Zoegdidi (gemeente)
Gemeente in Georgië  | |||
|---|---|---|---|
  | |||
| Locatie in Georgië | |||
 | |||
| Geografie | |||
| Regio | Samegrelo-Zemo Svaneti | ||
| Hoofdplaats | Zoegdidi | ||
| Oppervlakte | 692 km² [1] | ||
| Hoogste punt | Oerta (466 m) | ||
| Coördinaten | 42° 30' NB, 41° 52' OL | ||
| Bevolking | |||
| Inwoners (2024) | 101.706 [2] (147 inw./km²) | ||
| Etniciteit (2024) | Georgisch (99,0%) | ||
| Religie (2024) | Orthodox (99,0%) | ||
| Overige informatie | |||
| Tijdzone | UTC+4 | ||
| Website | zugdidi | ||
| Zoegdidi in Samegrelo-Zemo Svaneti | |||
  | |||
| Foto('s) | |||
 | |||
| Colchis-laagland met zicht richting Zoegdidi en Grote Kaukasus (Egrisigebergte) | |||
| |||
Zoegdidi (Georgisch: ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი, Zoegdidis moenitsipaliteti) is een gemeente in het westen van Georgië, gelegen in de bestuurlijke regio Samegrelo-Zemo Svaneti. De gemeente heeft een oppervlakte van 692 km² en heeft ongeveer 101.700 inwoners (2024) ligt in het Colchis-laagland. De gelijknamige stad is het bestuurlijk centrum. De gemeente grenst voor een groot deel aan de feitelijk afgescheiden autonome republiek Abchazië, wat impact heeft op de dorpen langs de grens, die door de rivier Engoeri gevormd wordt.
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]Het grondgebied van de gemeente Zoegdidi is sinds de oudheid bewoond. Archeologische vindplaatsen bevestigen dat de draslanden aan de kust in het recente geologische verleden zijn ontstaan. Deze draslanden waren namelijk aanzienlijk minder groot tijdens de bloei van de Colchiscultuur in het vierde tot derde millennium voor de jaartelling.
Tijdens de hellenistische periode liep een belangrijke handelsroute vanuit Svanetië in de richting van de Zwarte Zee langs de rivier Engoeri en door het gebied van de moderne gemeente Zoegdidi. Vanaf de Zwarte Zeekust werden handelsgoederen naar de Helleense wereld vervoerd. Bewijs van de ontwikkeling van deze handelsroute zou de oude necropolis van het dorp Riki zijn, met de graven van sociaal vooraanstaande leden.[3]
Na het uiteenvallen van het Koninkrijk Georgië in de 15e eeuw lag het gebied van Zoegdidi in het vorstendom Mingrelië (of ook wel Odisji en Samegrelo) en stond het onder de heerschappij van de adellijke Dadiani-familie. De stad Zoegdidi was de residentie van het vorstendom. Het Ottomaanse Rijk had de uiteindelijke controle over het gebied, maar vanaf de 18e eeuw verloren zij het gezag. Toen Rusland in 1810 overging tot de annexatie van West-Georgië werd de Russische bestuurlijke indeling langzamerhand ingevoerd die de basis legde voor de hedendaagse indeling.
In Russisch Rijk
[bewerken | brontekst bewerken]
In 1867 werd Mingrelië opgeheven en volledig geannexeerd door het Russische Rijk. Het werd ingedeeld in Russisch gemodelleerde bestuurlijke eenheden en opgenomen in het gouvernement Koetais. De oejezd Zoegdidi was een van de nieuwe bestuurlijke eenheden die uit Mingrelië werden opgericht.[4][3]
De oejezd Zoegdidi had een grotere omvang dan de huidige bestuurseenheid en omvatte ook Tsalendzjicha, Tsjchorotskoe en het grootste deel van Chobi. De oejezd, mazra in het Georgisch, was onderverdeeld in drie gemeentelijke districten (oetsjastok), waaronder het oetsjastok Zoegdidi. Dit district had ongeveer de omvang van de moderne gemeente Zoegdidi. De stad Zoegdidi was het bestuurlijk centrum van zowel de provincie als het district.
