close
İçeriğe atla

Norfolk Adası

Bağlantıları değiştir
Koordinatlar: 29°2′G 167°57′D / 29.033°G 167.950°D
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Norfolk Adası
Norfolk Adası
Territory of Norfolk Island
Slogan
"Inasmuch"
Norfolk Adası haritadaki konumu
Norfolk Adası konumu
BaşkentKingston
En büyükBurnt Pine
Resmî dil(ler)İngilizce, Norfolkça
HükûmetAvustralya Dış Bölgesi olarak direkt yönetilen Bağımlı toprak
• Kral
III. Charles
• Genel Vali
David Hurley
• Yönetici
Michael Colreavy
Tarihçe 
• Birleşik Krallık'a bağlı
1979
• Su (%)
önemsiz miktar
Nüfus
• Temmuz 2009 tahminî
2,141
Para birimiAvustralya doları (AUD)
Zaman dilimiUTC+11:30 (NFT (Norfolk Island Time))
Trafik akışısol
Telefon kodu6723
İnternet alan adı.nf

Norfolk Adası (Norfolkça: Norf'k Ailen), Büyük Okyanus'ta, Yeni Zelanda ile Yeni Kaledonya arasında yer alan ve Avustralya'nın dış bölgesi olarak bu ülkeye bağlı olan ada. Norfolk adası, Nepean Adası ve Phillip Adası ile birlikte Norfolk Adası Bölgesi'ni oluşturmaktadır. Adanın başkenti Kingston'dır.

Etimoloji

[değiştir | kaynağı değiştir]

1774 yılında James Cook tarafından keşfedilen ada, Cook tarafından Norfolk Düşesi olan Mary Howard'a ithafen Norfolk Adası olarak adlandırılmıştır.[1][2]

Tarihçe

[değiştir | kaynağı değiştir]

Erken yerleşim

[değiştir | kaynağı değiştir]

Norfolk Adası, Avrupalılar tarafından ilk yerleşime açıldığında ıssızdı, ancak daha önceki yerleşime dair kanıtlar açıktı. Arkeolojik araştırmalar, 13. veya 14. yüzyılda adanın, ya Yeni Zelanda anakarasının kuzeyindeki Kermadec Adaları'ndan ya da Yeni Zelanda'nın Kuzey Adası'ndan gelen Doğu Polinezya denizcileri tarafından yerleşime açıldığını göstermektedir. Bununla birlikte, hem Polinezya hem de Melanezya eserleri bulunmuştur, bu nedenle nispeten kuzeye yakın olan Yeni Kaledonya'dan insanların da Norfolk Adası'na ulaşmış olma ihtimali söz konusudur. İnsan yerleşimi, Avrupalıların 18. yüzyılın sonlarında gelmesinden en az birkaç yüz yıl önce sona ermiş olmalıdır. Sonuç olarak, adanın göreceli izolasyonu ve yetersiz bahçecilik ortamı, uzun süreli yerleşime elverişli değildi.[3]

İlk ceza yerleşimi (1774–1814)

[değiştir | kaynağı değiştir]

Adanın görüldüğü ve karaya çıktığı bilinen ilk Avrupalı, 10 Ekim 1774'te [4][5] HMS Resolution gemisiyle Güney Pasifik'e yaptığı ikinci yolculuğunda Kaptan James Cook'tur. Ada adını Norfolk Düşesi Mary Howard'dan almıştır. Sir John Call, Norfolk Adası'nın ıssız olması ve orada Yeni Zelanda keteninin yetişmesi gibi avantajlarını savundu.

1775'te Amerikan Bağımsızlık Savaşı'nın patlak vermesi ve On Üç Koloni'ye ceza naklinin durdurulmasıyla Britanya hapishaneleri aşırı kalabalıklaşmaya başladı. Birkaç geçici önlem etkisiz kaldı ve hükûmet Aralık 1785'te mahkûmları günümüzde Avustralya olarak bilinen bölgelere göndereceğini duyurdu. 1786'da, John Call'ın önerdiği gibi, Norfolk Adası'nı Yeni Güney Galler Kolonisi'nin kolonizasyon planına yardımcı bir yerleşim yeri olarak dâhil etti. Norfolk Adası'na yerleşme kararı , Rus İmparatoriçesi II. Catherine'nin kenevir satışını kısıtlamasının ardından alındı. O zamanlar, Kraliyet Donanması'nın halat ve yelken bezi için ihtiyaç duyduğu kenevir ve ketenin neredeyse tamamı Rusya'dan ithal ediliyordu.

Birinci Filo Ocak 1788'de Port Jackson'a vardığında Vali Arthur Phillip, Teğmen Philip Gidley King'e Norfolk Adası'nın kontrolünü ele geçirmek ve ticarî gelişimine hazırlık yapmak üzere 15 mahkûm ve yedi özgür adamdan oluşan bir birliğe liderlik etme emri verdi. 6 Mart'ta adaya ulaştı. Ana yerleşim yeri gibi "Sydney" olarak da adlandırılan yerleşimin ilk yılında, Yeni Güney Galler'den adaya daha fazla mahkûm ve asker gönderildi. Liman sorumlusu Robert Watson, HMS Sirius levazım subayı olarak Birinci Filo ile birlikte geldi. HMS Sirius görev yapıyordu ve gemi 1790'da Norfolk Adası'nda battığında hâlâ bu görevde bulunuyordu. Ertesi yıl, 60 akre (24 ha) bir arazi hibesi aldı ve bu adadaki araziyi işledi.

