muszkibada
muszkibada (język polski)
[edytuj]
- wymowa:
- znaczenia:
rzeczownik, rodzaj żeński
- (1.1) gw. (Kociewie i Warmia) cukier[1][2][3]
- (1.2) gw. (Mazury i Powiśle) miałki lub nieoczyszczony cukier (mączka cukrowa, faryna)[2][4][5][6]
- przykłady:
- składnia:
- antonimy:
- hiperonimy:
- hiponimy:
- holonimy:
- meronimy:
- związki frazeologiczne:
- etymologia:
- niem. Muschkebade (dial.)[2][4] / niem. Muschkibade (dial.)[6] → miałki, nieoczyszczony cukier, mączka cukrowa < franc. moscovade (daw.) / franc. moscouade → cukier nierafinowany[2][7] (zob. też Sucre muscovado w Wikipedii francuskiej) < port. [açúcar] mascavado → [cukier] nierafinowany[8]
- semantycznie pierwotne było znaczenie (1.2); znaczenie (1.1) ma charakter wtórny
- do dawnej polszczyzny ogólnej (XIX–XX w.) wyraz trafił bezpośrednio z języka francuskiego w postaci „moskowada” w znaczeniu ‘surowy, nieoczyszczony cukier trzcinowy’[5][7][9]; współcześnie funkcjonuje jako zapożyczenie w formie niespolszczonej „muscovado” w znaczeniu ‘rodzaj nierafinowanego cukru trzcinowego o silnym smaku melasy’ (zob. też muscovado w Wikipedii)
- etymon dla (gw.) kasz. muszkibôda (m|ušḱibåda) poświadczonego głównie na obszarze Zaborów, dokąd trafił prawdopodobnie za pośrednictwem sąsiednich gwar kociewskich[2]
- por. pol. moskowada (daw.), pol. muszkiebada (gw.), ros. московадъ (daw.)
- uwagi:
- tłumaczenia:
- (1.1) zobacz listę tłumaczeń w haśle: cukier
- (1.2) zobacz listę tłumaczeń w haśle: faryna
- źródła:
- ↑
Hasło „muszkibada” w: Renata Kucharzyk, Anna Niezabitowska, Jerzy Reichan, Maria Tokarz, Wiktoria Wójcicka, Jadwiga Wronicz, Mały słownik gwar polskich, Lexis, Kraków 2010, ISBN 978-83-89425-63-8, s. 142. - 1 2 3 4 5 Hasło „m|ušḱibåda” w: Wiesław Boryś, Hanna Popowska-Tambor, Słownik etymologiczny kaszubszczyzny, t. 3, K—O, Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, 1999.
- ↑ Hasło „muszkibada” w: Wiktor Steffen, Słownik warmiński, red. Anna Kosmulska, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław 1984, ISBN 83-04-01846-2, s. 86.
- 1 2 Hasło „muszkiebada” w: Słownik gwar Ostródzkiego, Warmii i Mazur, Henryka Perzowa, Danuta Kołodziejczykowa (red.), t. 4, L-N, IJP PAN, Warszawa—Kraków 2002, s. 204.
- 1 2 3 Hasła „muszkibada”, „muszkiebada”, „moskowada” w: Słownik języka polskiego, red. Jan Karłowicz, Adam Kryński, Władysław Niedźwiedzki, t. II: H—M, Nakładem prenumeratorów i kasy im. Mianowskiego, Warszawa 1902, s. 1047, 1076-1077.
- 1 2 Hasło „muszkibada” w: Spis wyrazów właściwych gwarze malborskiej i kociewskiej [w:] Józef Łęgowski, Urządzenia społeczne, zwyczaje i gwara na Malborskiem, „Wisła: miesięcznik geograficzno-etnograficzny”, 3 (4), Warszawa: Artur Gruszecki, 1889, s. 746.
- 1 2 Hasło „muszkibada” w: Jan Karłowicz, Słownik wyrazów obcego a mniej jasnego pochodzenia używanych w języku polskim, Nakładem autora, Kraków 1894—1905.
- ↑ Hasło „moscouade” w: fr.wiktionary.org.
- ↑ Krzysztof Celestyn Mrongowiusz, Ausführliches deutsch-polnisches Wörterbuc = Dokładny niemiecko-polski słownik, Königsberg in Pr: Gebrüder Bornträger, 1837, s. 467.
