premiera z powodu wielu sporów między członkami partii[10]. Od maja 1983 do stycznia 1986 był ministrem spraw zagranicznych[1][3][2]. Następnie wycofał się z działalności politycznej[3]. W 1986 objął stanowisko prezesa banku centralnego, które zajmował do śmierci w 1990[1][3].
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]W 1948 zawarł związek małżeński z Erną Finnsdóttir (1924–2019). Miał z nią czworo dzieci: synów Hallgrímura Benediktssona (ur. 1949) i Finnura (ur. 1953) oraz córki Kristín (ur. 1951) i Áslaug (ur. 1955)[1].
Odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Komandorski Orderu Sokoła Islandzkiego (1961)[11]
- Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Sokoła Islandzkiego (1970)[11]
- Krzyż Wielki Orderu Sokoła Islandzkiego (1975)[11]
- Komandor Orderu Świętego Olafa (Norwegia, 1961)[12]
- Krzyż Wielki Orderu Chrystusa (Portugalia, 1975)[13]
- Krzyż Wielki Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania, 1985)[14]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Geir Hallgrímsson [online], althingi.is [dostęp 2021-09-21] (isl.).
- 1 2 3 4 5 6 Geir Hallgrímsson látinn [online], mbl.is, 2 września 1990 [dostęp 2021-09-21] (isl.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Hálfdanarson 2008 ↓, s. 89.
- 1 2 3 Borgarstjórar í Reykjavík frá upphafi, reykjavik.is [zarchiwizowane 2014-03-15] (isl.).
- ↑ Borgarstjóri fær orlof um nokkra hríð, „Vísir”, 257, 20 listopada 1959, s. 7, ISSN 1670-0872 [dostęp 2021-09-21] (isl.).
- ↑ Auður Auðuns [online], althingi.is [dostęp 2025-10-03] (isl.).
- ↑ Geir, einn borgarstjóri, „Alþýðublaðið”, 227, 7 października 1960, s. 1, ISSN 1021-8203 [dostęp 2021-09-21] (isl.).
- 1 2 Ben Cahoon, Iceland [online], worldstatesmen.org [dostęp 2014-03-15] (ang.).
- 1 2 Forsætisráðherratal, forsaetisraduneyti.is [zarchiwizowane 2006-01-04] (isl.).
- ↑ Hálfdanarson 2008 ↓, s. 89–90.
- 1 2 3 Orðuhafaskrá [online], forseti.is [dostęp 2025-12-26] (isl.).
- ↑ Tildelinger av ordener og medaljer [online], kongehuset.no [dostęp 2025-12-26] (norw.).
- ↑ Entidades Estrangeiras Agraciadas com Ordens Portuguesas [online], ordens.presidencia.pt [dostęp 2025-12-26] (port.).
- ↑ Real Decreto 1637/1985, de 11 de septiembre, por el que se concede la Gran Cruz de la Orden de Isabel la Católica al Señor Geir Hallgrimsson, boe.es, 14 września 1985 [dostęp 2025-12-26] (hiszp.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Geir Hallgrímsson [online], althingi.is [dostęp 2021-09-21] (isl.).
- Guðmundur Hálfdanarson, Historical Dictionary of Iceland, Lanham: Scarecrow Press, 2008, ISBN 978-0-8108-5495-6 [dostęp 2021-09-21] (ang.).
- Geir Hallgrímsson látinn [online], mbl.is, 2 września 1990 [dostęp 2021-09-21] (isl.).
- Absolwenci Uniwersytetu Islandzkiego
- Burmistrzowie Reykjavíku
- Islandzcy ministrowie spraw zagranicznych
- Islandzcy prawnicy
- Odznaczeni Orderem Chrystusa (Portugalia)
- Odznaczeni Orderem Izabeli Katolickiej
- Odznaczeni Orderem Sokoła Islandzkiego
- Odznaczeni Orderem Świętego Olafa
- Politycy Partii Niepodległości (Islandia)
- Posłowie do Althingu
- Premierzy Islandii
- Prezesi Centralnego Banku Islandii
- Ludzie urodzeni w Reykjavíku
- Urodzeni w 1925
- Zmarli w 1990