1794 gibi erken bir tarihte, Yeni Güney Galler Vali Yardımcısı Francis Grose, çok uzak ve gemiyle ulaşımın zor olması ve bakımının çok maliyetli olması nedeniyle burayı bir ceza yerleşimi olarak kapatmayı önerdi. İlk grup Şubat 1805'te ayrıldı ve 1808'de 1813'te tamamı gönderilene kadar sadece yaklaşık 200 kişi kaldı. Bu süreçte küçük bir grup, hayvanları kesmek ve tüm binaları yıkmak için kaldı. Bu adımlar ile özellikle diğer Avrupa güçlerinden kimsenin burayı ziyaret edip hak iddia edemeyecekti. Şubat 1814'ten Haziran 1825'e kadar ada ıssız kaldı.

BERJAYA
Kingston'daki Eski Askeri Kışla

İkinci ceza yerleşimi (1824  – 1856)

[değiştir | kaynağı değiştir]
BERJAYA
Norfolk Adası hapishanesinin kalıntıları

1824 yılında Britanya hükûmeti, Yeni Güney Galler Valisi Thomas Brisbane'e Norfolk Adası'nı "en kötü suçluları" göndermek için yeniden işgal etme talimatı verdi. Daha önce dezavantaj olarak görülen uzaklığı, artık asi erkek mahkûmların tutulması için bir avantaj olarak değerlendiriliyordu. Tutuklanan mahkûmların uzun zamandır azılı suçlular veya "iki kez ölüm cezasına çarptırılmış ve idamdan kurtulmuş" kişiler olduğu varsayılıyordu; yani, kolonide ölüm cezasına çarptırıldıkları suçlardan yeni suçlar işleyen, ancak Norfolk Adası'nda ömür boyu kalmaları şartıyla idamdan kurtulan kişiler. Bununla birlikte, 6.458 Norfolk Adası mahkûmunun veritabanını kullanan 2011 tarihli bir çalışma, gerçeğin biraz farklı olduğunu gösterdi. Buna göre adadakilerin yarısından fazlası, hiçbir zaman sömürge mahkûmiyeti almadan Norfolk Adası'nda tutulmuştu ve sadece %15'i ölüm cezasından kurtulmuştu. Ayrıca, Norfolk Adası'na gönderilen mahkûmların ezici çoğunluğu şiddet içermeyen mülkiyet suçları işlemiş olup, oradaki ortalama tutukluluk süresi üç yıldı. Bununla birlikte, Norfolk Adası, 1826 ile 1846 yılları arasında mahkûmların bir dizi ayaklanma ve isyan girişiminde bulunduğu, ancak hepsinin başarısız olduğu huzursuzluk dönemlerinden geçti. Britanya hükûmeti, 1847'den sonra ikinci ceza yerleşimini kapatmaya başladı ve son mahkûmlar Mayıs 1855'te Tazmanya'ya nakledildi. Ada, Birleşik Krallık'tan Van Diemen Toprakları'na (Tazmanya) sürgünün 1853'te sona ermesi ve yerine Birleşik Krallık'ta ağır hapis cezasının getirilmesi nedeniyle terk edildi.

Pitcairn Adalılarının Yerleşimi (1856  – günümüz)

[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir sonraki yerleşim, 8 Haziran 1856'da, Fletcher Christian'ınkiler de dâhil olmak üzere Tahitililerin ve HMS Bounty isyancılarının soyundan gelenlerin, sayıları giderek artan ve yetersiz kalan Pitcairn Adaları'ndan adaya yerleştirilmesiyle başladı. 3 Mayıs 1856'da 193 kişi Morayshire gemisiyle Pitcairn Adaları'ndan ayrıldı.[6] 8 Haziran'da adaya ulaştıklarında 194 kişiydiler, yolculuk sırasında bir bebeğin dünyaya gelmesi ile sayı bir artmıştı.[7] Pitcairnliler, ceza yerleşimlerinden kalan binaların çoğunu işgâl ettiler ve adada geleneksel tarım ve balina avcılığı endüstrilerini yavaş yavaş kurdular. Bazı aileler 1858 ve 1863'te Pitcairn'e geri dönmeye karar vermiş olsa da, adanın nüfusu artmaya devam etti. Genellikle balina avı gemileriyle gelen ek yerleşimcileri kabul ettiler.

Ada , yelkenli gemiler çağında balina avı gemileri için düzenli bir uğrak yeriydi. Bu türden ilk gemi Kasım 1793'te Britannia idi. Kayıtlara geçen son gemi ise Ağustos-Eylül 1907'de Andrew Hicks idi.[8] Su, odun ve erzak için geliyorlardı ve bazen gemilerinde mürettebat olarak çalışmak üzere adada yaşayanları işe alıyorlardı.

1867'de, İngiltere Kilisesi'nin Melanezya Misyonu'nun merkezi bu adada kuruldu. 1920'de Misyon, nüfus yoğunluğuna daha yakın olmak amacıyla Norfolk Adası'ndan Solomon Adaları'na taşındı.

