Karol V Leopold

Karol V Leopold
	; Karol V Leopold
	książę Lotaryngii
Okres	od 18 września 1675; do 18 kwietnia 1690
Poprzednik	Karol IV Lotaryński
Następca	Leopold I Józef
	Dane biograficzne
Dynastia	Dynastia z Vaudémont
Data i miejsce urodzenia	3 kwietnia 1643 ; Wiedeń
Data i miejsce śmierci	18 kwietnia 1690 ; Wels
Ojciec	Mikołaj II Lotaryński
Matka	Klaudia Lotaryńska
Żona	Eleonora Maria Habsburżanka
Dzieci	Leopold I Józef; Karol Józef Lotaryński
	Multimedia w Wikimedia Commons

Karol V Leopold Lotaryński (niem. Karl V. Leopold (Lothringen), fr. Charles V Léopold de Lorraine) (ur. 3 kwietnia 1643 w Wiedniu, zm. 18 kwietnia 1690 w Wels) – książę Lotaryngii w latach 1675–1690, syn Mikołaja Franciszka Lotaryńskiego i Klaudii Lotaryńskiej, przedstawiciel dynastii z Vaudémont.

Życiorys

Karol urodził się 3 kwietnia 1643 roku w Wiedniu jako drugi syn Mikołaja, młodszego brata Karola IV, księcia Lotaryngii, i jego żony Klaudi Franciszki Lotaryńskiej. W 1634 roku jego ojciec zastąpił wuja na stanowisku księcia; wkrótce potem Francja zajęła księstwo Lotaryngii, a Mikołaj udał się na wygnanie, rezygnując z tronu na rzecz starszego brata. Francuzi wycofali się w 1661 roku, ale ponownie najechali je w 1670 roku i powrócili dopiero w 1697 roku.

Karol został dziedzicem księstwa po śmierci swojego starszego brata Ferdynanda Filipa (1639–1659). W 1678 roku poślubił Eleonorę Habsburżankę, wdowę po królu polskim Michale Korybucie Wiśniowieckim. Dwukrotnie kandydował na króla Polski, lecz bez powodzenia. ^[1]

Mieli czworo dzieci, które przeżyły niemowlęctwo;

Leopold, książę Lotaryngii (1679–1729)
Karol Józef (1680–1715)
Joseph Emanuel (20 października 1685 – 25 sierpnia 1705) zginął w bitwie w wieku 19 lat. Nieżonaty i bezdzietny.
François Antoine (8 grudnia 1689 – 25 lipca 1715) zmarł w wieku 25 lat, nieżonaty i bezpotomny.

Kariera

BERJAYA — Portret konny Karola V Leopolda, autorstwa nieznanego artysty, około 1680 r.

Karol, który zawsze nazywał siebie Carolus, był przeznaczony do kariery kościelnej jako młodszy syn. W 1648 roku został Proboszczem opactwa Saint-Dié-des-Vosges, a w 1649 roku opatem opactwa Gorze. Jednak śmierć jego starszego brata Ferdynanda w 1659 roku uczyniła go spadkobiercą opactwa Lotaryngii i Baru. Zrezygnował z urzędów kościelnych i poświęcił się karierze wojskowej.

Karol zaręczył się z Marią Joanną Sabaudzką, ale po tym, jak jego wuj został w 1661 roku przywrócony na tron jako książę Lotaryngii, porzucił to małżeństwo i powrócił na dwór cesarski w Wiedniu. W 1663 roku rozpoczął karierę w armii cesarskiej, a jego pierwszą większą akcją była bitwa pod Szentgotthárd w 1664 roku, gdzie służył pod dowództwem cesarskim, Raimonda Montecuccoliego. ^[2]

Gdy Francja ponownie zajęła Lotaryngię w 1670 roku, zarówno Karol, jak i jego wuj walczyli w armii cesarskiej podczas wojny francusko-holenderskiej w latach 1672–1678. Został ranny w bitwie pod Seneffe w 1674 roku i zastąpił wuja w Nadrenii po jego śmierci w 1675 roku, biorąc udział w odbiciu Philippsburga w 1676 roku. ^[3] W uznaniu tego awansował w 1676 roku na stopień Generalfeldmarschall, ale nie był w stanie wykorzystać tych zdobyczy, głównie z powodu złej logistyki; w ostatnich etapach wojny został przechytrzony przez de Créquy'ego i poniósł drobne porażki pod Rheinfeld i Ortenbach. ^[4]

Traktat z Nijmegen z 1679 roku potwierdził jego tytuł księcia Lotaryngii, ale Francja zachowała terytorium, a w 1681 roku zaanektowała również Strasburg, stolicę Alzacji. ^[5] Perspektywy Karola na odzyskanie księstwa wydawały się coraz bardziej odległe, a gdy w 1683 roku wybuchła V wojna austriacko-turecka, został mianowany dowódcą armii cesarskiej. Był w mniejszości ze strony Osmanów, których wspierali również antyhabsburscy Węgrzy znani jako Kurucowie, a także mniejszości niekatolickie, które sprzeciwiały się antyprotestanckiej polityce Leopolda I Habsburga. ^[6]

Karol rozmieścił swoich ludzi pod Wiedniem, chroniąc ich przed panującą wówczas w mieście epidemią dżumy; w przeciwieństwie do Osmanów, z których wielu zmarło na nią. Jego siły skupiły się na atakowaniu obozów osmańskich i ochronie konwojów z zaopatrzeniem do miasta, podczas gdy papież Innocenty XI zwołał sojusz, by wesprzeć Habsburgów. Siły te, znane jako Liga Święta i dowodzone przez Jana III Sobieskiego, połączyły siły z wojskami Karola, by pokonać oblegającą armię w Bitwa pod Wiedniem 11 września 1683 roku. ^[5]

