Vaŝingtonio

Vaŝingtonio; Ŝtato de Vaŝingtonio
(Flago de Vaŝingtonio)	(Sigelo de Vaŝingtonio)
	Ŝtata kromnomo: The Evergreen State ("La Ŝtato da Ĉiamverdo")
	Aliaj subŝtatoj de Usono
Ĉefurbo	Olympia
Plej granda urbo	Seattle
Guberniestro	Bob Ferguson; (ekde 15-a de januaro 2025)
Areo	184,827 km² (?)
	Loĝantaro (2020)
- Loĝantaro	6,724,540 (?-a)
- Denso	39.6 /km² (?-a)
	Aliĝo
- Dato	11-a de novembro 1889
- Ordo	42
Horzono	Pacifika Tempo:; UTC -8/-7
Latitudo	45° 33′ N al 49° N
Longitudo	116° 55′ U al 124° 46′ U
Larĝeco	400 km
Longeco	580 km
Alteco
- Plej alta	Monto Rainier, 4,394 m
- Meza alteco	520 m
- Plej malalta	Pacifika Oceano, marnivelo m
	Mallongigoj
- USPS	WA
- ISO 3166-2	US-WA
Retejo	access.wa.gov
	v • d • r

Ĉi tiu artikolo temas pri usona subŝtato ĉe pacifika marbordo. Por ĉefurbo de Usono ĉe atlanta marbordo rigardu la paĝon Vaŝingtono.

Vaŝingtonio^[1] (angle Washington [ŬOŜ-ing-tn], laŭ George Washington. Foje nomata Vaŝintonio) estas usona subŝtato. Ĝi estas en la nordo de la pacifika marbordo apud la kanada landlimo, kaj fariĝis la 42-a ŝtato de Usono je la 11-a de novembro 1889. Laŭ la stato de 2020 en Vaŝingtonio vivis 7 705 281 loĝantoj sur areo de 184 827 kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de 42 loĝantoj/km².

Antaŭ ŝtatiĝo, la registaro de la kolonio donis voĉdon-rajton al virinoj, sed ĉe ŝtatiĝo la usona parlamento deklaris ke virina voĉdon-rajto estas kontraŭ la konstitucio.

La vulkano Monto Saint Helens erupciis en 1980 mortigante 61 homojn.

En la balotado de la 2-a de novembro 2004, malpli ol 0,1% da voĉoj disigis la du ĉefkandidatojn, la demokrato Christine Gregoire kaj la respublikano Dino Rossi. Gregoire inaŭguriĝis je la 12-a de januaro, 2005. (La demokrato John Kerry venkis en la ŝtato rilate al la usona prezidenteco.)

Geografio

La ŝtato Vaŝingtonio estas la plej nordokcidenta de la kunapudaj federaciaj subŝtatoj aŭ federaciaj ŝtatoj de Usono, nome okupante ties angulon, kun Brita Kolumbio, la plej sudokcidenta parto de Kanado, norde kaj la Pacifika Oceano oriente. Sude estas Oregono kaj oriente Idaho.

Lago Roosevelt (angle Lake Roosevelt aŭ, pli formale, Franklin Delano Roosevelt Lake) estas baraĵlagego en Vaŝingtonio. Ĝi kovras surfacon de 320 km², inkluzive de partoj de kvin kantonoj (Ferry, Stevens, Lincoln, Okanogan, kaj Grant) kaj etendiĝas 270 km de la landlimo inter Usono kaj Kanado ĝis Baraĵo de Grand Coulee. Ĝia bordo longas pli ol 970 km.

Whidbey Island (kutime Vidbejo en Esperanto) estas insulo en Vaŝingtonio, ĉe la norda ekstremaĵo de la fjordo Puget Sound. Ĝi estas la plej granda insulo en Vaŝingtonio, kaj formas la plej grandan parton de sia kantono, Island County.

Montpasejo Snoqualmie (angle Snoqualmie Pass) estas montpasejo tra kiu pasas la ŝoseo I-90 trans la Kaskadan Montaron inter la okcidenta kaj orienta partoj de la ŝtato Vaŝingtonio. La plej alta punkto en la montpasejo situas 919 metrojn super la marnivelo.

Urboj

Ĉefurbo: Olympia
Plej granda urbo: Seattle
Aliaj urboj: Colfax, Spokeno (Spokane), Takomo (Tacoma), Belvjuo (Bellevue), Kirklando (Kirkland), Jakimao (Yakima), Belingamo (Bellingham), Sedro-Vulio (Sedro-Woolley), Valavalo (Walla Walla), Pullman, Vankuvero (Vancouver), Evereto (Everett), Bremertono (Bremerton), Redmondo (Redmond), Venaĉio (Wenatchee), Elenzburgo (Ellensburg), Portaŭnsendo (Port Townsend), Portanĝeleso (Port Angeles), Mosealagurbo (Moses Lake), Kenmoro (Kenmore), Bothelo (Bothell), Lago-Arbaro-Parko (Lake Forest Park).

Noto: Principe pri ĉiu esperantigo de urbonomo devus esti en la urbaj artikoloj konvinkaj, aŭtoritataj, konfirmeblaj ekstervikipediaj referencoj. Tiuj ankoraŭ ne ĉie estas.