Norfolk Adası, yüzyıl boyunca yönetimde çeşitli deneylere konu oldu. 19. yüzyıla Yeni Güney Galler Kolonisi'nin bir parçası olarak başladı. 29 Eylül 1844'te Norfolk Adası, Yeni Güney Galler Kolonisi'nden Van Diemen Toprakları kolonisine devredildi. :Recital 21 Kasım 1856'da Norfolk Adası, Tazmanya Kolonisi'nden (eski adıyla Van Diemen Toprakları) ayrıldı ve "Majesteleri tarafından bu konuda daha fazla emir verilene kadar işleri bu amaçla atanacak bir Vali tarafından yönetilecek ayrı ve bağımsız bir Yerleşim" olarak kuruldu.[9][10] Yeni Güney Galler Valisi, Norfolk Adası Valisi olarak atandı.[11] :Recital 3

19 Mart 1897'de Norfolk Adası Valiliği makamı kaldırıldı ve Norfolk Adası'nın idaresinden sorumlu makam Yeni Güney Galler Kolonisi Valisi'ne devredildi. Ancak ada Yeni Güney Galler'in bir parçası hâline getirilmedi ve ayrı kaldı. Yeni Güney Galler Kolonisi, 1 Ocak 1901'de Avustralya Milletler Topluluğu'nun kurulmasıyla birlikte ortadan kalktı ve o tarihten itibaren Norfolk Adası'nın idaresinden sorumlu makam Yeni Güney Galler Eyaleti Valisi'ne devredildi. :Recitals 7 and 8

20. yüzyıl

[değiştir | kaynağı değiştir]
BERJAYA
Norfolk Adası Yasası 1913 bildirisi, 1 Temmuz 1914'te yürürlüğe girdi.

Avustralya Milletler Topluluğu Parlamentosu, bölgeyi şu şekilde kabul etti: (Cth),[12] :p 886 Britanya onayına tabi; yasa 19 Aralık 1913'te kraliyet onayını aldı. Devir teslim hazırlığı kapsamında, Yeni Güney Galler Valisi'nin 23 Aralık 1913 tarihli (24 Aralık'ta resmî gazetede yayımlandığında yürürlüğe giren) bir bildirisi, "Norfolk Adası'nda daha önce yürürlükte olan tüm yasaları" yürürlükten kaldırdı ve bunların yerine bu tür yasaların bir listesini yeniden yürürlüğe koydu.[13] Bu yasalar arasında, Norfolk Adası'na bir yönetici ve sulh hakimleri atanmasını öngören ve bir ceza hukuku kanunu içeren 1913 tarihli Yönetim Yasası (NSW) da vardı.[14]

Britanyalıların onayı, 30 Mart 1914'te, Avustralya Atık Arazileri Yasası 1855 (İmparatorluk) uyarınca çıkarılan bir Birleşik Krallık Bakanlar Kurulu Kararı'nda [15] ifade edildi.[9][12] :p 886Avustralya Genel Valisi'nin 17 Haziran 1914 tarihli bildirisi, yasayı ve emri 1 Temmuz 1914'ten itibaren yürürlüğe koydu [15]

II. Dünya Savaşı sırasında ada, Avustralya ve Yeni Zelanda ile Yeni Zelanda ve Solomon Adaları arasında önemli bir hava üssü ve yakıt ikmal deposu hâline geldi. Havaalanı, 1942 yılında Avustralyalı, Yeni Zelandalı ve Amerikalı askerler tarafından inşa edildi.[16] Norfolk Adası, Yeni Zelanda'nın sorumluluk alanına girdiği için, 1.500 kişilik bir gücü barındırma kapasitesine sahip büyük bir ordu kampında N Kuvveti olarak bilinen bir Yeni Zelanda Ordusu birliği tarafından garnizon altına alındı. N Kuvveti, İkinci Avustralya İmparatorluk Kuvveti'nin bir bölüğünün yerini aldı. Ada, savaş sırasında saldırıya uğramayacak kadar uzak olduğu için N Kuvveti, Şubat 1944'te adayı terk etti.

1979'da Norfolk Adası'na Avustralya tarafından sınırlı özerklik verildi ve bu kapsamda adanın işlerinin çoğunu yürüten bir hükûmet seçildi.

21. yüzyıl

[değiştir | kaynağı değiştir]

2006 yılında, Avustralya hükûmetinin adanın yönetim modelini gözden geçirmeyi düşündüğü resmî bir inceleme süreci gerçekleşti. İnceleme, 20 Aralık 2006'da Norfolk Adası'nın yönetiminde herhangi bir değişiklik yapılmayacağına karar verilmesiyle tamamlandı.[17]

Finansal sorunlar ve turizmdeki azalma, Norfolk Adası yönetiminin 2010 yılında Avustralya federal hükûmetinden yardım istemesine yol açtı. Karşılığında, ada sakinleri ilk kez gelir vergisi ödeyeceklerdi ancak daha fazla sosyal yardımdan yararlanabileceklerdi.[18] Ancak, Mayıs 2013'e kadar anlaşmaya varılamamıştı ve ada sakinleri iş ve sosyal yardım bulmak için adayı terk etmek zorunda kalıyordu.[19] Nihayet 12 Mart 2015'te Canberra'da, Norfolk Adası hükûmetinin isteklerine aykırı olarak, özerk yönetimin yerine yerel bir konsey kurulması konusunda bir anlaşma imzalandı.[20][21] Norfolk Adalılarının çoğunluğu, Avustralya'nın Norfolk Adası'nda değişiklikler yapma planına, önce kendilerine danışılmadan ve söz hakkı verilmeden karşı çıktı; seçmenlerin %68'i zorunlu değişikliklere karşıydı.[22] Norfolk Adası ile artan Avustralya yönetimi arasındaki artan sürtüşmenin bir örneği, Discovery Channel'ın yıllık Köpekbalığı Haftası'nın 2019 bölümünde yer aldı. Bölümde, Norfolk Adası'nın artan sığır popülasyonunu azaltmak için yaşlı sığırları öldürüp cesetlerini kıyıdan uzakta kaplan köpekbalıklarına yem olarak verme politikası ele alındı. Bu uygulama, kaplan köpekbalıklarının yiyecek arayışı içinde kıyıya daha fazla yaklaşmasını önlemeye yardımcı olmak amacıyla yapılıyor. Norfolk Adası, dünyadaki en büyük kaplan köpekbalığı popülasyonlarından birine ev sahipliği yapıyor. Avustralya, hayvanlara zulüm olarak bu öldürme politikasını yasakladı. Norfolk Adası sakinleri, bunun köpekbalığı saldırılarının artmasına ve zaten gerileyen turizm sektörüne zarar vermesine yol açacağından endişe ediyor.

