Smordwa
50°27′28″N 25°33′44″E/50,457778 25,562222 Pałac w Smordwie | |
| Państwo | |
|---|---|
| Obwód | |
| Rejon | |
| Powierzchnia |
39,63 km² |
| Populacja (2001) |
|
| • liczba ludności |
1153[1] |
| • gęstość |
29,65 os./km² |
| Nr kierunkowy |
+380 3659 |
| Kod pocztowy |
35160 |
Położenie na mapie obwodu rówieńskiego  | |
Położenie na mapie Ukrainy  | |
| 50°27′28″N 25°33′44″E/50,457778 25,562222 | |
Smordwa (ukr. Смордва) – wieś na Ukrainie w rejonie młynowskim obwodu rówieńskiego[2].
Zamek w Smordwie
[edytuj | edytuj kod]W XVI wieku istniał tu zamek z basztami. Prawdopodobnie w drugiej połowie XVIII w. dobra stały się dziedzictwem Ledóchowskich h. Szaława, których gniazdo rodzinne znajdowało się w Ledóchowie w powiecie krzemienieckim. Miejscowość stała się wkrótce centrum ich dóbr. Przypuszczalnie Józef Piotr Ledóchowski wybudował pałac klasycystyczny, wykorzystując może mury dawnego zamku. Wygląd tego pałacu nie jest znany, gdyż w połowie XIX w. Janusz Ledóchowski budynek ów przebudował na rezydencję. Po rozbudowie, dokonanej według projektu Henryka Marconiego, bryła pałacu została znacznie wydłużona. Niezadowolony z kształtu nadanego pałacowi przez Marconiego, Michał Ledóchowski zaangażował Stefana Szyllera do ponownej przebudowy, którą wykonano w pierwszej dekadzie XX w., nie naruszając samej bryły budynku, znacznie ją tylko wzbogacono w stylu neorenesansowym[3].
Podczas okupacji niemieckiej Niemcy wykorzystywali do pracy w tutejszym majątku ziemskim około 200 Żydów z Boremla i Demidówki. Zarządcą majątku był w tym czasie volksdojcz Grüner, który traktował Żydów brutalnie[4]
W lipcu 1943 roku UPA napadła na 60 Polaków, którzy schronili się w majątku (mieszkańców Smordwy i pracowników majątku). Po całonocnej walce udało się atak odeprzeć, jednak 15 obrońców zginęło. W sierpniu 1943 majątek opuściła niemiecka ochrona, w związku z czym Polacy ewakuowali się do Młynowa[5].
Po 1945 roku pałac zburzono.
We wsi zachowała się prawosławna cerkiew z 1787 roku (pierwotnie unicka) z grobowcami Ledóchowskich. W XIX wieku w ramach rusyfikacji dodano na jej dachu cebulaste kopułki.
Urodzeni w Smordwie
[edytuj | edytuj kod]- Roman Norbert – polski inżynier, rolnik, poseł na Sejm kontraktowy[6].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Liczby ludności miejscowości obwodu rówieńskiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 5 grudnia 2001 roku. (ukr.).
- ↑ Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. X. Warszawa: 1880-1902, s. 915.
- ↑ Roman Aftanazy, Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, Tom 5 Województwo wołyńskie, 1994, str. 472-478.
- ↑ Encyclopedia of Camps and Ghettos, 1933–1945, tom II, cz. B, Martin Dean, Mel Hecker (red.), United States Holocaust Memorial Museum and Indiana University Press, Bloomington/Indianapolis 2012, ISBN 978-0-253-00202-0, s. 1429
- ↑ Władysław Siemaszko, Ewa Siemaszko, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939–1945, t. 1, Warszawa: „von borowiecky”, 2000, s. 95, ISBN 83-87689-34-3, OCLC 749680885.
- ↑ {{{tytuł}}} [online], orka.sejm.gov.pl [dostęp 2025-08-02].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Smordwa, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. X: Rukszenice – Sochaczew, Warszawa 1889, s. 915.
- Smordwa, wś, gm. Młynów, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 599.
