close
İçeriğe atla

Çorum

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Çorum
Şehir
Türkiye üzerinde Çorum
Çorum
Çorum
Koordinatlar: 40°33′0″K 34°57′14″D / 40.55000°K 34.95389°D / 40.55000; 34.95389
ÜlkeTürkiye Türkiye
BölgeKaradeniz Bölgesi
İlÇorum
İdare
 • Belediye başkanıHalil İbrahim Aşgın (AK Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam2.436 km²
Rakım820 m
Zaman dilimiUTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu
19000
Alan kodu364
Plaka kodu19

Çorum, İç Orta Karadeniz Bölgesi'nde Çorum ilinin merkezi olan şehir. 2020 yılı itibarıyla 299.315 kişilik nüfusa sahiptir. Yerli halkı Türkmendir.[1][2] Toprak sanayi ve makine imalat sanayi çok gelişmiştir. Orta Karadeniz Bölümü'nün iç kısmında yer almaktadır. Doğuda Amasya, güneyde Yozgat, batıda Çankırı, kuzeyde Sinop, kuzeydoğuda Samsun ve güneybatıda Kırıkkale ile çevrilidir.

Çorum 34°04′ doğu boylamı ile 39°54′ kuzey enlemi üzerinde yer almaktadır. İlin deniz seviyesinden yüksekliği ortalama 820 metredir.[3]

Ankara'ya 244 km, İstanbul'a 608 km, Amasya'ya 92 km, Sinop'a 294 km, Samsun'a 167 km,[4] Tokat'a ise 188 km mesafededir.

İlçelerin il merkezine uzaklıkları ise; Alaca 52 km, Bayat 83 km, Boğazkale 87 km, Dodurga 42 km, İskilip 56 km, Kargı 106 km, Laçin 29 km, Mecitözü 37 km, Oğuzlar 68 km, Ortaköy 57 km, Osmancık 59 km, Sungurlu 72 km ve Uğurludağ 66 km'dir.

Tarihçe

[değiştir | kaynağı değiştir]

Yapılan araştırmalar, Çorum bölgesinde Yontma Taş Çağı (Paleolitik), Cilalı Taş Devri (Neolitik) ve Bakır Taş Devri (Kalkolitik) döneminin dördüncü aşamasına ait insan yerleşimlerinin bulunduğunu ortaya çıkarmıştır. Bu devre ait eserlere Alacahöyük, Büyük Güllücek, Boğazköy, Eskiyapar ve Kuşsaray höyüklerinde de rastlanmıştır. Yerleşimler bu dönemden itibaren devamlılık göstermiştir. Çorum ve çevresi daha sonra Hititler, Frigler, Kimmerler, Medler, Persler, Galatlar, Romalılar, Bizanslılar, Selçuklular, Danişmendliler Beyliği, Moğollar, Eretna Beyliği, Kadı Burhaneddin Devleti ve son olarak Osmanlılar'ın egemenliğine girmiştir. Laçin ilçesinde Kaplıkaya Kaya Mezarı da bulunmaktadır.

Çorum isminin ortaya çıkışı

[değiştir | kaynağı değiştir]
BERJAYA
Alacahöyük kökenli Güneş kursu (MÖ 2400–2200, Erken Tunç Çağı), Eskişehir Arkeoloji Müzesi.

Çorum, binlerce yıldır çeşitli uygarlıkların oluşturduğu yerli Anadolu kültür geleneğini sürdüren illerin başında gelmekle birlikte, merkez ilçenin tümüyle şehir olarak kurulması 11. yüzyıla kadar inmektedir. Müslüman Türklerce kurulmuş Anadolu şehirlerinden biridir. Çorum isminin günümüzdeki haline dönüşümü konusunda farklı rivayetler üzerinde durulmaktadır; [kaynak belirtilmeli]

1- MÖ 3. yüzyılda Avrupa'dan Anadolu'ya geçerek şimdiki Çorum, Sivas, Yozgat arasına yerleşen Galat topluluklarının adı olan Trokmu sözcüğünden gelmiştir. Trokmular, Hitit İmparatorluğu'nun başkenti olan Hattuşa (Boğazköy) yöresine yerleşmiştir. Trokmu sözcüğü zamanla Torokmu'ya daha sonra da Çorumlu'ya dönüşmüştür.