4 Ekim 2015'te Norfolk Adası'nın saat dilimi UTC+11:30'dan UTC+11:00'e değiştirildi.[23]

Azaltılmış özerklik 2016

[değiştir | kaynağı değiştir]

Mart 2015'te Avustralya hükûmeti, Norfolk Adası için kapsamlı reformlar açıkladı.[24] Bu eylem, "1979'dan beri Norfolk Adası'nın yerel, eyalet ve federal işlevleri yerine getirmesini gerektiren özyönetim modelinden kaynaklanan sürdürülebilirlik sorunlarını ele almak" gerekçesiyle haklı gösterildi.[24] 17 Haziran 2015'te Norfolk Adası Yasama Meclisi feshedildi ve bölge bir Yönetici ve bir danışma kurulu tarafından yönetilmeye başlandı. Yeni bir Bölgesel Konsey için seçimler 28 Mayıs 2016'da yapıldı ve yeni konsey 1 Temmuz 2016'da göreve başladı.[25]

O tarihten itibaren, Avustralya Federal yasalarının çoğu Norfolk Adası'na da genişletildi. Bu, vergilendirme, sosyal güvenlik, göçmenlik, gümrük ve sağlık düzenlemelerinin anakara Avustralya'dakiyle aynı esaslara göre uygulandığı anlamına gelir.[24] Norfolk Adası ile anakara Avustralya arasındaki seyahat, 1 Temmuz 2016'da iç seyahat hâline geldi 2016 Avustralya federal seçimlerinde, Norfolk Adası'ndaki 328 kişi, toplam 117.248 oydan Canberra ACT seçim bölgesinde oy kullandı.[26] 2018'den beri Norfolk Adası, Bean seçim bölgesi kapsamındadır.[27]

Norfolk Adası Demokrasi İçin Halk Derneği önderliğinde reformlara karşı muhalefet var. Bu dernek, adanın Birleşmiş Milletler'in "kendi kendini yönetmeyen bölgeler" listesine dâhil edilmesi için çağrıda bulunuyor.[28][29] Özerklik reformlarından bu yana Yeni Zelanda'ya katılma yönünde de hareketlenmeler oldu.[30]

Ekim 2019'da Norfolk Adası Demokrasi İçin Halk savunuculuk grubu, adanın 457 sakini (tüm nüfusun yaklaşık dörtte biri) üzerinde bir anket yaptı ve %37'sinin Yeni Zelanda ile serbest birlikteliği, %35'inin Avustralya ile serbest birlikteliği, %25'inin tam bağımsızlığı ve %3'ünün Avustralya ile tam entegrasyonu tercih ettiğini buldu.[31][32]

Coğrafya

[değiştir | kaynağı değiştir]

Norfolk Adaları, Avustralya kıtasının 1400 km doğusunda yer almakta olup, 1100 km uzunluğundaki Norfolk sırtının bir parçasını oluşturmaktadır. Ada, başkent Kingston'un da bulunduğu en güney ucundaki alan dışında aşılamaz uçurumlar ile kaplıdır. Adanın en yüksek noktası 319 m ile Bates Dağı'dır. Norfolk adasının bir parçası olan ancak üzerinde yaşam olmayan iki adası daha bulunmaktadır, bunlar Nepean ve Phillip adalarıdır. Norfolk adası, Phillip adası gibi volkanik kökenli bir ada olması nedeniyle tarım için verimli topraklara sahiptir. Adanın en büyük şehri Burnt Pine'dir.

Nüfus

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • Nüfus (Temmuz 2006 verileri): 1.828
  • Nüfus artış oranı (2006 verileri): %-0,01
  • Ulus: Norfolk Adalı
  • Nüfusun etnik dağılımı: Bounty isyancılarının soyundan gelenler, Avustralyalılar, Yeni Zelandalılar, Polinezyalılar.
  • Din (2001):
    • Anglikan %34,9,
    • Roma Katolikleri %11,7,
    • Avustralya Birleşik Kilisesi %11,2,
    • Yedinci Gün Adventistleri %2,8,
    • Avustralya Hristiyanları %2,4,
    • Yehova Şahitleri %0,9,
    • diğer %2,7,
    • belirlenmemiş %15,3,
    • inançsız %18,1
  • Diller: İngilizce (resmi)

Yönetim

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • Ülke adı: Norfolk Adası
  • Bağımsızlık durumu: Avustralya'nın bağımlı toprağıdır.
  • Başkent: Kingston
  • İdarî bölümler: yok (Avustralya'nın bağımlı toprağıdır.)
  • Bağımsızlık günü: yok (Avustralya'nın bağımlı toprağıdır.)
  • Millî bayram: Pitcairnlilerin Geliş Günü, 8 Haziran (1856)
  • Anayasa: Norfolk Adası Akdi 1979