Vorming moderne gemeente
[bewerken | brontekst bewerken]Aan deze indeling kwam een eind met de grote bestuurlijke herindeling in de Sovjet-Unie in 1930, toen het rajon (district) Zoegdidi gevormd werd met de hedendaagse omvang. De stad Zoegdidi was tussen 1950 en 1995 een zelfstandige bestuurlijke eenheid, die direct ondergeschikt was aan de Georgische Sovjetrepubliek en bestuurlijk buiten het rajon stond. In 1995 werd de stad weer aan het district toegevoegd en werd het district ingedeeld bij de nieuw gevormde bestuurlijke regio (mchare) Samegrelo-Zemo Svaneti.
In 2006 werd het district omgezet naar gemeente. Tussen 2014 en 2017 was de stad Zoegdidi wederom een aparte bestuurseenheid naast de rest van de rurale gemeente, maar dit werd teruggedraaid omdat deze constructie te duur en inefficiënt bleek.[5]
Geografie
[bewerken | brontekst bewerken]
De gemeente Zoegdidi wordt in het uiterste westen begrensd door de Zwarte Zee, terwijl de noordwestelijke grens met Abchazië (Gali district) door de rivier Engoeri gevormd wordt. De gemeente grenst in het noordoosten aan Tsalendzjicha, in het oosten aan Tsjchorotskoe, en in het zuidoosten aan Chobi.
Colchis en Odisji
[bewerken | brontekst bewerken]Het zuidwestelijke deel van Zoegdidi ligt in het Colchis-laagland, dat een hoogte heeft van circa 10 meter boven zeeniveau. Een deel van het nationaal park Kolcheti ligt in de gemeente. Het noordoostelijke deel ligt van de gemeente in het Odisji-plateau. Dit plateau is een lichte verheffing ten opzichte van het laagland, met een hoogte tot ruim 300 meter boven zeeniveau, dat zich tot de voet van het Egrisigebergte strekt.[7]
Het hoogste punt van de gemeente, de berg Oerta met 466 meter boven zeeniveau, bevindt zich in een kleine beboste heuvelrug in het zuiden van de gemeente op de grens met Chobi, wat tevens het westelijke uiteinde is van het Odisji plateau. Vanuit het Egrisigebergte stromen verschillende rivieren in zuidwestelijke richting door de gemeente naar de Zwarte Zee.
Demografie
[bewerken | brontekst bewerken]De gemeente Zoegdidi telde 101.706 inwoners bij de volkstelling van 2024, een afname van bijna vier procent ten opzichte van de volkstelling van 2014. Het aantal inwoners in de stad Zoegdidi nam in deze periode met negen procent toe, waardoor ze haar positie als zesde grote stad van Georgië verstevigde.
