close
İçeriğe atla

Bilbao

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Bilbao
Bilbo (Baskça)
Belediye
Sol üstten: şehir panoraması; Guggenheim Müzesi; Azkuna Zentroa; San Antón Kilisesi; Puppy; Arriaga Tiyatrosu; Iberdrola Kulesi; San Mamés Stadyumu; Bilbao metrosuna bağlı Uribarri istasyonu; Aste Nagusia sırasında patlayan havai fişekler; fosterito; Casco Viejo'da bulunan Miguel de Unamuno Meydanı; La Salve; ve Bilbao-Abando tren istasyonu
Sol üstten: şehir panoraması; Guggenheim Müzesi; Azkuna Zentroa; San Antón Kilisesi; Puppy; Arriaga Tiyatrosu; Iberdrola Kulesi; San Mamés Stadyumu; Bilbao metrosuna bağlı Uribarri istasyonu; Aste Nagusia sırasında patlayan havai fişekler; fosterito; Casco Viejo'da bulunan Miguel de Unamuno Meydanı; La Salve; ve Bilbao-Abando tren istasyonu
Bilbao bayrağı
Bayrak
Bilbao arması
Arma
Takma ad:
"Çukur" (İspanyolca: El Botxo)
İspanya Bask Bölgesi üzerinde Bilbao
Bilbao
Bilbao
İspanya üzerinde Bilbao
Bilbao
Bilbao
Bilbao (İspanya)
Avrupa üzerinde Bilbao
Bilbao
Bilbao
Bilbao (Avrupa)
Ülkeİspanya İspanya
Özerk toplulukBERJAYA Bask Bölgesi
İlBERJAYA Biskay
İlçeBüyük Bilbao
Adli bölgeBilbao
Kuruluş15 Haziran 1300
Alt idari birimler
Liste
  • Deusto
  • Uribarri
  • Otxarkoaga-Txurdinaga
  • Begoña
  • Ibaiondo
  • Abando
  • Rekalde
  • Basurto-Zorrotza:
İdare
 • "Alcalde"Iñaki Azkuna (PNV)
Yüzölçümü
 • Belediye40.65 km²
Rakım19 m
Nüfus
 (2010)INE
 • Belediye353.187
 • Yoğunluk8688.5/km²
 • Metropol
875,552
Zaman dilimiUTC+01.00 (OAS)
 • Yaz (YSU)UTC+02.00 (OAYS)
Posta kodu
48001 - 48015
Alan kodu34 (İspanya) + 944
Resmî site
Resmî websitesi

Bilbao veya Bilbo, İspanya'nın kuzeyinde, Biskay eyaletinin ve Bask özerk bölgesinin en büyük şehridir. 2024 yılı itibarıyla 347.342 nüfusuyla İspanya'nın 11. en kalabalık şehri ve İspanya'nın kuzeyindeki en kalabalık şehirdir. Bilbao metropol alanı 1.037.847 nüfusa sahiptir ve bu da onu İspanya'nın kuzeyindeki en kalabalık metropol alanı yapmaktadır. Büyük Bilbao bölgesi, İspanya'nın beşinci en büyük kentsel alanıdır. Bilbao aynı zamanda Büyük Bask bölgesi olarak tanımlanan bölgenin ana kentsel alanıdır.

Bilbao, İspanya'nın kuzey-orta kesiminde, ekonomik ve sosyal gelişmenin bulunduğu, Bilbao haliçinin oluştuğu Biskay Körfezi'nin yaklaşık 16 kilometre (10 mil) güneyinde yer almaktadır. Ana şehir merkezi, ortalama 400 metre (1.300 ft) yüksekliğe sahip iki küçük dağ sırası ile çevrilidir. İklimi, Biskay Körfezi alçak basınç sistemleri ve ılıman hava tarafından şekillendirilir; bu da İber standartlarına göre yaz sıcaklıklarını ılımanlaştırır, güneş ışığı az ve yağış miktarı yüksektir. Yıllık sıcaklık aralığı, enlemine göre düşüktür.