W ciągu następnych kilku lat armia Habsburgów pod wodzą Karola odzyskała Węgry, Slawonię i Siedmiogród; jego pierwsze oblężenie Budy w 1684 roku zakończyło się klęską, ale po nim nastąpiły większe zwycięstwa nad Turkami podczas oblężenie Budy w 1686 roku i druga bitwa pod Mohaczem w 1687 roku. W maju 1688 roku zrezygnował ze stanowiska wojskowego na rzecz Maksymiliana II Emanuela, elektora Bawarii. Gdy we wrześniu 1688 roku wybuchła wojna o sukcesję Palatynatu, powrócił, by dowodzić siłami cesarskimi w Nadrenii i 8 września 1689 roku odbił Moguncję z rąk Francuzów, ale zachorował. Początkowo wrócił do swojej rodziny w Innsbrucku, ale potem chciał udać się do Wiednia, by zorganizować kompleksową reformę armii z cesarzem Leopoldem. Zmarł 8 kwietnia 1690 roku w Wels na skutek zatoru płucnego. ^[5] Jego następcą został jego syn Leopold, który został przywrócony jako książę Lotaryngii po traktatacie w Rijswijk w 1697 roku. Początkowo został pochowany w kościele jezuitów w Innsbrucku, ale po traktacie w Rijswijk jego szczątki przeniesiono do kaplicy książęcej w kościele Saint-François-des-Cordeliers w Nancy w Lotaryngii.

Genealogia

8. Karol III Wielki

4. Franciszek II Lotaryński

9. Klaudia Walezjuszka

2. Mikołaj II Lotaryński

10. Paweł, hrabia Salm-Badenweiler

5. Krystyna z Salm

11. Marie Le Veneur de Tillières

1. Karol V Leopold

12. Karol III Wielki (= 8)

6. Henryk II Dobry

13. Klaudia Walezjuszka (= 9)

3. Klaudia Lotaryńska

14. Wincenty I Gonzaga

7. Małgorzata Gonzaga

15. Eleonora Medycejska

Przypisy

↑ JohnJ. Stoye JohnJ., The siege of Vienna : the last great trial between cross & crescent, New York : Pegasus Books, 2006, ISBN 978-1-933648-14-9 .
↑ Charles W.Ch.W. Ingrao Charles W.Ch.W., The Habsburg monarchy, 1618-1815, wyd. 2nd ed, New approaches to European history, Cambridge [England] ; New York, NY, USA: Cambridge University Press, 2000 (21), ISBN 978-0-521-78034-6 .
↑ CatherineC. Albrecht CatherineC., Gary B.G.B. Cohen Gary B.G.B., Charles W.Ch.W. Ingrao Charles W.Ch.W., Editors' Notes, „Austrian History Yearbook”, 36, 2005, vii–viii, DOI: 10.1017/s0067237800004811, ISSN 0067-2378 [dostęp 2025-12-31] .
↑ JulienJ. Bondaz JulienJ., Frédéric Keck, Un monde grippé, „Gradhiva” (15), 2012, s. 224–225, DOI: 10.4000/gradhiva.2405, ISSN 0764-8928 [dostęp 2025-12-31] .
1 2 3 CharlesCh. Ingrao CharlesCh., Franz A.J.F.A.J. Szabo Franz A.J.F.A.J. (red.), The Germans and the East, Purdue University Press, 26 grudnia 2007, ISBN 978-1-61249-062-5 .
↑ SpencerS. Tucker SpencerS., Battles that changed history: an encyclopedia of world conflict, Santa Barbara, Calif: ABC-CLIO, 2011, ISBN 978-1-59884-429-0 .

[1] JohnJ. Stoye JohnJ., The siege of Vienna : the last great trial between cross & crescent, New York : Pegasus Books, 2006, ISBN 978-1-933648-14-9 .

[2] Charles W.Ch.W. Ingrao Charles W.Ch.W., The Habsburg monarchy, 1618-1815, wyd. 2nd ed, New approaches to European history, Cambridge [England] ; New York, NY, USA: Cambridge University Press, 2000 (21), ISBN 978-0-521-78034-6 .

[3] CatherineC. Albrecht CatherineC., Gary B.G.B. Cohen Gary B.G.B., Charles W.Ch.W. Ingrao Charles W.Ch.W., Editors' Notes, „Austrian History Yearbook”, 36, 2005, vii–viii, DOI: 10.1017/s0067237800004811, ISSN 0067-2378 [dostęp 2025-12-31] .

[4] JulienJ. Bondaz JulienJ., Frédéric Keck, Un monde grippé, „Gradhiva” (15), 2012, s. 224–225, DOI: 10.4000/gradhiva.2405, ISSN 0764-8928 [dostęp 2025-12-31] .

[IngraoEtAl2007-5] 1 2 3 CharlesCh. Ingrao CharlesCh., Franz A.J.F.A.J. Szabo Franz A.J.F.A.J. (red.), The Germans and the East, Purdue University Press, 26 grudnia 2007, ISBN 978-1-61249-062-5 .

[6] SpencerS. Tucker SpencerS., Battles that changed history: an encyclopedia of world conflict, Santa Barbara, Calif: ABC-CLIO, 2011, ISBN 978-1-59884-429-0 .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]