| Bevolkingsontwikkeling van de gemeente Zoegdidi | ||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1897 | 1922 | 1939 | 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002* | 2014 | 2024 | |||||||||
| Gemeente Zoegdidi | - | - | 74.246 |  96.643 | 112.241 | 120.217 | 125.444 | 167.760 |  105.509 | 101.706 | ||||||||
| Zoegdidi | 3.407 | 4.525 | 15.062 | 31.081 | 39.896 | 45.170 | 50.022 | 68.894 | 42.998 | 46.955 | ||||||||
| Verantwoording data: Bevolkingsstatistiek Georgië 1897 tot heden.[8][9][10][2] * Noot:[12] | ||||||||||||||||||
Etniciteit en religie
[bewerken | brontekst bewerken]De bevolking van Zoegdidi was volgens de volkstelling van 2024 met 99 procent in overgrote mate Georgisch van samenstelling. De enige significante minderheden waren Russen en Oekraïners. Vrijwel de gehele bevolking van Zoegdidi was Georgisch-Orthodox (99 procent). De enige getalsmatig relevante religieuze minderheid waren de jehova's (0,4%).[13]
Vluchtelingen uit Abchazië
[bewerken | brontekst bewerken]
Zoegdidi heeft meer dan andere gemeenten in Georgië de gevolgen gevoeld van de burgeroorlog rond Abchazië van 1992-93 en oprispingen daarna, zoals in 1998. In totaal zijn circa 300.000 etnisch Georgiërs ontheemd geraakt, waarvan slechts een beperkt deel kon terugkeren. De gemeente huisvestte in 2021 nog 14.962 huishoudens (49.379 personen) die geregistreerd staan als interne vluchtelingen (IDP, internally displaced persons).[14] Dit is na Tbilisi het hoogste aantal binnenlandse vluchtelingen in een gemeente. In internationale gremia wordt jaarlijks een beroep gedaan op het recht op terugkeer (naar Abchazië), maar dit wordt systematisch geweigerd door Abchazië en patroon Rusland.[15]
In het aangrenzende Gali district in Abchazië wonen ongeveer 30.000 Georgiërs. Door de inperking van het onderwijs in het Georgisch,[16] maar ook het ontnemen van het Abchazische "paspoort",[17] zijn zij meer afhankelijk geworden van interactie met Zoegdidi voor scholing,[18] pensioenrechten en complexere medische zorg.[19] Sinds 2016 zijn verschillende Abchazische checkpoints naar Georgisch gecontroleerd gebied gesloten, wat deze interactie bemoeilijkt en tot internationale kritiek heeft geleid. Sinds 2019 is alleen de brug over de Engoeri bij Zoegdidi open, maar tijdens de coronapandemie is deze ook een jaar gesloten geweest.[20] De beperkingen van het oversteken van de Engoeri en de gescheiden gemeenschappen en dorpen aan beide zijden van de feitelijke grens leiden geregeld tot menselijk leed.[21][22]
Administratieve onderverdeling
[bewerken | brontekst bewerken]
De gemeente Zoegdidi is bestuurlijk onderverdeeld in 30 gemeenschappen (თემი, temi) met in totaal 58 dorpen (სოფელი, sopeli) en één stad (ქალაქი, kalaki).[1]
- stad: Zoegdidi, bestuurlijk centrum van de gemeente, tevens hoofdstad van de regio Samegrelo-Zemo Svaneti;
- dorpen: in totaal 58, waaronder Anaklia en Ganmoechoeri.
Bestuur
[bewerken | brontekst bewerken]De gemeenteraad van Zoegdidi (Georgisch: საკრებულო, sakreboelo) wordt elke vier jaar gekozen in een gemengd kiesstelsel. Een deel wordt via enkelvoudige kiesdistricten gekozen en een deel via evenredige vertegenwoordiging van gesloten partijlijsten.[23]
| Samenstelling Sakreboelo (zetels per partij) | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Partij | 2014[24] | 2017[25] | 2021[26] | 2025[27] | |
| Georgische Droom (GD) | 29 | 43 | 20 | 48 | |
| Verenigde Nationale Beweging (UNM) | 14 | 5 | 22 | ||
| Overige partijen | 2 [28] |
2 [29] |
3 [30] |
2 [31] | |
| Totaal | 45 | 50 | 45 | 50 | |
Bezienswaardigheden
[bewerken | brontekst bewerken]
In de gemeente zijn diverse historische bezienswaardigheden uit de Egrisi- en Mingreelse bloeiperiode:[32]
- Dadiani-paleis in Zoegdidi. Tegenwoordig een geschiedenis- en architectuurmuseum. Een van de vooraanstaande paleizen in de Kaukasus in neogotische stijl. Al in de 19e eeuw werden hier archeologische vondsten uit Nokalakevi (Archaeopolis) tentoongesteld.