2- MÖ 90-80 yıllarında Pontus Krallığı'na bağlı olarak Kapadokya valiliği yapan Gordios'a dayanmaktadır. Gordios'un yönetimi sırasında Gordiana denilen bölge Gordios'un yönetiminden sonra da uzun süre aynı adı taşıdı. Gordiana, önce Gordum'a, zamanla da Çorum'a dönüşmüştür.

3- Antik Yunan kaynaklarında Çorum'un adı Niconia (Nikonya) olarak geçmektedir. Bizans döneminde de Evkaite diye geçmektedir. 1071 Malazgirt Meydan Muharebesi'nden sonra Çorumlu olan vilayetin ismi 16. yüzyılın sonlarına doğru "-lu" ekinin kaldırılması ile Çorum olarak kalmıştır.

Coğrafya ve iklim

[değiştir | kaynağı değiştir]

Çorum, İç Karadeniz iklimi özelliklerini gösterir. Yazlar sıcak ve az yağışlı, kışlar soğuk ve genelde kar yağışlıdır. İlkbahar ve sonbahar aylarında da az da olsa yağış görülür. Özellikle yaz akşamlarında bile hava serindir. Genel olarak ılıman bir iklime sahiptir.

Konum

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuzey Anadolu Fay Hattı, Çorum'un 20 km kuzeyinden geçmektedir.

Önemli dağ ve tepeleri şunlardır: Çağşak köyünde bulunan Kartal (Urlu) Dağı (1.670 m), Çatalkaya Tepesi ve Karadağ (1.566 m, Çorum Merkez).

Ovaları: Çorum Ovası, Bozboğa Ovası, Ovasaray Ovası, Hüseyin Ovası ve Dedesli Ovası.

Akarsuları: Kızılırmak, Yeşilırmak, Çat Suyu, Mecitözü Çayı ve Çekerek Irmağı.

Aylar Oca Şub Mar Nis May Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara
Ort. En Yüksek °C 4,2 6,5 11,5 17,4 21,8 25,6 28,9 39,1 25,6 19,5 12,1 6,0
Ort. En Düşük °C -4,3 -3,8 -1,1 3,7 7,0 9,8 12,1 12 8,7 4,7 0,3 -2,3
Kaynak: www.meteor.gov.tr

Nüfus

[değiştir | kaynağı değiştir]
Yıl Toplam Şehir Kır
1927[5]60.86919.66441.205
1935[6]67.27920.15147.128
1940[7]72.03522.77649.259
1945[8]73.40320.30753.096
1950[9]88.05622.83365.223
1955[10]103.74925.76577.984
1960[11]118.53634.72683.810
1965[12]130.51341.57488.939
1970[13]144.56954.57689.993
1975[14]156.59264.85291.740
1980[15]168.98575.72693.259
1985[16]187.46296.72590.737
1990[17][a]186.377116.81069.567
2000[18]221.699161.32160.378
2007[19]243.600202.32241.278
2008[20]248.109206.57241.537
2009[21]252.194212.41839.776
2010[22]255.767218.13037.637
2011[23]261.973225.92736.046
2012[24]265.242231.14634.096
2013[25]270.864236.73834.126
2014[26]275.610243.69831.912
2015[27]280.631250.46430.167
2016[27]288.578259.20529.373
2017[27]294.050265.17128.879
2018[27]294.807263.89530.912
2019[27]297.224267.03230.192
2020[27]299.315267.70131.614

Ekonomi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Çorum, 2019 yılında 1 milyar 541 milyon 873 bin dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Türkiye'nin ihracat yapan illeri arasında 15. sırada bulunmaktadır.[28][29] 2013 yılı verilerine göre %5,9'luk oranla işsizlik oranı en düşük 9. il olmuştur.[30]

Kültür

[değiştir | kaynağı değiştir]
BERJAYA
Çorum parkı

Yemek kültürü

[değiştir | kaynağı değiştir]