Ekonomi

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • İşgücü: 1,345
  • Endüstri: turizm
  • Tarım ürünleri: Norfolk Adası çamı tohumu, Kentia palmiyesi tohumu, tahıllar, sebzeler, meyveler, büyükbaş hayvan, kümes hayvanı
  • İhracat: 1.5 milyon $ (1991/92)
    • İhracat ürünleri: Posta pulu, Norfolk Adası çamı tohumu, Kentia palmiyesi tohumu, avokado
    • İhracat ortakları: Avustralya, diğer Pasifik Ada ülkeleri, Yeni Zelanda, Asya, Avrupa (2004)
  • İthalat: 17.9 milyon $ (1991/92)
    • İthalat ürünleri: Avustralya, diğer Pasifik Ada ülkeleri, Yeni Zelanda, Asya, Avrupa (2004)
  • Para birimi: Avustralya Doları (AUD)
    • Para birimi kodu: AUD
  • Mali yıl: 1 Temmuz - 30 Haziran

Demografi

[değiştir | kaynağı değiştir]

2021 nüfus sayımına göre Norfolk Adası'nın nüfusu 2.188 olarak belirlenmişti [33] Bu sayı 2001'deki 2.601'lik zirve noktasından buraya düşmüştü.

2011 yılında, nüfus sayımının %78'ini yerleşik halk, geri kalan %22'sini ise ziyaretçiler oluşturmuştur. Nüfusun %16'sı 14 yaş ve altı, %54'ü 15 ila 64 yaş arasında ve %24'ü de 65 yaş ve üstündeydi. Rakamlar, yaşlanan bir nüfusa işaret etmektedir. Adada yaşayan 20-34 yaş arası birçok kişi adadan ayrılmış durumdadır.[34]

Adalıların çoğu ya yalnızca Avrupa kökenlidir (çoğunlukla Britanyalı) ya da Avrupa-Tahiti karışımı kökenlidir; Bounty isyancılarının yanı sıra Avustralya ve Yeni Zelanda'dan daha yakın zamanda gelenlerin de soyundan gelmektedirler. Adalıların yaklaşık yarısı kökenlerini Pitcairn Adası'na kadar takip edebilmektedir.[35]

Bu ortak miras, ada sakinleri arasında sınırlı sayıda soyadının ortaya çıkmasına yol açmıştır; bu sınırlama o kadar kısıtlayıcıdır ki, adanın telefon rehberinde Carrots, Dar Bizziebee, Diddles, Geek, Lettuce Leaf, Possum, Pumpkin, Smudgie, Truck ve Wiggy gibi birçok abonenin takma adları da yer almaktadır.[35][36]

Nüfusun yapısı

[değiştir | kaynağı değiştir]

Din

[değiştir | kaynağı değiştir]

Adalıların %62'si Hristiyandır. İlk papaz Rahip G.H. Nobbs'un 1884'te ölümünden sonra bir Metodist kilisesi kuruldu, ardından 1891'de Nobbs'un oğullarından birinin önderliğinde bir Yedinci Gün Adventist cemaati oluştu. G.H. Nobbs'a duyulan bazı hoşnutsuzluklar, Melanez Misyonu'nun etkisiyle ortaya çıkan daha organize ve resmî İngiliz Kilisesi ayini, maneviyattaki düşüş, ziyaret eden Amerikalı balina avcılarının etkisi, Pitcairn öyküsünden etkilenen yurt dışındaki hristiyanlar tarafından gönderilen yayınlar ve Pitcairn'de hâlâ bulunan isyancıların torunlarının Yedinci Gün Adventistliğini benimsemesi, tüm bunlar bu gelişmelere katkıda bulundu.

Roma Katolik Kilisesi, 1957'de Norfolk Adası'nda sürekli var olmaya başladı.[37] 1990'ların sonlarında, bir grup eski Metodist (o zamanlar Birleşik Kilise)'den ayrıldı ve karizmatik bir cemaat kurdu. 2021 nüfus sayımında, sıradan sakinlerin %22'si Anglikan (2011'de %34'e kıyasla), %13'ü Birleşik Kilise, %11'i Roma Katolik ve %3'ü Yedinci Gün Adventist olarak tanımlandı. %9'u diğer dinlerdendi. %35,7'sinin dini yoktu (2011'deki %24'e göre artış gösterdi) ve %14,7'si dinini belirtmedi.[34][38] Herhangi bir kilisedeki tipik sıradan cemaatler, (2010 (2010) itibarıyla) 30 yerel sakini geçmemektedir Üç eski mezhebin iyi imkânları var. Din adamları genellikle kısa süreli ziyaretçilerdir.

Norfolk Adası'nda, her ikisi de Avustralya Anglikan Kilisesi'nin Sidney Piskoposluğu'na bağlı olan iki Anglikan kilisesi bulunmaktadır: All Saints Kingston (1870'te kuruldu) [39] ve St Barnabas Şapeli (1880'de Melanezya Misyonu olarak kuruldu) [40][41]

Norfolk Adası'nda, Sidney Başpiskoposluğu'na bağlı Aziz Philip Howard Kilisesi adında bir Roma Katolik kilisesi bulunmaktadır.[37]

Dil

[değiştir | kaynağı değiştir]

Ada sakinleri hem İngilizce hem de 18. yüzyıl İngilizcesi ve Pitkern'e dayanan Tahiti dilinin bir karışımı olan Norfolkça adlı bir kreol dili konuşmaktadır. Adanın daha fazla turist tarafından ziyaret edilmesi ve daha fazla gencin iş ve eğitim için ayrılmasıyla Norfolkça dilinin popülaritesi azalmaktadır. Bununla birlikte, sözlükler ve bazı turistik yerlerin Norfolkça karşılıklarıyla yeniden adlandırılması yoluyla dilin yaşatılması için çabalar sarf edilmektedir.