- Oude forten, zoals Tsjakvindzji, Roechi, en Anaklia.
- Verschillende oude kerken, zoals de Tsaisji-kathedraal (10e-11e eeuw), Sint Joriskerk in Koki (12-13e eeuw), Heilige Mariakerk in Kortscheli (17e eeuw).
- Nationaal park Kolcheti, een beschermd natuurgebied van draslanden in het westelijke kustgebied dat verspreid ligt over meerdere gemeenten.
Vervoer
[bewerken | brontekst bewerken]
De belangrijkste hoofdweg in Georgië, S1 (Tbilisi - Zoegdidi - Abchazië), passeert door de gemeente en doet de hoofdplaats Zoegdidi aan. De S1 is in Zoegdid onderdeel van de Europese E97. Tevens hebben enkele belangrijke regionale hoofdwegen hun beginpunt in Zoegdidi, zoals de nationale route Sh6 naar Tsalendzjicha, de nationale route Sh7 naar Mestia, en de nationale route Sh8 naar Anaklia. Zoegdidi is het eindpunt van de spoorlijn uit Tbilisi.
Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]Referenties
[bewerken | brontekst bewerken]- 1 2 (ka) Main Results of the 2014 Census (Publication) (pdf). Census.ge, National Statistics Office of Georgia (Geostat) p.233-234, 243-247 (28 april 2016). Gearchiveerd op 13 februari 2020. Geraadpleegd op 19 januari 2022.
- 1 2 (en) 2024 Population Census of Georgia results - Population of Georgia by self-governed units, urban-rural settlements and sex. National Statistics Office of Georgia, Geostat (22 juni 2026). Geraadpleegd op 23 juni 2026. “referentiedatum telling 14 november 2024”
- 1 2 (ka) ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის ისტორია (Geschiedenis van de gemeente Zoegdidi). Gemeente Zoegdidi. Gearchiveerd op 24 september 2022. Geraadpleegd op 16 oktober 2022.
- ↑ (ka) Tsintsadze, ზუგდიდის მაზრა (Zoegdidis mazra). Georgische Encyclopedie. Georgian National Academy of Sciences (1983). Gearchiveerd op 11 december 2025. Geraadpleegd op 14 januari 2026.
- ↑ (en) Parliament Reduces Number of Self-Governing Cities. Civil.ge (3 juli 2017). Geraadpleegd op 30 januari 2022.
- ↑ (en) Levan Tielidze, Ramin Gobejishvili, Levan Maruashvili en Nikoloz Astakhov (2019). Geomorphology of Georgia. Springer, pp. 201-203. ISBN 978-3-319-77764-1. Geraadpleegd op 22 augustus 2022.
- ↑ Tielidze, Geomorphology of Georgia, 11.3 Northern Kolkheti Foothill Hillock Relief ('Odishi Plateau' en 'Okriba or the Northern Imereti hillock subregion'), pagina 195-197, kaart pagina 190.[6]
- ↑ (en) Population divisions of Georgia. Population Statistics Eastern Europe and former USSR. Gearchiveerd op 30 oktober 2021. Geraadpleegd op 18 januari 2022.
- ↑ (en) Population cities & towns of Georgia. Population Statistics Eastern Europe and former USSR. Geraadpleegd op 18 januari 2022.
- ↑ (ru) Zugdidi district 1939. Ethno Kavkaz. Geraadpleegd op 30 januari 2022.
- ↑ (en) Population Dynamics in Georgia - An Overview Based on the 2014 General Population Census Data (pdf). National Statistics Office of Georgia, Geostat (29 november 2017). Geraadpleegd op 10 januari 2022.
- ↑ Gecorrigeerd cijfer 2002 gemeente Zoegdidi is 150.200. Bij de volkstelling van 2014 werd een onverklaarbaar gat ten opzichte van de data van het nationaal statistisch bureau Geostat gevonden. Uit VN begeleid onderzoek is gebleken dat de volkstelling van 2002 ongeveer 8-9 procent te hoog was. Zie [11], "1. Introduction", Pagina 1.
