Iran
Republik Islam Iran | |
|---|---|
| Rambai jaku: استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی Esteqlâl, Âzâdi, Jomhuri-ye Eslâmi "Independence, freedom, the Islamic Republic" (de facto)[1] | |
| Anthem: سرود ملی جمهوری اسلامی ایران Sorud-e Melli-ye Jomhuri-ye Eslâmi-ye Irân "National Anthem of the Islamic Republic of Iran" | |
| Indu menua enggau nengeri ke pemadu besai | Tehran 35°41′N 51°25′E / 35.683°N 51.417°E |
| Jaku resmi | Jaku Persia |
| Jaku pelilih menua ti diaku |
|
| Jaku Nasional | Jaku Persia |
| Raban bansa (pelaba 2003)[4] | |
| Perintah | Republik Islam teokrasi bepresiden Khomeinis beserakup |
| Paung | |
• Presiden | Masoud Pezeshkian |
| Mohammad Reza Aref | |
| Mohammad Bagher Ghalibaf | |
| Gholam-Hossein Mohseni-Eje'i | |
| Ahmad Jannati | |
| Aum Kaunsil | Aum Runding Islam |
| Penumbuh | |
| c. 678 BC | |
| 550 BC | |
| 247 BC | |
| 224 AD | |
| 1501 | |
| 1736 | |
| 1751 | |
| 1789 | |
| 12 Disember 1905 | |
| 15 Disember 1925 | |
| 11 Februari 1979 | |
| 3 Disember 1979 | |
| Menua | |
• Pemesai | 1,648,195 km2 (636,372 bt2) (17th) |
• Ai (%) | 1.63 (naka 2015)[5] |
| Penyampau tubuh | |
• 2024 estimate | |
• Pemayuh tubuh | 55/km2 (142.4/sq mi) (ke-132) |
| GDP (PPP) | 2024 estimate |
• Total | |
• Per capita | |
| GDP (nominal) | 2024 estimate |
• Total | |
• Per capita | |
| Gini (2019) | 40.9[8] sedang |
| HDI (2022) | 0.780[9] tinggi · ke-78 |
| Mata duit | Rial Irani (Templat:Nq) (IRR) |
| Zon jam | UTC+3:30 (IRST) |
| Kod ISO 3166 | IR |
| TLD Internet | |
Iran,[lower-alpha 1] , nama resmi menua tu Republik Islam Iran,[lower-alpha 2] tau dikelala enggau nama Persia,[lower-alpha 3] nya sebengkah menua ba Asia Barat. Menua tu bekunsi garis entara menua enggau Turki ba sepiak barat laut enggau Irak ba sepiak barat, Azerbaijan, Armenia, Tasik Kaspia, enggau Turkmenistan ba sepiak utara, Afghanistan ba sepiak timur, Pakistan ba sepiak tenggara, Teluk Oman enggau Teluk Persia ba selatan. Nengah penyampau tubuh ke tebal agi etnik Persia urung 90 juta iku ba kandang endur 1,648,195 km2 (636,372 batu persegi), Iran ba penuduk lumur 17 ba renggat global ba kededua pemesai geografi enggau penyampau tubuh. Menua tu nyadi menua keenam pemadu besai sepenuh iya di Asia sereta siti ari menua ke pemadu begunung di dunya. Resmi iya nyadi republik Islam, Iran ngembuan penyampau tubuh ke majoriti Islam. Menua tu dibagi ngagai lima pelilih menua enggau 31 buah pelilih menua. Tehran nyadi indu nengeri menua, mengeri pemadu besai sereta palan pekara wang.
Demografi
[edit | edit bunsu]Penyampau tubuh Iran majak nambah enggau jampat ari urung 19 juta ba taun 1956 ngagai urung 85 juta ba bulan Februari 2023.[11] Kadar pengami di Iran udah nurun enggau jampat, ari 6.5 iku anak ada ba seiku indu ngagai urung 1.7 dua dekad udah nya,[12][13][14] ngujungka tikas penumbuh penyampau tubuh urung 1.39% ba taun 2018.[15] Ketegal penyampau tubuh iya ke agi biak, pansik ngayanka penumbuh nya deka majak lembau nyentukka iya entap ba urung 105 juta manggai ba taun 2050.[16][17][18][19]
Iran nyadi tuai rumah ngagai siti ari penyampau tubuh orang tasah ke pemadu mayuh, enggau urung sejuta iku,[20] tebal ari Afghanistan enggau Irak.[21] Naka 2025, Iran nyadi palan endur dipelabaka empat juta iku migran enggau orang Afghanistan.[22] Nitihka Konstitusyen Iran, perintah dipinta nyendiaka genap iku rayat enggau akses ngagai pengelikun rama, mungkur pinchin, nadai kereja, umur tuai, timpang pendiau, penusah bebadi, penusah ngenyit, pengerai enggau servis berubat sereta ngintu.[23] Tu dibungkur asil chukai enggau penatai pemisi ti datai ari duit turu mensia mayuh.[24]
Iran ngembuan siti ari tikas penumbuh penyampau tubuh mengeri ke pemadu tinggi di dunya. Ari taun 1950 ngagai 2002, penyampau tubuh mensia mayuh ba mengeri niki ari 27% ngagai 60%.[25] Penyampau tubuh Iran mayuh ba setengah barat iya, kelebih agi ba utara, barat laut enggau barat.[26] Tehran, enggau penyampau tubuh urung 9.4 juta iku, nyadi indu nengeri enggau mengeri pemadu besai Iran. Mengeri kedua pemadu mayuh mensia di Iran, Mashhad, ngembuan penyampau tubuh urung 3.4 juta iku, lalu nyadi indu nengeri provinsi Razavi Khorasan. Isfahan ngembuan penyampau tubuh urung 2.2 juta iku lalu nyadi mengeri ketiga pemadu mayuh mensia di Iran. Iya nyadi indu nengeri pelilih menua Isfahan lalu nyadi indu nengeri ketiga Empayar Safavid.
