Clarmont-Ferrand

Clarmont-Ferrand; Clermont-Ferrand
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
	De naut : le centre istoric de Clarmont vegut dau pargue de Montjusèc, A gaucha : l'entrada de la plaça de la Victòria e la catedrala Nòstra Dama de l'Assompcion, puèi ven l'estatua de Vercingetorix e la charrèira daus Chauçatèirs, De bas : le tramway de la viala.
	Armas
	Armas
	Geografia fisica
Coordenadas	45° 46′ 38″ N, 3° 04′ 57″ E
Superfícia	42,67 km²
Altituds; · Maximala; · Mejana; · Minimala	; 602 m; 365 m; 321 m
	Geografia politica;
País	Auvèrnhe; (capitala);
Parçan	Limanha;
Estat	França;
Region; 84	Auvèrnhe-Ròse-Aups;
Departament; 63	Puèi de Doma ; (prefectura);
Arrondiment; 632	Arrondiment de Clarmont-Ferrand; (chapluòc);
Canton; 6398	Chapluòc de 6 cantons;
Intercom; 246300701	Clarmont Comunautat;
Cònsol	Julien Bony ; (2026–2032)
	Geografia umana
Populacion; Populacion totala; (2018)	146 734 ab. Evolucion de la populacion; 149 464 ab.
Densitat	3 315,28 ab./km²
	Autras informacions
Escais	Los Bancarrotèirs (Clarmont)
Gentilici	clarmontés -esa, clarmonton/-a, clarmondaire -a ; montferrandaire/-a
Còde postal	63000
Còde INSEE	63113

Vila d'Occitània

Clarmont-Ferrand^[1]^[2]^[3]^{[nt 1]} z-es la capitala istorica d'Auvèrnha e v-una de las dètz vialas las mai grandas d’Occitània. z-Es maitot la prefectura dau departament dau Puèi de Doma.

La viala modèrna naissiguèt de l'union au sègle XVII de las doas ancianas vialas rivalas Clarmont e Montferrand. La viala galloromana d'Augustonemetum apareis après la disparicion de la metropòli arvèrna Nemossos. Puèi prend le nom d'Arvernis e finalament de Clarmont. Au començament dau sègle XII, los comtes d'Auvèrnha fondan la viala concurrenta de Montferrand. En 1630, Loís XIII impausa per l'edit de Tròias l'unificacion de las doas vialas vesinas. Aquela union serà reafirmada per Loís XV en 1731.

Clarmont-Ferrand z-es la 24e comuna la mai poblada de França embei 146 351 abitants en 2023. Son unitat urbana amassa 272 529 abitants en 2023 e son aira d'atraccion 510 685 abitants la mèma annada. L'intercomunalitat accediguèt le 1èir de janvèir au reng de metropòli sos le nom de Clarmont Auvèrnha Metropòli.

Viala de tradicion industriala, sèti de Michelin, v-un daus dos mai grands fabricants de pneumatics, Clarmont-Ferrand z-es egalament ben posicionada dins las industrias farmaceutica, agro-alimentària e aeronautica. Aculhís tres pòles de competitivitat.

La viala z-es situada au pè de la falha de la Limanha e de la Chadena daus Puèis, site naturau inscriut despuèi de 2 de julhet 2018 coma naut luòc tectonic au patrimòni mondiau de l'UNESCO.

Los abitants de Clarmont son los Clarmontés e las Clarmontesas, los Clarmontons e las Clarmontonas^[6] o enquèra los Clarmondaires e las Clarmondairas^[7]. Los abitants de Montferrand son los Montferrandaires e las Montferrandairas.

Geografia

Comunas confrontantas de **Clarmont-Ferrand**
Durtòu	Blanzac, Cebasac	Gerzac
Orsinas		Aunac, Lende
Chambalèira, Seirac	Biaumont	Cornon d'Auvèrnha, Aubèira

Clarmont-Ferrand z-es implantada en bordadura de la plana bravament fertila de la Limanha, bacin sedimentari traversat per Alèir, a una altitud moiana de 386 m.

A l'oèst, z-es surplombada per la planòla granitica de Combralha (800 m d'altitud moiana). Le bòrd de la planòla forma la falha de la Limanha. Au començament de la planòla e de bon veire despuèi la viala, la Chadena daus Puèis, mai granda chadena de volcans d'Euròpa, z-es dominada per le Puèi de Doma.

Clarmont-Ferrand z-es aus quatre chamins daus aisses autorotèirs nòrd-sud París (420 km) - Besièrs (340 km) (A71 e A75) e èst-oèst Lion (165 km) - Bordiau (370 km) (A89).