Öncelikle Çorum'un en meşhur yiyecekleri arasında leblebi gelir. Madımak bu yörenin günlük yemeklerinden biridir. Düğün ve sünnet gibi özel günlerde düğün çorbası, et yahni, İskilip dolması, keşkek, etli pilav, su böreği, yayla çorbası, tulumba tatlısı ve Çorum baklavası yaygın olarak tüketilir. Çorum baklavası kısık ateşte uzun süre pişirildiği için rengi beyaz olur. Damada olarak bilinen bir tür un helvası, nişanın ardından gelinin ailesi tarafından hazırlanır. Tel tel tatlısı ise ağda ve leblebi unuyla hazırlanan bir pişmaniye türüdür. Eski zamanlarda kış aylarında aileler bu tatlıyı birlikte hazırlayıp yerdi. Kargı tulum peyniri ve sırık kebabı Kargı ilçesine özgüdür.[31] Sabah kahvaltısında sündürme (muhlama, kuymak) yaygın şekilde yenir.

Turizm

[değiştir | kaynağı değiştir]

Sıklık Mesire Yeri ve Tabiat Parkı il merkezinde yer almaktadır.[32]

Eğitim

[değiştir | kaynağı değiştir]

Lise, ortaokul, ilkokul ve ana sınıfı olmak üzere toplam 520 okul bulunmaktadır. Toplam 94.308 öğrenci mevcuttur.[33] Ayrıca Çorum sınırları içinde Hitit Üniversitesi bulunmaktadır.

Altyapı

[değiştir | kaynağı değiştir]

Ulaşım

[değiştir | kaynağı değiştir]

Çorum'a kara yolu ile ulaşım mümkündür. Türkiye'nin her yerinden kara yoluyla bu ile ulaşılabilmektedir. Çorum Şehirlerarası Otobüs Terminali 2015 yılında yenilenmiştir. Toplam yedi otobüs firması hizmet vermektedir. İlçelere gidiş ve gelişler de bu terminalden yapılmaktadır. Öte yandan, Amasya'nın Merzifon ilçesindeki havalimanı da Çorum'a yaklaşık 1 saat mesafede yer almaktadır. Havalimanından Çorum merkezine ve ilçelere servisler düzenlenmektedir.

Belediye Otobüsleri

[değiştir | kaynağı değiştir]

Özel Halk Otobüs seferleri Çorum Belediyesi tarafından düzenlenmektedir. Toplam 17 hatta hizmet vermektedir. Otobüslere binmek için Özel Halk Otobüsü kartı veya jeton kullanılmaktadır. Otobüsler genelde 07.00-23.30 arasında halka hizmet vermektedir.

Çorum'da Yerel Medya

[değiştir | kaynağı değiştir]

Belediye başkanları

[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı dönemi

[değiştir | kaynağı değiştir]
№ŞehreminiGörev BaşlangıcıGörev Bitişi
1Mazlum Oğlu Hacı Halil Efendi--
2Şecaaddin Zade Zarif Ağa--
3Benderli Oğlu Nuri Efendi--
4Op. Dr. Akif Tevfik Bey--

Cumhuriyet dönemi

[değiştir | kaynağı değiştir]
№Belediye BaşkanıGörev BaşlangıcıGörev BitişiParti
1Ölçekoğlu Hasan Ağa19251927Cumhuriyet Halk Partisi
2Suheyb Rumi Karafakıoğlu19261929
3Muhsin Doğu2 Mart 192919 Ekim 1930
4Şevket Eren20 Ekim 193030 Nisan 1933
5Baha Çorbacıoğlu19331934
6Dr. Pertev Kalelioğlu20 Kasım 193420 Haziran 1941
7Nazmi Tombuş10 Haziran 194130 Kasım 1942
(5)Baha Çorbacıoğlu19421950
8Kadir Celep1 Nisan 195031 Mayıs 1950
(5)Baha Çorbacıoğlu19501958Demokrat Parti
9Av. M. Faik Kürkçü25 Ocak 195919 Haziran 1960
10Mehmet Varinli23 Haziran 196027 Eylül 1960Askerî
11Celalettin Ünseli13 Ekim 19607 Haziran 1961
12Hasan Basri Kurtoğlu12 Haziran 196120 Kasım 1963
13Kemal Demirer27 Kasım 196326 Haziran 1968Adalet Partisi
14Mehmet Hamit Duran27 Ağustos 19689 Aralık 1973Cumhuriyet Halk Partisi
15Dr. Turhan Kılıçcıoğlu10 Aralık 197327 Şubat 1984
16Necdet Diken25 Mart 198425 Mart 1989Anavatan Partisi
(15)Dr. Turhan Kılıçcıoğlu27 Eylül 19897 Mart 1994Sosyaldemokrat Halkçı Parti
17Ali Osman Alveren9 Mart 199427 Mart 1994
18Prof. Dr. Arif Ersoy27 Mart 199417 Aralık 1997Refah Partisi
17 Aralık 199714 Ağustos 2001Fazilet Partisi
14 Ağustos 20018 Ağustos 2002Adalet ve Kalkınma Partisi
19Ömer Abuhanoğlu23 Eylül 20021 Nisan 2003
20Turan Atlamaz2 Nisan 200329 Mart 2009
21Av. Muzaffer Külcü29 Mart 200930 Ocak 2018
22Zeki Gül5 Şubat 201812 Nisan 2019
23Dr. Halil İbrahim Aşgın12 Nisan 2019Görevde

