Maoryski

Maoryski
	Mohouidae
	Mathews, 1946
	; Maorysek żółtogłowy (Mohoua ochrocephala)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	śpiewające
Rodzina	maoryski
	Typ nomenklatoryczny
	Rodzina: Mohoua Lesson, 1837; Rodzaj: Certhia heteroclites Quoy & Gaimard, 1830 (= Muscicapa ochrocephala J.F. Gmelin, 1789)
Synonimy
	Rodzaju: Mohua Lesson, 1840; Certhiparus Lafresnaye, 1842; Certhioparus Agassiz, 1846; Clitonyx Reichenbach, 1849; Finschia F.W. Hutton, 1903;
	Rodzaju: Mohua Lesson, 1840; Certhiparus Lafresnaye, 1842; Certhioparus Agassiz, 1846; Clitonyx Reichenbach, 1849; Finschia F.W. Hutton, 1903;
Rodzaje i gatunki
	Mohoua Lesson, 1837; 3 gatunki – zobacz opis w tekście
	Mohoua Lesson, 1837; 3 gatunki – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Maoryski^[8] (Mohouidae) – monotypowa rodzina ptaków z podrzędu śpiewających (Oscines) w obrębie rzędu wróblowych (Passeriformes).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące endemicznie w Nowej Zelandii^[9].

Morfologia

Długość ciała 14–15 cm; masa ciała 15–32 g^[9].

Systematyka

Maoryski najbliżej spokrewnione są z kowaliczkami (Neosittidae)^[8]. Dawniej były umieszczane w różnych rodzinach takich jak sikory (Paridae), tymaliowate (Timaliidae), ziemnodrozdy (Orthonychidae), liszkojady (Campephagidae), pokrzewkowate (Sylviidae), chwostkowate (Maluridae), buszówkowate (Acanthizidae) czy fletówki (Pachycephalidae)^[8].

Rodzaj Mohoua zdefiniował w 1837 roku francuski zoolog René Lesson w publikacji własnego autorstwa poświęconej historii naturalnej ssaków i ptaków w części dotyczącej ptaków^[7]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) maorysek żółtogłowy (M. ochrocephala).

Etymologia

Mohoua (Mohua): maoryskie nazwy Mohua, Mohuahua i Momohua dla maorysków^[10].
Certhiparus (Certhioparus): zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Certhia Linnaeus, 1758 (pełzacz) i Parus Linnaeus, 1758 (sikora)^[11]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Parus senilis Du Bus de Gisignies, 1839 (= Fringilla albicilla Lesson, 1830).
Clitonyx: gr. κλυτος klutos ‘znakomity’, od κλεω kleō ‘świętować’; ονυξ onux, ονυχος onukhos ‘pazur’^[12]. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie)^[13]: Muscicapa ochrocephala J.F. Gmelin, 1789.
Finschia: Friedrich Hermann Otto Finsch (1839–1917) – niemiecki dyplomata, administrator kolonialny, ornitolog, kolekcjoner^[14]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Parus novæseelandiæ J.F. Gmelin, 1789.

Podział systematyczny

Do rodziny maorysków należy jeden rodzaj – Mohoua, do którego zaliczane są następujące gatunki^[8]:

Mohoua novaeseelandiae (J.F. Gmelin, 1789) – maorysek rdzawogłowy
Mohoua albicilla (Lesson, 1830) – maorysek białogłowy
Mohoua ochrocephala (J.F. Gmelin, 1789) – maorysek żółtogłowy

Uwagi

↑ Wariant pisowni Mohoua Lesson, 1837.
↑ Nieuzasadniona poprawka Certhiparus Lafresnaye, 1842.

