Evenaar

De evenaar, evennachtslijn of equator is de parallel op het aardoppervlak midden tussen de twee polen. De evenaar is een grootcirkel, die de Aarde in een noordelijk halfrond en een zuidelijk halfrond verdeelt.

De ligging van de evenaar werd in de 18e eeuw door een Franse expeditie onder leiding van Charles Marie de La Condamine bepaald. Hij wilde met zijn expeditie bewijzen dat aan de polen de Aarde is afgeplat. Hij heeft een fout van enkele honderden meters gemaakt, een fout die door de overheid van Ecuador in het monument Mitad del Mundo is vereeuwigd. Het land Ecuador is naar de evenaar genoemd.

De evenaar dient als nullijn voor het aangeven van de geografische breedte van een positie. De evenaar ligt op nul graden NB/ZB en de polen liggen op 90° NB/ZB. De evenaar is volgens de referentie-ellipsoïde van GRS80 40 075 016,685 6 m lang. Alle meridianen staan loodrecht op de evenaar.

De snelheid ten gevolge van de draaiing van de aarde is op de evenaar het grootst en bedraagt ongeveer 1670 kilometer per uur. Op de pool is deze snelheid het laagst, namelijk gelijk aan nul. Iemand die op de pool staat, draait alleen in het verlengde van de aardas maar om haar of zijn eigen as. Het waait op de evenaar niet harder dan ergens anders, omdat de atmosfeer van de aarde net zo hard meedraait.

Op de evenaar staat de zon tweemaal per jaar tijdens de equinox precies recht boven de grond, in het zenit. Tijdens zonnewenden staat de zon op de evenaar 23° lager aan de hemel en recht boven een van de keerkringen. Daarom is het op de evenaar over het algemeen warm en zijn er geen seizoenen. Wel kent men er vaak een natte en een droge tijd. De zonkracht is op de evenaar gemiddeld het grootst.

De hemelevenaar is de projectie van de aardse evenaar op de hemelbol, dus ligt in hetzelfde vlak als de aardse evenaar, verdeelt de sterrenhemel in een noordelijke en zuidelijke sterrenhemel en is de basis van het astronomische coördinatenstelsel. De dag en de nacht zijn rond de evenaar vrijwel even lang zijn. De sterren aan de hemel beschrijven alle een halve cirkel, net als de zon. De Poolster, die in noordelijke gebieden vrijwel stil staat doordat de aardas erdoorheen wijst, is ten zuiden van de evenaar niet te zien.

Landen op de evenaar

Het aardoppervlak bestaat rond de evenaar voor een groot deel uit oceaan. Van de volgende landen wordt het grondgebied, de territoriale wateren of alleen de exclusieve economische zone (EEZ)^[1] buiten de territoriale wateren door de evenaar doorsneden: