Wieszczek

Wieszczek
	Pyrrhocorax graculus
	(Linnaeus, 1766)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	śpiewające
Rodzina	krukowate
Rodzaj	Pyrrhocorax
Gatunek	wieszczek
Synonimy
	Corvus Graculus Linnaeus, 1766;
	Corvus Graculus Linnaeus, 1766;
Podgatunki
	P. g. graculus (Linnaeus, 1766); P. g. digitatus Hemprich & Ehrenberg, 1833; P. g. forsythi Stoliczka, 1874;
	P. g. graculus (Linnaeus, 1766); P. g. digitatus Hemprich & Ehrenberg, 1833; P. g. forsythi Stoliczka, 1874;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Zasięg występowania
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło w Wikisłowniku

Wieszczek^[4] (Pyrrhocorax graculus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny krukowatych (Corvidae). Występuje w górach Eurazji i północno-zachodniej Afryki; generalnie jest osiadły. Wyjątkowo zalatuje do Polski. Nie jest zagrożony.

Podgatunki i zasięg występowania

Wieszczek zamieszkuje w zależności od podgatunku^[2]^[5]:

Pyrrhocorax graculus graculus – Europa Południowa od gór Półwyspu Iberyjskiego przez Pireneje, Alpy, góry Korsyki po góry Bałkanów oraz góry Atlas w północno-zachodniej Afryce. Wyjątkowo zalatuje w Tatry, w Polsce obserwowany ok. 5 razy (ale jeszcze w połowie XIX w. widziano niewielkie kolonie lęgowe)^[6].
Pyrrhocorax graculus digitatus – góry Azji Mniejszej i Lewantu po Zagros i góry południowo-zachodniego Iranu.
Pyrrhocorax graculus forsythi – góry Azji Środkowej od Afganistanu, przez Himalaje, Tienszan po Sajany i góry środkowych Chin.

Morfologia

Wygląd: Obie płci ubarwione jednakowo. Upierzenie całkowicie czarne z metalicznym połyskiem, najmocniejszym na skrzydłach. Dziób żółty, nogi czerwone. Młode podobne do dorosłych, ale bez połysku, z ciemnymi nogami i zazwyczaj ciemną końcówką dzioba.
Wymiary średnie: długość ciała: 34–38 cm^[2]
rozpiętość skrzydeł: 75–80 cm
masa ciała: samce 194–277 g, samice 160–254 g^[2]

Ekologia i zachowanie

Biotop: Góry, zazwyczaj powyżej 1260 m n.p.m.^[2] (do 4000 m n.p.m. w Afryce i 3000 m n.p.m. w Alpach), w piętrze alpejskim. Na Bałkanach odnotowano go na 600 m n.p.m., a w Himalajach nawet na 8235 m n.p.m.^[2]

Gniazdo: Na niedostępnych ścianach skalnych, rzadziej w szczelinach murów. Często gnieździ się kolonijnie.
Jaja: Wyprowadza jeden lęg w roku, składając w maju–czerwcu (Europa, Afryka) lub czerwcu-lipcu (Lewant) 3–5 białawych jaj, z różowym (rzadziej zielonkawym) tłem i ciemnobrązowymi lub czerwonawymi cętkami.
Wysiadywanie: Jaja wysiadywane są przez okres 18 do 21 dni wyłącznie przez samicę^[2].
Pożywienie: Pokarm zarówno zwierzęcy (owady, mięczaki), jak i roślinny (jagody, nasiona).

Status zagrożenia i ochrona

IUCN uznaje wieszczka za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji, wstępnie obliczona na podstawie szacunków organizacji BirdLife International dla Europy z 2021 roku, zawiera się w przedziale 1 090 000 – 2 750 000 dorosłych osobników. Globalny trend liczebności populacji nie jest znany^[3].

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową^[7].

Zobacz też

ptaki Polski

Przypisy

↑ Pyrrhocorax graculus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 del Hoyo, J., Elliot, A. & Christie, D.A. (red.), Handbook of the Birds of the World, t. 14. Bush-shrikes to Old World Sparrows, Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 615, ISBN 978-84-96553-50-7 .
1 2 BirdLife International, Pyrrhocorax graculus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2024, wersja 2025-2 [dostęp 2026-04-12] (ang.).
↑ Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Corvidae Leach, 1819 - krukowate - Crows and jays (wersja: 2024-10-14). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-04-12].
↑ F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-04-12] (ang.).
↑ Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 721. ISBN 83-919626-1-X.
↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r. poz. 2183 (ISAP)).

Linki zewnętrzne

Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. (ang.).

[itis-1] Pyrrhocorax graculus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[HBW14-2] 1 2 3 4 5 6 7 del Hoyo, J., Elliot, A. & Christie, D.A. (red.), Handbook of the Birds of the World, t. 14. Bush-shrikes to Old World Sparrows, Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 615, ISBN 978-84-96553-50-7 .

[iucn-3] 1 2 BirdLife International, Pyrrhocorax graculus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2024, wersja 2025-2 [dostęp 2026-04-12] (ang.).

[mk-4] Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Corvidae Leach, 1819 - krukowate - Crows and jays (wersja: 2024-10-14). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-04-12].

[ioc-5] F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-04-12] (ang.).

[6] Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 721. ISBN 83-919626-1-X.

[7] Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r. poz. 2183 (ISAP)).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]