Przypisy

↑ G.M. Mathews: A working list of Australian birds including the Australian quadrant and New Zealand. Sydney: Author, 1946, s. 23. (ang.).
↑ R.P. Lesson. Notices ornithologiques. „Revue Zoologique”. 3, s. 268, 1840. (fr.).
↑ F. de Lafresnaye. Sur quelques Oiseaux. „Revue Zoologique”. 5, s. 69, 1842. (fr.).
↑ Index universalis. W: L. Agassiz: Nomenclator zoologicus, continens nomina systematica generum animalium tam viventium quam fossilium, secundum ordinem alphabeticum disposita, adjectis auctoribus, libris, in quibus reperiuntur, anno editionis, etymologia et familiis, ad quas pertinent, in singulis classibus. Soloduri: Jent et Gassmann, 1842–1846, s. 75. (łac.).
↑ H.G.L. Reichenbach: Avium systema naturale. Das natürliche system der vögel mit hundert tafeln grösstentheils original-abbildungen der bis jetzt entdecken fast zwölfhundert typischen formen. Vorlaüfer einer iconographie der arten der vögel aller welttheile. Dresden und Leipzig: Expedition der vollständigsten naturgeschichte, 1850, s. xxxviii. (niem.).
↑ F.W. Hutton. Note on the Genus Certhiparus. „Ibis”. Eight series. 3 (11), s. 319, 1903. (ang.).
1 2 R.P. Lesson: Histoire naturelle générale et particulière des mammifères et des oiseaux décoverts depuis 1788 jusqu’a nos jours. Cz. 9: Oiseaux. Paris: P. Pourrat Frères, 1837, s. 139, seria: Compléments des Oeuvres de Buffon. (fr.).
1 2 3 4 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Mohouidae Mathews, 1946 - maoryski - Yellowhead and allies (Wersja: 2025-05-02). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-07-16].
1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Whiteheads (Mohouidae), version 1.0, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2024, DOI: 10.2173/bow.mohoui1.01 [dostęp 2024-02-20] (ang.), Mohoua.
↑ The Key to Scientific Names ↓, Mohoua [dostęp 2024-02-20] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Certhiparus [dostęp 2024-02-20] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Clitonyx [dostęp 2024-02-20] .
↑ Scansoriae. The Climbers.–Les Grimpeurs.–Die Klettervögel. A. Sittinae. Dresden & Leipzig. The Grimpars.–Les Sitteés.–Die Baumkleber. W: H.G.L. Reichenbach: Handbuch der speciellen Ornithologie. Dresden und Leipzig: Expedition der vollständigsten naturgeschichte, 1853, s. 167. (niem.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Finschia [dostęp 2025-07-16] .

Bibliografia

The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).

[2] Wariant pisowni Mohoua Lesson, 1837.

[5] Nieuzasadniona poprawka Certhiparus Lafresnaye, 1842.

[mat-1] G.M. Mathews: A working list of Australian birds including the Australian quadrant and New Zealand. Sydney: Author, 1946, s. 23. (ang.).

[les40-3] R.P. Lesson. Notices ornithologiques. „Revue Zoologique”. 3, s. 268, 1840. (fr.).

[laf-4] F. de Lafresnaye. Sur quelques Oiseaux. „Revue Zoologique”. 5, s. 69, 1842. (fr.).

[aga-6] Index universalis. W: L. Agassiz: Nomenclator zoologicus, continens nomina systematica generum animalium tam viventium quam fossilium, secundum ordinem alphabeticum disposita, adjectis auctoribus, libris, in quibus reperiuntur, anno editionis, etymologia et familiis, ad quas pertinent, in singulis classibus. Soloduri: Jent et Gassmann, 1842–1846, s. 75. (łac.).

[rei49-7] H.G.L. Reichenbach: Avium systema naturale. Das natürliche system der vögel mit hundert tafeln grösstentheils original-abbildungen der bis jetzt entdecken fast zwölfhundert typischen formen. Vorlaüfer einer iconographie der arten der vögel aller welttheile. Dresden und Leipzig: Expedition der vollständigsten naturgeschichte, 1850, s. xxxviii. (niem.).