Charrèiras, quartèirs e luòcs-dits

Plaça de Jaude (fr. Place de Jaude).
Nauts Solèirs (fr. Les Neuf-Soleils).
La Raia Dieu (fr. La Raye-Dieu).
Los Landés (fr. Les Landais).
La Fònt dau Bac (fr. La Fontaine du Bac).
La Pardieu (fr. La Pardieu).
L'Orador (fr. L'Oradou).
Croèla (fr. Crouël)
Crotz de Neirat (fr. Croix-de-Neyrat).
La Plana (fr. La Plaine).
Las Vèrnhas (fr. Les Vergnes).
Los Salencs (fr. Les Salins).
Valèiras (fr. Vallières).
La Gautèira (fr. La Gauthière).
Las Bujas [la ˈbydza] (fr. Les Bughes).
Montjusèc [mɔ̃dzyˈze] (fr. Montjuzet).
Fòntjièva [fɔ̃ˈdʒɛvɒ] (fr. Fontgiève).
Sent Alari (fr. Saint-Alyre).
La Pradèla (fr. La Pradelle).

Clima

Le clima de Clarmont se caracteriza per una ben granda amplitud termica embei d'estius franc chauds e d'ivèrns ben freids.

La Linha daus Puèis arrèsta las niblas que vènon de l'oèst en tot alimentar coma aquò las fònts coma Vorvic, e maitot en demenir la pluviometria de Clarmont que z-es una de las mai bassas d'Occitània.

Istòria

BERJAYA — Estatua de Vercingetorix (òbra de Bartoldi), Plaça de Jaude, Clarmont-Ferrand.

Clarmont-Ferrand z-es mencionada per le geograf grèc Estrabon embei son nom gallés : Nemossos.

z-Èra una viala daus Arvèrnes que vencèron (embei le chapdau gallés Vercingetorix) las legions romanas a rasa de Clarmont, vèrs Gergòvia.

Conquistada fin finala par los romans, la viala prenguèt le nom d’Augustonemetum, en onor de l’emperaire August. Creissèt biaucòp e devenguèt v-una de las mai grandas vialas de Gàllia.

Au sègle V, fuguèt assetjada e conquistada per los Visigòts que la conservèron jusca l'an 507, chaçats per los Francs.

Au sègle IX, n-òm comenquèt d'apelar la viala Clarmont (de Clarus Mons, que designava le chastèl qu'aparava la viala). Fuguèt atacada ben de còps per los vikings.

En 1095 le papa Urban II lai presiquèt la Promèira Crosada. La viala de Montferrand fuguèt presa en 1388 per Peiròt de Fontans, rotèir dau partit anglés.

Toponimia

Las atestacions ancianas son per luòcs :

Clarmont : Augustonemetum, Nemossos, Urbs Arvernorum/Urbs Arverna (Ve, VIe), Clarmont (1220) e Clarmon (1398).
Montferrand : Mons Ferax (1186), Mons Ferrandus (1286) e Montisferrandi (1333).
Los Salencs : Lo Selenc/Celenc de Jalde (1257), Les Sellenc de Jaude (1407) e Jalde del Sellenc (1428)^[8].
Nauts Solèirs : Aus Soleirs (1220), Als Soleirs (1242), Nau Solers/Noaulx Sollers (XV), Naussolers (1420-1466), Neuf Solers (1437), Naussoleyrs (1495), Neuf Souliers (1496-1498), Nau Soler (1538), Les Nos Soleils (1724), Neuf Soleil (1915). De l'ancian occitan alts devengut nauts en bas auvernhat e de solèir, dins le sens de fenèira^[8].
La Raia Dieu : La Raiha Deu/La Raia Deu (1242)^[8].
Montjusèc : Monte Judeco (1065), Mont Juzec (XIII).

Demografia

1793	1800	1806	1821	1831	1836	1841	1846	1851
Evolucion demografica
30 000	30 000	30 982	30 010	28 257	32 427	35 152	34 083	33 516


1856	1861	1866	1872	1876	1881	1886	1891	1896
38 160	37 275	37 461	37 357	41 772	43 033	46 718	50 119	50 870


1901	1906	1911	1921	1926	1931	1936	1946	1954
52 933	58 363	65 386	82 577	111 711	103 143	101 128	108 090	113 391


1962	1968	1975	1982	1990	1999	-	-	-
127 547	148 759	156 763	147 224	136 181	137 154	-	-	-

Eraudica

Blasonament: «D’azur embei la crotz de golas bordada d’aur, cantonada de quatre flors de lis dau mèma»^[9].

Economia

Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda es benvenguda !

Transpòrts

Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda es benvenguda !

Ligasons exterioras

Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda es benvenguda !

Transpòrts urbans

Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda es benvenguda !

Administracion

Lista daus cònsols successius
Periòde		Identitat	Etiqueta
4 de julhet de 1997	4 d'abril de 2014	Sèrgi Godard	Partit Socialista
4 d'abril de 2014		Olivier Bianchi	Partit Socialista
Totas las donadas non son pas encara conegudas.

Clarmont z-es devesida en 6 cantons:

Le canton de Clarmont-Ferrand 1 compta 22 250 abitants
Le canton de Clarmont-Ferrand 2 compta 24 754 abitants
Le canton de Clarmont-Ferrand 3 compta 24 644 abitants
Le canton de Clarmont-Ferrand 4 compta 22 149 abitants
Le canton de Clarmont-Ferrand 5 compta 27 135 abitants
Le canton de Clarmont-Ferrand 6 compta 25 802 abitants

Patrimòni

Clermont-Ferrand z-es classada viala d'art e d'istòria.