2004 yılında, Norfolk Adası Meclisi'nin bir yasası Norfolkçayı adanın ortak resmî dili yaptı.[42] Yasanın uzun başlığı şöyledir: "Norfolk Adası Dilini (Norf'k) Norfolk Adası'nın resmî dili olarak tanımaya yönelik bir Yasa". "Norf'k olarak bilinen dil", "Pitcairn Adası yerleşimcilerinin soyundan gelen Norfolk Adası'nın ilk özgür yerleşimcilerinin soyundan gelenler tarafından konuşulan dil" olarak tanımlanmaktadır. Yasa, dilin kullanımını tanır ve korur, ancak zorunlu kılmaz; resmî kullanımda, İngilizceye doğru bir çevirisiyle birlikte olması gerekir.[43][44] 2011 nüfus sayımında toplam nüfusun %32'si İngilizce dışında bir dil konuştuğunu bildirmiştir ve normal ikâmet eden nüfusun dörtte üçünden biraz azı Norfolkça konuşabiliyordu.[34]

Verilen nüfus sayımı yılında Norfolk Adası'nda evde en sık konuşulan diller [45][46]
Dil 2016 2021
İngilizce %45,5 %52,4
Norfolkça %40,9 %30,5
Fijice %2,0 %1,2
Tagalogca %1,0 %0,8
Filipince %0,8 %0,5
Mandarin Çincesi %0,7 %0,5

Eğitim

[değiştir | kaynağı değiştir]
BERJAYA
Norfolk Adası Merkez Okulu

Adadaki tek okul olan Norfolk Adası Merkez Okulu, anaokulundan 12. sınıfa kadar eğitim vermektedir. Okul, Yeni Güney Galler Eğitim Bakanlığı ile okulda eğitim hizmetlerinin sağlanmasına ilişkin bir Mutabakat Anlaşması olarak adlandırılan sözleşmeli bir düzenlemeye sahipti ve bu anlaşmanın sonuncusu Ocak 2015'te yürürlüğe girdi. 2015 yılında Norfolk Adası Merkez Okulu'nda 282 öğrenci kayıtlıydı.[47] 1 Ocak 2022 itibarıyla, Yeni Güney Galler hükûmetinden Queensland hükûmetine devlet hizmetlerinin geçişi doğrultusunda, Eğitim Bakanlığı (Queensland) Norfolk Adası Merkez Okulu'nun yönetimini devraldı. NSW müfredatı 2023 okul yılının sonuna kadar kullanılmaya devam etmiştir.[48]

Adadaki çocuklar, dili canlandırma çabaları kapsamında Norfolkçanın yanı sıra İngilizce de öğreniyorlar.[49]

Adada kamuya ait yükseköğretim altyapısı bulunmamaktadır. Norfolk Adası Merkez Okulu, öğrencilerin Mesleki Eğitim ve Öğretim (VET) kurslarına erişimini desteklemek için kayıtlı eğitim kuruluşları (RTO'lar) ve yerel işverenlerle ortak çalışmaktadır.

Okuma yazma oranı resmî olarak kaydedilmiyor. Ada sakinleri, geleneksel olarak daha ileri eğitim için Avustralya anakarasına taşınmadan önce Yeni Güney Galler müfredatını kullanan bir okula gidiyorlar.

Kültür

[değiştir | kaynağı değiştir]

Yerleşimin gerçekleştiği dönemde adada "yerli" bir kültür bulunmamasına rağmen, Pitcairn yerleşimcilerinin Tahiti etkisi, hula dansı da dâhil olmak üzere Polinezya kültürünün bazı yönlerinin Norfolk kültürüne uyarlanmasına yol açmıştır. Yerel mutfak da aynı bölgeden etkiler göstermektedir.

Adalılar geleneksel olarak zamanlarının çoğunu açık havada geçirirler; balıkçılık ve diğer su sporları yaygın hobilerdir ve ada turizme daha açık hâle geldikçe bu özellik daha da belirginleşmiştir. Adadaki çoğu ailenin en az bir üyesi bir şekilde birincil üretimle uğraşmaktadır.

BERJAYA
Phillip Adası'na doğru manzara.

Dinî ibadet, özellikle yaşlı nesiller olmak üzere bazı ada sakinleri için yaşamın önemli bir parçası olmaya devam ediyor, ancak fiilî katılım yerleşik nüfusun yaklaşık %8'i ve bazı turistlerden oluşuyor. 2006 nüfus sayımında, %19,9'unun dinî inancı yoktu [50], bu oran 1996'da %13,2 idi [51] İşletmeler çarşamba ve cumartesi öğleden sonraları ve pazar günleri kapalıdır [16] .

Adanın uzun süreli sakinlerinden biri, eserleri arasında The Thorn Birds ve Masters of Rome serisinin yanı sıra büyük ölçüde Norfolk Adası'nda geçen Morgan's Run'ın da bulunduğu romancı Colleen McCullough'du . The Harp in the South ve diğer birçok kurgu eserinin tanınmış yazarı Ruth Park da, kocası yazar D'Arcy Niland'ın ölümünden sonra birkaç yıl adada yaşadı. Oyuncu/şarkıcı Helen Reddy de 2002 yılında adaya taşındı ve orada bir ev tuttu.[52]

İkinci Dünya Savaşı sırasında Amerika Birleşik Devletleri Donanması'nda görev yapmış Amerikalı romancı James A. Michener, bölümlerden oluşan romanı Güney Pasifik Öyküleri'nin bir bölümünü Norfolk Adası'nda kurgulamıştır.