- ↑ (en) 2024 Population Census of Georgia results - Demographic and Social Characteristics. National Statistics Office of Georgia, Geostat (22 juni 2026). Geraadpleegd op 22 juni 2026. “referentiedatum telling 14 november 2024”
- ↑ (ka) IDP Statistics. Ministry of Internally Displaced Persons from the Occupied Territories, Labor, Health and Social Affairs of Georgia (2021). Gearchiveerd op 1 februari 2022. Geraadpleegd op 1 februari 2022.
- ↑ (en) General Assembly Adopts Resolution Recognizing Right of Return for Georgia’s Displaced Persons, Refugees, Deferring Action on Security Council Reform. United Nations Press (16 juni 2021). Geraadpleegd op 1 februari 2022.
- ↑ (en) Abkhazia: Georgian Now Only Taught as a Foreign Language. Institute for War & Peace Reporting (3 november 2021). Geraadpleegd op 1 februari 2022.
- ↑ (en) Abkhaz Decision on Passports Leaves Many Georgians in Gali Worried. Civil.ge (24 september 2013). Geraadpleegd op 1 februari 2022.
- ↑ (en) Amid Checkpoint Closure, Aspiring Students from Abkhazia Left out of University Exams. Civil.ge (1 juli 2019). Geraadpleegd op 1 februari 2022.
- ↑ (en) Abkhazia: Closure Cuts Off Health Care. Institute for War & Peace Reporting (10 juli 2020). Geraadpleegd op 1 februari 2022.
- ↑ (en) De facto Abkhazia opens crossing point to the rest of Georgia. Agenda.ge (11 februari 2021). Geraadpleegd op 1 februari 2022.
- ↑ (en) Four Abkhazia Residents Drown In River Trying To Cross Into Tbilisi-Controlled Territory, Say Officials. Agenda.ge (7 april 2021). Geraadpleegd op 1 februari 2022.
- ↑ (en) De facto Abkhaz officials force deceased’s relatives to mourn from both sides of bridge. Agenda.ge (20 februari 2019). Geraadpleegd op 1 februari 2022.
- ↑ (en) Election Code of Georgia - Chapter XVI – Sakrebulo Elections of Self-Governing Communities and Self-Governing Cities (except for Tbilisi) - Artikel 138 e.v.. Legislative Herald of Georgia (25 juni 2025). Geraadpleegd op 10 oktober 2025.
- ↑ (ka) Protocol gekozen raadsleden en burgemeesters 2014 (pdf). CESKO Centrale verkiezingscommissie pp.81-83. Gearchiveerd op 1 april 2022. Geraadpleegd op 28 maart 2025.
- ↑ (ka) Protocol gekozen raadsleden en burgemeesters 2017 (pdf). CESKO Centrale verkiezingscommissie pp.86-89. Gearchiveerd op 5 april 2022. Geraadpleegd op 5 april 2022.
- ↑ (ka) Protocol gekozen raadsleden en burgemeesters 2021 (pdf). CESKO Centrale verkiezingscommissie pp.106-108. Gearchiveerd op 5 april 2022. Geraadpleegd op 5 april 2022.
- ↑ (ka) Protocol gekozen raadsleden en burgemeesters 2025 (pdf). CESKO Centrale verkiezingscommissie pp.57-58. Gearchiveerd op 17 oktober 2025. Geraadpleegd op 17 oktober 2025.
- ↑ Onafhankelijke (2).
- ↑ Europees Georgië (2).
- ↑ Voor Georgië (3).
- ↑ Voor Georgië (1), Lelo voor Georgië (1).
- ↑ (en) Zugdidi. Georgian Travel Guide. Geraadpleegd op 2 juli 2023.
· 
· 