Edificis religiós

Nòstra Dama dau Pòrt : bastida au sègle XII e classada per l'UNESCO au Patrimòni Mondiau de l'Umanitat.
Catedrala e estatua d'Urban II
Catedrala de Nòstra Dama de l'Assompcion

Monuments civils e luòcs remirables

Opèra Municipala

Cultura

Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda es benvenguda !

Espòrt

ASM Clarmont Auvèrnhe

Festenaus

Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda es benvenguda !

Musèus

Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda es benvenguda !

Relacions internacionalas

Vilas embessonadas

Acòrdis de cooperacion

Personatges celèbres

Apollinar de Clarmont, comte d'Auvèrnha
Charles-Toina Ravel, poèta occitan de la Revolucion
Blase Pascal (1623-1662), filosòfe, teologian e matematician
Antòni Francés Marmontèl (1816-1898), pianista e pedagògue
Édouard Michelin (1859-1940), inventor dau pneumatic desmontable
Fernand Forèst (1851-1914), inventor dau motor de combustion intèrna

Articles connèxes

Lista daus evèsques de Clarmont

Liams extèrnes

Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Clarmont.

Enciclopèdia daus chamins de fèrre

Nòtas e referéncias

Nòtas

↑ prononciacion en auvernhat [çɒʁˈmu fɒˈʁã]; dins lo lengatge literari: Clarmont d'Auvèrnha;^[4] escriut de còps: Clarmont-Farrand;^[5] en francés: Clermont-Ferrand.

Referéncias

↑ «Preconizacions del Conselh de la Lenga Occitana» (en occitan) p. 54.
↑ Congrès permanent de la lenga occitana (CPLO). «Diccionari deus noms pròpis».
↑ Ros, Joan (2002). «Régions et villes d'Auvergne et du Velay». A: L'auvergnat de poche (en francés). París: Assimil, p. 95 (Assimil évasion). ISBN 2-7005-0319-8.
↑ Bodon, Joan (1964 e reedicions). Lo libre dels grands jorns. Tolosa: IEO edicions.
↑ Ros, Joan (2005). Champeirada. IEO edicions, p. 31.
↑ Collectatge IEO vèrs Ceissac, prononciat [çjarmɔ̃ˈty].
↑ Piare Bonaud, Nouveau Dictionnaire Général Français-Auvergnat, 1999, Créer, Sant Estève, p. 131, «clharmoudaire».
1 2 3 Joan Pèire Chambon, Emmanuel Grélois, Renouvellement formel et resémantisation en microtoponymie : trois exemples clermontois (Les Neuf Soleils, Les Rivaux, Champcourbe), Nouvelle Revue d'Onomastique, 2005. https://www.persee.fr/doc/onoma_0755-7752_2005_num_45_1_1564
↑ Mestre, Jean-René; Roussel (2005). Ruches et abeilles (architecture, traditions, patrimoine). Lonede (Noneta): Ed. Créer.

Wikidata: Q42168
Multimedia: Clermont-Ferrand

Portal d'Auvèrnhe

[6] rononciacion en auvernhat [çɒʁˈmu fɒˈʁã]; dins lo lengatge literari: Clarmont d'Auvèrnha;^[4] escriut de còps: Clarmont-Farrand;^[5] en francés: Clermont-Ferrand.

[CLO-1] «Preconizacions del Conselh de la Lenga Occitana» (en occitan) p. 54.

[2] Congrès permanent de la lenga occitana (CPLO). «Diccionari deus noms pròpis».

[3] Ros, Joan (2002). «Régions et villes d'Auvergne et du Velay». A: L'auvergnat de poche (en francés). París: Assimil, p. 95 (Assimil évasion). ISBN 2-7005-0319-8.

[4] Bodon, Joan (1964 e reedicions). Lo libre dels grands jorns. Tolosa: IEO edicions.

[5] Ros, Joan (2005). Champeirada. IEO edicions, p. 31.

[7] Collectatge IEO vèrs Ceissac, prononciat [çjarmɔ̃ˈty].

[8] Piare Bonaud, Nouveau Dictionnaire Général Français-Auvergnat, 1999, Créer, Sant Estève, p. 131, «clharmoudaire».

[:0-9] 1 2 3 Joan Pèire Chambon, Emmanuel Grélois, Renouvellement formel et resémantisation en microtoponymie : trois exemples clermontois (Les Neuf Soleils, Les Rivaux, Champcourbe), Nouvelle Revue d'Onomastique, 2005. https://www.persee.fr/doc/onoma_0755-7752_2005_num_45_1_1564

[10] Mestre, Jean-René; Roussel (2005). Ruches et abeilles (architecture, traditions, patrimoine). Lonede (Noneta): Ed. Créer.

[1]

[2]

[3]

[nt 1]

[6]

[7]

[8]

[9]

[4]

[5]