Kereban sanding
[edit | edit bunsu]- ↑ Jeroen Temperman (2010). State-Religion Relationships and Human Rights Law: Towards a Right to Religiously Neutral Governance. Brill. pp. 87–. ISBN 978-90-04-18148-9. Archived from the original on 10 April 2023. Retrieved 20 June 2015.
The official motto of Iran is [the] Takbir ('God is the Greatest' or 'God is Great'). Transliteration Allahu Akbar. As referred to in art. 18 of the constitution of Iran (1979). The de facto motto however is: 'Independence, freedom, the Islamic Republic.Templat:'-
- ↑ Penyalat nyebut: Tag
<ref>tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernamaAO - ↑ Penyalat nyebut: Tag
<ref>tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernamaCIA - ↑ Tohidi 2009, p. 300.
- ↑ "Surface water and surface water change". Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). Archived from the original on 24 March 2021. Retrieved 11 October 2020.
- ↑ "Iran Population (2024) – Worldometer". Archived from the original on 23 November 2023. Retrieved 30 March 2024.
- ↑ 7.0 7.1 7.2 7.3 "World Economic Outlook Database, April 2024 Edition. (Iran)". International Monetary Fund. Archived from the original on 16 April 2024. Retrieved 20 April 2024.
- ↑ "Gini index". World Bank. Archived from the original on 21 July 2019. Retrieved 13 January 2023.
- ↑ "Human Development Report 2023/24" (PDF) (in Inggeris). United Nations Development Programme. 13 March 2024. p. 289. Archived (PDF) from the original on 13 March 2024. Retrieved 13 March 2024.
- ↑ 10.0 10.1 "Definition of IRAN". merriam-webster.com (in Inggeris). Archived from the original on 24 September 2022. Retrieved 24 September 2022.
- ↑ درگاه ملی آمار. درگاه ملی آمار ایران. Archived from the original on 25 March 2023. Retrieved 14 February 2023.
- ↑ Latest Statistical Center of Iran fertility rate statistics (published February 2023). xlsx Archived 22 Me 2023 at the Wayback Machine at page Archived 26 Mach 2023 at the Wayback Machine.
- ↑ Roser, Max (19 February 2014). "Fertility Rate". Our World in Data. Archived from the original on 21 November 2020. Retrieved 11 July 2020.
- ↑ "Children per woman". Our World in Data. Archived from the original on 3 July 2020. Retrieved 11 July 2020.
- ↑ "Population growth (annual %) – Iran, Islamic Rep. | Data". Archived from the original on 11 July 2020. Retrieved 11 July 2020.
- ↑ U.S. Bureau of the Census, 2005. Unpublished work tables for estimating Iran's mortality. Washington, D.C.: Population Division, International Programs Center
- ↑ "Iran's population growth rate falls to 1.5 percent: UNFP". Archived from the original on 27 December 2016. Retrieved 18 October 2006.
- ↑ "World Population Prospects – Population Division – United Nations". Archived from the original on 19 September 2016. Retrieved 25 August 2018.
- ↑ "Asian Countries by Population (2025)". Worldometer (in Inggeris). Retrieved 19 August 2025.
- ↑ "Refugee population by country or territory of asylum – Iran, Islamic Rep". World Bank. Archived from the original on 11 July 2020. Retrieved 11 July 2020.
- ↑ "Afghanistan-Iran: Iran says it will deport over one million Afghans". 4 March 2008. Archived from the original on 2 September 2011. Retrieved 21 June 2013.
- ↑ "'They threw us out like garbage': Iran rushes deportation of four million Afghans before deadline". The Guardian. 7 July 2025.
- ↑ "Iran Social Security System" (PDF). World Bank. 2003. Archived (PDF) from the original on 8 December 2015. Retrieved 30 November 2015.
- ↑ Mejía, Aurelio (2013). "Is tax funding of health care more likely to be regressive than systems based on social insurance in low and middle-income countries?". Universidad de Antioquia (78): 229–239. Archived from the original on 16 December 2015. Retrieved 30 November 2015.
- ↑ "Iran: Focus on reverse migration". Payvand. Archived from the original on 26 March 2006. Retrieved 17 April 2006.
- ↑ "Population distribution – The World Factbook". Central Intelligence Agency. Archived from the original on 6 October 2022. Retrieved 6 October 2022.