Ada, Kuzey Amerika dışında Şükran Günü'nü kutlayan az sayıdaki yerlerden biridir.[53]

Norfolk Adası'nda, Norfolk Adası Müzesi ve Bounty Müzesi de dâhil olmak üzere bir dizi müze ve miras kuruluşu bulunmaktadır. İlki, Avustralya Mahkum Bölgeleri ile de bağlantılı olan bir Dünya Mirası Alanı olan Kingston ve Arthur Vadisi Tarihî Bölgesi içinde beş alana sahiptir.[54][55][56]

Mutfak

[değiştir | kaynağı değiştir]

Norfolk Adası mutfağı, Pitcairn Adaları mutfağına çok benzer, çünkü Norfolk Adalıları kökenlerini Pitcairn'e dayandırırlar. Yerel mutfak, Britanya mutfağı ve Tahiti mutfağının bir karışımıdır.[57][58]

Pitcairn kökenli olup da Norfolk Adası'nda yaygın olan tarifler arasında mudda (yeşil muz köftesi) ve kumara pilhi bulunur.[59][60] Adanın mutfağında ayrıca doğranmış salatalar ve meyveli turtalar gibi Pitcairn'de bulunmayan yiyecekler de vardır.[61]

Yerleşimler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Norfolk Adası'nda çeşitli yerleşim yerleri bulunmaktadır; bunların hepsi kasaba veya küçük köylerdir. Norfolk Adası'nda şehir bulunmamaktadır.

Spor

[değiştir | kaynağı değiştir]

Norfolk Adası, Commonwealth Oyunları'nda yer almakta olup, her ikisi de çim bowlinginde olmak üzere iki bronz madalya kazanmıştır.[62] Ada ayrıca Pasifik Oyunları ve Pasifik Mini Oyunları'nda da yarışıyor ve hatta ada 2001'deki Mini Oyunların altıncısına ev sahipliği yapmıştır.