13. yüzyılın sonlarında güçlü Haro ailesinin başı Diego López V de Haro tarafından kurulduktan sonra, Bilbao, Kastilya Krallığı'nda önemli bir yere sahip olan Bask Ülkesi'nin ticari merkezlerinden biriydi. Bu, Biskay taş ocaklarından çıkarılan yün ve demir ürünlerinin Avrupa'nın her yerine ihracatına dayalı gelişen liman faaliyetinden kaynaklanıyordu.

19. yüzyıl boyunca ve 20. yüzyılın başlarında, Bilbao yoğun bir sanayileşme yaşadı ve Barselona'nın ardından İspanya'nın en sanayileşmiş ikinci bölgesinin merkezi oldu. Aynı zamanda olağanüstü bir nüfus patlaması, birkaç komşu belediyenin ilhakına yol açtı. Günümüzde Bilbao, ikonik Bilbao Guggenheim Müzesi ile başlayan ve havaalanı terminali, hızlı transit sistemi, tramvay hattı, Azkuna Zentroa ve şu anda geliştirilmekte olan Abandoibarra ve Zorrozaurre yenileme projeleri gibi altyapı yatırımlarıyla devam eden, süregelen bir sosyal, ekonomik ve estetik canlanma sürecini yaşayan canlı bir hizmet şehridir.

Bilbao ayrıca, yalnızca Bask oyuncularını desteklemesi ve İspanyol futbol tarihinin en başarılı kulüplerinden biri olması nedeniyle Bask milliyetçiliğinin önemli bir sembolü olan Athletic Club futbol takımına da ev sahipliği yapmaktadır.

19 Mayıs 2010'da Bilbao şehri, Singapur şehir devleti tarafından verilen Lee Kuan Yew Dünya Şehri Ödülü'ne layık görüldü. Şehircilik alanındaki Nobel Ödülü olarak kabul edilen bu ödül, 29 Haziran 2010'da verildi. 7 Ocak 2013'te, belediye başkanı Iñaki Azkuna, Biscay başkentinin 1990'lardan beri yaşadığı kentsel dönüşümün tanınması amacıyla, İngiliz vakfı Şehir Belediye Başkanları Vakfı tarafından iki yılda bir verilen 2012 Dünya Belediye Başkanı Ödülü'nü aldı. 8 Kasım 2017'de Bilbao, uluslararası kuruluş Şehircilik Akademisi tarafından verilen 2018 Şehircilik Ödülleri'nde 2018'in En İyi Avrupa Şehri seçildi.

Tarihçe

[değiştir | kaynağı değiştir]


Coğrafi konum

[değiştir | kaynağı değiştir]
BERJAYA
İspanya Haritası
BERJAYA
Bilboa ve civarı uydudan

Bilbao, İspanya'nın kuzey kıyılarında Atlantik Okyanusu'nun Biskay Körfezi sahilinde Bask Bölgesi'nin kuzeydoğusunda konumlanmıştır. Şehir Nervion Nehri boyunca yerleşmiştir. Bu nehrin kıyısında Sanayi Devrimi sırasında bölgeye refah getiren sayısız fabrika ve iş yeri de bulunmaktadır. Bilbao aynı zamanda, bu nehrin gelgit ile çok derin ve bir fiyord gibi çok kara içerisine girmiş olan "Ria de Bilbao" körfezi üzerinde bir liman şehridir.

Bilbao şehrinin bazı önemli İspanya şehirlerinde uzaklıkları şu listeden incelenebilir:

İklim

[değiştir | kaynağı değiştir]
BERJAYA Bilbao iklimi BERJAYA
Aylar Oca Şub Mar Nis May Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara Yıl
En yüksek sıcaklık (°C) 23,4 26,8 29,8 33,1 36,0 41,2 42,0 41,9 41,7 33,4 27,6 24,6 42,0
Ortalama en yüksek sıcaklık (°C) 13,4 14,3 16,5 17,6 20,8 23,4 25,4 26,0 24,6 21,4 16,6 13,9 19,5
Ortalama sıcaklık (°C) 9,3 9,7 11,5 12,6 15,7 18,4 20,4 20,9 19,2 16,4 12,4 9,9 14,7
Ortalama en düşük sıcaklık (°C) 5,1 5,1 6,4 7,6 10,6 13,4 15,4 15,7 13,8 11,4 8,2 5,9 9,9
En düşük sıcaklık (°C) −7,6 −8,6 −5 −1,2 0,4 3,6 6,6 6,8 3,8 0,6 −6,2 −7,4 −8,6
Ortalama yağış (mm) 120 86 90 107 78 60 50 76 73 111 147 122 1.134
Kaynak: İspanya Devlet Meteoroloji Enstitüsü[1]

Demografi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Bilbao belediye sınırları içinde nüfus (2010 tahmini) itibarıyla 353.187 kişi olup nüfus yoğunluğu 8688,5 kişi/km² olur.[2] Böylelikle Zaragoza, nüfus itibarıyla şehir sıralamasında Bask bölgesinde 1. sırayı; tüm İspanya'da 11. sırayı alır.

Fakat esas şehir yanındaki varoşları ile "Büyük Bilbao" oluşur ve Büyük Bilbao'ya resmen "comark" olma statüsü verilmiştir. Bask Bölgesi'nin nüfusunun yaklaşık yarısının yaşadığı "Büyük Bilbao", ekonomik ve endüstri açısından bölgenin en aktif kısmıdır. Büyük Bilbao'nın nüfusu 875,552 kişi olarak tahmin edilmektedir.[3] Büyük Bilbao bu nüfusuyla İspanya'da bulunan büyük metropoliten şehirler arasında 5. sırayı almaktadır.

Bilbao belediye sınırları içinde nüfusun gelişmesi şu gösterimde izlenebilir:

1.000 Kişi

BERJAYA
Kaynak: INE - Instituto Nacional de Estadística, İspanya

İdari yapılanma ve yönetim

[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölgeler

[değiştir | kaynağı değiştir]
Bölge Mahalleler Yüzölçümü
(km²)[4]		 Nüfus
(2016)[5]		 Harita
Deusto Arangoiti, Ibarrekolanda, San Ignacio-Elorrieta, San Pedro de Deusto-La Ribera 4,95 48.933
Uríbarri Castaños, Matico-Ciudad Jardín, Uríbarri, Zurbarán-Arabella 4,19 36.181
Ocharcoaga-Churdínaga Ocharcoaga, Churdínaga 3,90 26.458
Begoña Begoña, Bolueta, Santuchu 1,77 40.658
Ibaiondo Achuri, Bilbao La Vieja, Casco Viejo, Iturralde, La Peña, Miribilla, San Adrián, San Francisco, Solocoeche, Zabala 9,65 61.184
Abando Abando, Indauchu 2,14 50.903
Recalde Amézola, Iralabarri, Iturrigorri-El Peñascal, Recaldeberri-Larrasquitu, Uretamendi 6,96 47.245
Basurto-Zorroza Altamira, Basurto, Olabeaga, Monte Caramelo-Masustegui, Zorroza 7,09 31.672

Yerel yönetim

[değiştir | kaynağı değiştir]

Seçilmiş belediye başkanları:

Kardeş şehirler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Bilbao'nun şu kardeş şehirleri bulunmaktadır:

Galeri

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ "Valores climatológicos normales. Bilbao Aeropuerto". İspanya Devlet Meteoroloji Enstitüsü (İspanyolca). Erişim tarihi: 7 Haziran 2020.
  2. ↑ "List of place names". Instituto Nacional de Estadística (Spain). Erişim tarihi: 19 Ekim 2010.[ölü/kırık bağlantı]
  3. ↑ "Population by province and sex". Basque Statistics Office. 31 Aralık 2008. Erişim tarihi: 19 Ekim 2010.
  4. ↑ "Superficie, población y densidad por distritos. 2007" (PDF). Ayuntamiento de Bilbao. 2007. 24 Ocak 2009 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Temmuz 2008.
  5. ↑ "Información censal". 22 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2017.
  6. ↑ "Las nueve ciudades con las que está hermanada Bilbao". bilbaohiria.com. 31 Aralık 2019. 31 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2023.

Ayrıca bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Bilbao&oldid=36870565" sayfasından alınmıştır