[hut-8] F.W. Hutton. Note on the Genus Certhiparus. „Ibis”. Eight series. 3 (11), s. 319, 1903. (ang.).

[les37-9] 1 2 R.P. Lesson: Histoire naturelle générale et particulière des mammifères et des oiseaux décoverts depuis 1788 jusqu’a nos jours. Cz. 9: Oiseaux. Paris: P. Pourrat Frères, 1837, s. 139, seria: Compléments des Oeuvres de Buffon. (fr.).

[mie&kuz-10] 1 2 3 4 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Mohouidae Mathews, 1946 - maoryski - Yellowhead and allies (Wersja: 2025-05-02). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-07-16].

[botw-11] 1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Whiteheads (Mohouidae), version 1.0, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2024, DOI: 10.2173/bow.mohoui1.01 [dostęp 2024-02-20] (ang.), Mohoua.

[12] The Key to Scientific Names ↓, Mohoua [dostęp 2024-02-20] .

[13] The Key to Scientific Names ↓, Certhiparus [dostęp 2024-02-20] .

[14] The Key to Scientific Names ↓, Clitonyx [dostęp 2024-02-20] .

[rei53-15] Scansoriae. The Climbers.–Les Grimpeurs.–Die Klettervögel. A. Sittinae. Dresden & Leipzig. The Grimpars.–Les Sitteés.–Die Baumkleber. W: H.G.L. Reichenbach: Handbuch der speciellen Ornithologie. Dresden und Leipzig: Expedition der vollständigsten naturgeschichte, 1853, s. 167. (niem.).

[16] The Key to Scientific Names ↓, Finschia [dostęp 2025-07-16] .

[1]

[a]

[2]

[3]

[b]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

barglikowce (Acanthisitti)	bargliki
tyrankowce (Tyranni)	brodawniki szerokodzioby nosoczuby oliwczyki kurtaczki gorzykowate bławatnikowate bekardowate ostrodzioby królówki krzykaczyki szerokodziobki tęczaki muchotyranikowate tyrankowate obrożniki mrówkożery chronkowate kusaczki krytonosowate mrówkowody liściarki tęgosterowate garncarzowate
śpiewające (Oscines)	lirogony gąszczaki altanniki korołazy chwostkowate kolcopiórki miodojady lamparciki buszówkowate ziemnodrozdy stadniaki pieszaki liszkojady maoryski kowaliczki trzaskacze koralniczki czubce górniki jagodniki wireonkowate fletówki wilgowate szuflodziobki ostroloty łuskowczyki krępaczki wangowate gołogłowy paskowniki dzierzbiki satynki wachlarzówki dziwogony monarki skałowrony modrogłówki cudowronki czarniaki kruczaki dzierzby białoczuby krukowate płatkonosy jagodziaki koralniki miodniki długobiegi sępowronki skałoskoczki skalinkowate aksamitniki owadówki remizy sikory wąsatki skowronki nikatory krótkosterki chwastówkowate trzciniaki świerszczaki mimiki madagaskarniczki skąpoogonki jaskółkowate świstunki pokrzewczyki raniuszki wierzbówkowate bilbile pokrzewki ogoniatki szlarniki tymaliowate dżunglaki pekińczyki palmowce jemiołuszki jedwabniczki jagodówki persówki reliktowce mysikróliki pomurniki kowaliki pełźce pełzacze siwuszki strzyżyki perłopiórki bąkojady przedrzeźniacze szpakowate pluszcze muchołówkowate drozdowate dudkowce górodrozdy kwiatówki nektarniki turkuśniki zieleniki złotogłówki tybetańczyki wikłaczowate astryldowate wdówki płochacze wróble pliszkowate łuszczakowate tanagrzce poświerki trznadle pasówki lasówki słowikówki kacykowate hispaniole zeledonki platynki hispaniolczyki kardynały tanagrzyki tanagrowate