Wu xing

Wu xing: cykl tworzenia (czarne strzałki) i niszczenia (białe strzałki).

Wu xing (chiń. 五行; pinyin wǔ xíng) – teoria pięciu przemian (faz) w tradycyjnej filozofii chińskiej.

Słowo xing jest wieloznaczne. W różnych publikacjach sinologicznych tłumaczy się je jako „żywioły”, „elementy”, „fazy”. Są to kolejno:

• ogień (火, pinyin huǒ)
• woda (水, pinyin shuǐ)
• drzewo (木, pinyin mù)
• metal (金, pinyin jīn)
• ziemia (土, pinyin tǔ)

Pięć chińskich żywiołów działa w dwóch przeciwstawnych sobie kierunkach, zgodnie z zasadą yin i yang. Podlegają cyklowi niszczenia i odradzania. W cyklu odradzania z drzewa – ogień, z ognia (poprzez popiół) – ziemia, z ziemi wydobywa się metal, metal zamienia się w ciecz, z wody rodzi się drzewo. W cyklu niszczenia drzewo wrasta w ziemię, ziemia zasypuje wodę, woda gasi ogień, ogień topi metal, metal niszczy drzewo. Oba cykle regulują przyrodę i są źródłem jej zmienności.

Chińczycy uważali liczbę pięć za idealną. Odpowiadało jej pięć stron świata, pięć pór roku, pięć planet, pięć zbóż, pięć rodzajów istot żywych, pięć organów ciała, pięć barw, pięć smaków, pięć dźwięków muzycznych, pięć cnót, pięć cech charakteru, Pięcioksiąg konfucjański i kilkaset innych układów. Wszystkie działania musiały być zgodne z harmonią wu xing. Dlatego np. oficjalny strój zmieniał się w zależności od pory roku, a przestępcy byli traceni w czasie symbolizującej śmierć jesieni.

Bibliografia

• Wolfram Eberhard: Symbole chińskie. Słownik. Kraków: Wydawnictwo Universitas, 2007. ISBN 978-83-242-0766-4.
• Edward Kajdański: Chiny. Leksykon. Warszawa: Książka i Wiedza, 2005. ISBN 83-05-13407-5.