Ada, ulusal ragbi ligi, kriket ve netbol takımlarını desteklemektedir. Norfolk Adaları, Dünya Atletizm Birliği üyesidir.[63]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ "Archived copy" (PDF). 17 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Şubat 2007.
  2. ↑ "Paradise". Norfolk Island. 14 Mart 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Şubat 2007.
  3. ↑ Anderson, Atholl; White, Peter (2001). "Prehistoric Settlement on Norfolk Island and its Oceanic Context" (PDF). Records of the Australian Museum. 27 (Supplement 27): 135-141. doi:10.3853/j.0812-7387.27.2001.1348. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi28 Nisan 2015.
  4. ↑ "History and Culture on Norfolk Island". 12 Temmuz 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Eylül 2016.
  5. ↑ "Norfolk Island: A Short History". 7 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  6. ↑ "Fateful Voyage". 17 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Aralık 2018.
  7. ↑ "Discover Norfolk Island". 14 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  8. ↑ Langdon, Robert (ed.) (1984) Where the whalers went: an index to the Pacific ports and islands visited by American whalers (and some other ships) in the 19th century, Canberra, Pacific Manuscripts Bureau, pp. 194–7. 086784471X
  9. 1 2 Australian Waste Lands Act 1855 (PDF), 12 Haziran 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi9 Haziran 2018 (Imp). Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "Australian Waste Lands Act" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme)
  10. ↑ "Proclamation – Norfolk Island". NSW Government Gazette (166). 1 Kasım 1856. s. 2815. 15 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Haziran 2018 – National Library of Australia vasıtasıyla.
  11. ↑ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; "Norfolk Island Act 1913" isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)
  12. 1 2 Roberts-Wray, Kenneth (1966). Commonwealth and Colonial Law. Londra: Stevens. Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "Roberts-Wray" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme)
  13. ↑ "Proclamation". NSW Government Gazette (205). 24 Aralık 1913. s. 7659. 15 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Haziran 2018 – National Library of Australia vasıtasıyla.
  14. ↑ "Administration Law 1913". NSW Government Gazette (205). 24 Aralık 1913. s. 7663. 12 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Haziran 2018 – National Library of Australia vasıtasıyla.
  15. 1 2 "Proclamation: Norfolk Island Act 1913". Australian Government Gazette (35). 17 Haziran 1914. s. 1043. 12 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Haziran 2018.
  16. 1 2 "There's More to Norfolk Island". 22 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  17. ↑ "Governance & Administration". Attorney-General's Department. 28 Şubat 2008. 20 Eylül 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  18. ↑ "Norfolk Island is about to undergo a dramatic change in order to secure a financial lifeline". ABC News 7.30 Report. 26 Ocak 2011. 21 Şubat 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  19. ↑ "Welfare fight forces families from island". The Sydney Morning Herald. 5 Mayıs 2013. 7 Mayıs 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  20. ↑ "Norfolk Island self-government to be revoked and replaced by local council". The Guardian. 19 Mart 2015. 11 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  21. ↑ "'We're not Australian': Norfolk Islanders adjust to shock of takeover by mainland". The Guardian. 21 Mayıs 2015. 7 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  22. ↑ "Solid 'Yes' vote in referendum on Norfolk Island governance". Radio New Zealand. 8 Mayıs 2015. 18 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  23. ↑ Hardgrave, Gary (3 Eylül 2015). "Norfolk Island standard time changes 4 October 2015" (Basın açıklaması). Administrator of Norfolk Island. 3 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ekim 2015.
  24. 1 2 3 "Norfolk Island reform". Regional.gov.au. 29 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2016. Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "Norfolk Island reform" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme)
  25. ↑ "Norfolk Island elects its inaugural council". Minister.infrastructure.gov.au. 3 Haziran 2016. 15 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2016.
  26. ↑ "Tally room, Canberra ACT". Australian Electoral Commission. 20 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2019.
  27. ↑ Whyte, Sally (6 Nisan 2018). "ACT's new federal electorates revealed". The Sydney Morning Herald. 15 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2019.
  28. ↑ "Norfolk pleads for Canberra to delay NSW absorption". Radionz.co.nz. 18 Haziran 2016. 23 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2016.
  29. ↑ "Norfolk Islanders seeking UN oversight". RNZ. Radionz.co.nz. 28 Nisan 2016. 23 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2016.
  30. ↑ Roy, Eleanor Ainge (23 Ağustos 2017). "Norfolk Island should become part of New Zealand, says former chief minister". Guardian Australia. 24 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Eylül 2017.
  31. ↑ Julia Hollingsworth (30 Ekim 2019). "Norfolk Island: Why residents want to ditch Australia for New Zealand". CNN (İngilizce). 3 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2021.
  32. ↑ "Survey reveals over 96% of people on Norfolk Island are opposed to the current governance regime imposed by Australia. – Norfolk Island People for Democracy". 24 Ekim 2019. 24 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2021.
  33. ↑ Australian Bureau of Statistics (28 June 2022). "2021 Community Profiles: {{{name}}}". 2021 Census of Population and Housing. Erişim tarihi: 7 July 2022. Bunu Vikiveri'de düzenleyin
  34. 1 2 3 "Norfolk Island Census of Population and Housing: Census Description, Analysis and Basic Tables" (PDF). 9 Ağustos 2011. 24 Mart 2012 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2012. Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "2011census" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme)
  35. 1 2 "Battle for Norfolk Island". BBC. 18 Mayıs 2007. 24 Kasım 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "bbc" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme)
  36. ↑ "Norfolk Island Phone Book". 19 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2022.
  37. 1 2 "St Philip Howard's Catholic Church, Norfolk Island". St Mary's Cathedral Sydney (İngilizce). 24 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mart 2024. Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: ":1" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme)
  38. ↑ "2021 Norfolk Island, Census All persons QuickStats". Australian Bureau of Statistics. 24 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mart 2024.
  39. ↑ "All Saints Church". www.norfolkisland.com.au. 24 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mart 2024.
  40. ↑ "St. Barnabas". Norfolk Island Church of England (İngilizce). 26 Kasım 2014. 24 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mart 2024.
  41. ↑ "Parish of Norfolk Island". Anglican Church of Australia Directory (İngilizce). 24 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mart 2024.
  42. ↑ Squires, Nick (19 Nisan 2005). "Save our dialect, say Bounty islanders". The Telegraph UK. Londra. 16 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2007.
  43. ↑ "About Norfolk – Language". Norfolkisland.com.au. 2 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2012.
  44. ↑ "Norfuk declared official language in Norfolk Island – report". Radio New Zealand International. 20 Nisan 2005. 17 Temmuz 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2012.
  45. ↑ "2016 Census QuickStats: Norfolk Island". 7 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mayıs 2021.
  46. ↑ "2021 Norfolk Island, Census All persons QuickStats | Australian Bureau of Statistics". www.abs.gov.au. 24 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Aralık 2023.
  47. ↑ "Norfolk Island Central School". 3 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2016.
  48. ↑ "Access to the NSW curriculum on Norfolk until 2023" (Basın açıklaması). The Department of Infrastructure, Transport, Regional Development, Communications and the Arts. 2 Aralık 2021. 4 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2023.
  49. ↑ "Norfolk studies – Norfolk Island Central School". 2 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mayıs 2021.
  50. ↑ "Norfolk Island Census, 2006" (PDF). 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2016.
  51. ↑ "Norfolk Island Census, 1996" (PDF). 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2016.
  52. ↑ "Helen Reddy: My island home". Probus South Pacific. 12 Nisan 2013. 26 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2014.
  53. ↑ "Norfolk Island Public Holidays 2011 (Oceania)". qppstudio.net. 27 Kasım 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Aralık 2011.
  54. ↑ "Bounty Folk Museum | Norfolk Island, Australia & Pacific | Attractions". Lonely Planet (İngilizce). 29 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mart 2023.
  55. ↑ "Norfolk Island Museum | Norfolk Island Museum". norfolkislandmuseum.com.au. 10 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mart 2023.
  56. ↑ Centre, UNESCO World Heritage. "Australian Convict Sites". UNESCO World Heritage Centre (İngilizce). 29 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mart 2023.
  57. ↑ "Jasons". Jasons. 9 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Kasım 2017.
  58. ↑ "Norfolk Island Travel Guide – Norfolk Island Tourism – Flight Centre". 10 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Kasım 2017.
  59. ↑ "The Food of Norfolk Island". www.theoldfoodie.com. 26 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2018.
  60. ↑ "Norfolk Island (Norfolk Island Recipes)". www.healthy-life.narod.ru. 26 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2018.
  61. ↑ "Homegrown: Norfolk Island". 5 Temmuz 2013. 27 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2018.
  62. ↑ Pender, Kieran (4 Ağustos 2022). "Norfolk Island: the tiny territory that is a Commonwealth Games bowls powerhouse". the Guardian. Erişim tarihi: 5 Nisan 2024.
  63. ↑ "Member Federations". World Athletics. 17 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2024.
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Norfolk_Adası&oldid=37409807" sayfasından alınmıştır