Kolonia Wawelberga
 Dom przy ul. Wawelberga 3 od strony skweru Wandy Lurie (2026) | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Miasto | |
| Dzielnica | |
| Data budowy |
1898–1900 |
| Architekt | |
Położenie na mapie Warszawy  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa mazowieckiego  | |
 52°14′11,684″N 20°58′05,333″E/52,236579 20,968148 | |
Kolonia Wawelberga – zespół budynków przy ul. Górczewskiej 15 i 15 A oraz ul. Wawelberga 3 w Warszawie zbudowanych jako osiedle tanich mieszkań robotniczych na osiedlu Młynów w dzielnicy Wola z darowizny bankiera i filantropa Hipolita Wawelberga i jego żony Ludwiki Wawelberg.
Opis
[edytuj | edytuj kod]Budynki powstały w latach 1898–1900 dzięki darowiźnie Hipolita i Ludwiki Wawelbergów z okazji 50-lecia istnienia Domu Bankowego Hipolit Wawelberg w Warszawie. Darowizna wynosiła 300 tys. rubli. Projektantem kompleksu był Edward Goldberg, a sama kolonia była jednym z pierwszych tanich osiedli robotniczych w Polsce.
Poza trzema czteropiętrowymi budynkami mieszkalnymi na terenie kolonii w ramach zaplecza socjalnego funkcjonowały szkoła, pralnia, dom dziecka i kąpielisko[1.1]. Urządzono także zieleńce i place do gier sportowych[1.2]. W budynkach znajdowało się 355 mieszkań, w większości jednoizbowych[1.2]. Koszty budowy kolonii wyniosły 558 tys. rubli[1.3].
Według pierwotnych planów dochody z czynszów miały być przeznaczane na budowę kolejnych budynków mieszkalnych, jednak były wydatkowane na utrzymanie kolonii i więcej budynków mieszkalnych już nie powstało[1.3].
W domu przy ul. Górczewskiej 15 od 1973 roku prowadzi działalność znana z pączków cukiernia[2], założona w 1925 roku przez Władysława Zagoździńskiego[3]. W bramie tego budynku znajduje się tablica upamiętniająca Hipolita i Ludwikę Wawelbergów, a na frontowej ścianie (od ulicy Górczewskiej) − tablica Tchorka upamiętniająca dwie egzekucje uliczne (w grudniu 1943 roku i styczniu 1944) oraz tablica upamiętniająca powołanie w tym domu 10 marca 1942 Wolskiego Komitetu PPR[4].
Galeria
[edytuj | edytuj kod]
Budynek kolonii od strony ul. Górczewskiej, ok. 1904
Pralnia i łaźnia, ok. 1904
Pracownia Cukiernicza Zagoździńskiego przy ul. Górczewskiej 15
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- Eugeniusz Szwankowski: Warszawa. Rozwój urbanistyczny i architektoniczny. Warszawa: Państwowe Wydawnictwa Techniczne, 1952.
- ↑ Janusz Dziano, Wojciech Kępka-Mariański, Ireneusz Wywiał, Danuta Koper: Warszawska Wola. Co było, co jest, co pozostanie.... Magia Słowa, 2015, s. 122−123. ISBN 978-83-940821-0-9.
- ↑ O nas. [w:] Pracownia Cukiernicza „Zagoździński” [on-line]. [dostęp 2026-02-12].
- ↑ Stanisław Ciepłowski: Wpisane w kamień i spiż. Inskrypcje pamiątkowe w Warszawie XVII–XX w.. Warszawa: Argraf, 2004, s. 80. ISBN 83-912463-4-5.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Opis Kolonii Wawelberga na stronie Wieżowce Warszawy. wiezowce.waw.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-03)].
