Parmak
Parmak, insanlarda ve bazı hayvanlarda ellerin ve ayakların son bölümünü oluşturan, boğumlu, hareket ettirilebilen, uzunca organların her birine verilen addır. Sağlıklı bir insanda 5'i sağ elde, 5'i sol elde, 5'i sağ ayakta ve 5'i sol ayakta olmak üzere toplam 20 parmak ve her bir parmak ucunda farklı büyüklük ve şekillerde oluşması muhtemel tırnak adı verilen kemiksi yapı bulunur.[1] Doğuştan bu sayının fazla olmasına Palidaktili ya da Türkçeleşmiş genel adı ile altı parmaklılık denir. Parmakları insanlarda olduğu gibi uzun bir çıkıntı biçiminde gelişen hayvanların da organlarına parmak adı verilirken kedi, köpek gibi hayvanların organlarına pati adı verilir.[2] El parmağı ve ayak parmağı işlevleri farklıdır.
El parmakları, ayak parmaklarına göre çok daha aktif ve hareketlidir. Sağlıklı bir insanda tüm parmaklar hareket ettirilebilir ve bükülebilir..[3] İnsan vücudunda parmakların hareketini sağlayan iki ana kas yapısı bulunur, bunun yanında diğer hareketleri sağlayan ayrı kas yapıları vardır. Parmak hareketlerinin sağlandığı tüm kaslar avuç içi ile kolun dirsek altı kısmı arasına bulunur. Parmaklar genel olarak bilinçli şekilde hareket ettirilse de günlük uğraşlar sırasında parmak hareketlerinin birçoğu beyinden gelen komutlar sayesinde istem dışı olarak yapılır.[4][5]
Vücuttaki her bir parmak simetrik biçimde dizilidir. Sağ ve sol eller yan yana koyulduğunda başparmakların birbiri ile temas etmesi gerekir. Her iki elin en dış tarafında bulunan parmaklar, sağlıklı bir insanda en küçük el parmaklarıdır.[6] Birçok kültürde her bir parmak farklı biçimlerde adlandırılmıştır, Türkçede sağ el baz alınarak, parmaklara verilen adlar şöyledir; (soldan başlayarak)
Parmaklar
[değiştir | kaynağı değiştir]Birinci parmak: Başparmak
İkinci parmak: İşaret parmağı
Üçüncü parmak: Orta parmak
Dördüncü parmak: Yüzük parmağı
Beşinci parmak: Serçe parmak
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ↑ Van Westen D, Fransson P, Olsrud J, Rosén B, Lundborg G, Larsson EM (2004). "Fingersomatotopy in area 3b: an fMRI-study". BMC Neurosci. 5. doi:10.1186/1471-2202-5-28
. PMC 517711 . PMID 15320953. Bilinmeyen parametre |article-number=görmezden gelindi (yardım) - ↑ Than, Ker (24 Eylül 2008). "Ancient Fish Had Primitive Fingers, Toes". National Geographic News. 27 Eylül 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ↑ Kleinschmidt A, Nitschke MF, Frahm J (1997). "Somatotopy in the human motor cortex hand area. A high-resolution functional MRI study". Eur J Neurosci. 9 (10): 2178-86. doi:10.1111/j.1460-9568.1997.tb01384.x. PMID 9421177.
- ↑ Nelson AJ, Chen R (2008). "Digit somatotopy within cortical areas of the postcentral gyrus in humans". Cereb Cortex. 18 (10): 2341-51. doi:10.1093/cercor/bhm257 . PMID 18245039.
- ↑ Cloutier, Richard; Clement, Alice M.; Lee, Michael S. Y.; Noël, Roxanne; Béchard, Isabelle; Roy, Vincent; Long, John A. (March 2020). "Elpistostege and the origin of the vertebrate hand"
. Nature (İngilizce). 579 (7800): 549-554. Bibcode:2020Natur.579..549C. doi:10.1038/s41586-020-2100-8. ISSN 1476-4687. PMID 32214248. 25 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi5 Temmuz 2026. - ↑ Mogilner A, Grossman JA, Ribary U, Joliot M, Volkmann J, Rapaport D, Beasley RW, Llinás RR (1993). "Somatosensory cortical plasticity in adult humans revealed by magnetoencephalography". Proc Natl Acad Sci U S A. 90 (8): 3593-7. Bibcode:1993PNAS...90.3593M. doi:10.1073/pnas.90.8.3593 . PMC 46347 . PMID 8386377.[ölü/kırık bağlantı]