Kaynak:[34]

Kardeş şehirler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Çorum'un 6 kardeş şehri vardır:[35][36][37]

Notlar

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ Laçin ilçesinin kurulması ile nüfus azalmıştır.

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ "Çepni Türkmenlerinin Tarihte Bulundukları Bölgeler". 13 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mart 2017.
  2. ↑ "Oğuz Türkmen Şehri Çorum". 1 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  3. ↑ "İlin deniz seviyesinden yüksekliği". 11 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Kasım 2025.
  4. ↑ "Çorum to Samsun". Çorum to Samsun. 11 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Aralık 2021.
  5. ↑ "Fasikül I: Mufassal Neticeler İcmal Tabloları" (PDF). 28 Teşrinevvel 1927 Umumî Nüfus Tahriri. DİE. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2021.
  6. ↑ "1935 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 20 İlkteşrin 1935 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  7. ↑  . "Vilâyetler, kazalar, Nahiyeler ve Köyler İtibarile Nüfus ve Yüzey ölçü" (PDF). 20 İlkteşrin 1940 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 20 Ekim 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2016.
  8. ↑  . "1945 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 21 Ekim 1945 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  9. ↑  . "Vilayet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  10. ↑  . "1955 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  11. ↑  . "İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021.
  12. ↑ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  13. ↑ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  14. ↑ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  15. ↑ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  16. ↑ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  17. ↑ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  18. ↑ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  19. ↑ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  20. ↑ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  21. ↑ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  22. ↑ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  23. ↑ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  24. ↑ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013.
  25. ↑ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.
  26. ↑ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015.
  27. 1 2 3 4 5 6
    • "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016.
    • "Merkez Nüfusu - Çorum". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021.
    • "Çorum Merkez Nüfusu". nufusune.com.
  28. ↑ "Çorum, ihracatta 15. büyük il oldu". 5 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2020.
  29. ↑ "Rakamlar geçen yılı solladı!". 8 Temmuz 2018. 9 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2018.
  30. ↑ "Çorum işsizlik oranında 9. sırada". 1 Temmuz 2014. 8 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2018.
  31. ↑ "'Çorum deyince leblebiden öteye gidemeyenlere'". Milliyet. 4 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Kasım 2019.
  32. ↑ "Sıklık Tabiat Parkı". 4 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  33. ↑ "T.c. Millî Eğitim Bakanlığı Çorum İl Millî Eğitim Müdürlüğü". 3 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2017.
  34. ↑ "Eski Başkanlar". 8 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Nisan 2024.
  35. ↑ "Çorum'un Güney Kore ve Meksika'dan kardeş şehri oldu". Çorum Haber. 7 Ağustos 2017. 8 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ağustos 2017.
  36. ↑ "Çorum'un Yeni Kardeş Şehri Kalkilya Oldu – Belediye Haber". 4 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Kasım 2022.
  37. ↑ "Çorum ile Fuzuli kardeş şehir oldu". Sabah. 7 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Kasım 2022.

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Çorum&oldid=37372342" sayfasından alınmıştır