Touchpad
Panel dotykowy, płytka dotykowa, gładzik (ang. touchpad, trackpad) – urządzenie wskazujące zastępujące mysz komputerową, stosowane przede wszystkim w laptopach. Panel dotykowy wyposażony jest w czujniki, które przekładają ruch i pozycję palca użytkownika na ruch kursora na ekranie.
Zwykle gładzik jest zintegrowany z dwoma przyciskami odpowiadającymi przyciskom myszy. W nowszych urządzeniach funkcję przycisków pełni cała powierzchnia panelu, przy czym w celu zachowania kompatybilności dolna część płytki reaguje na nacisk analogicznie do osobnych przycisków. Powierzchnia gładzika rzadko przekracza 50 cm². Ze względu na elastyczność rozmiarów, panele dotykowe montowane są również w palmtopach oraz niektórych odtwarzaczach MP3.
Zasada działania
[edytuj | edytuj kod]Najczęściej stosowaną metodą działania panelu dotykowego jest rejestrowanie pojemności elektrycznej palca. Z tego powodu urządzenie nie reaguje na dotyk długopisem ani dłonią w rękawiczce wykonanej z materiału nieprzewodzącego. Czujniki pojemnościowe umieszczone są w osiach poziomej i pionowej. Zmiana położenia palca odczytywana jest jako przesunięcie punktu o określonej pojemności elektrycznej[1].
Gładzik odwzorowuje płaszczyznę w sposób względny – nie ma bezwzględnego odniesienia między jego powierzchnią a ekranem. Przesunięcie palca w określonym kierunku powoduje odpowiedni ruch kursora. Obok panelu (najczęściej pod nim, rzadziej nad nim lub po bokach) znajdują się przyciski działające analogicznie do przycisków myszy. Kliknięcie można również wywołać poprzez pojedyncze uderzenie palcem w powierzchnię płytki. Przemieszczanie obiektów (metoda „przeciągnij i upuść”) wykonuje się po ich uprzednim zaznaczeniu[1].
Niektóre panele dotykowe posiadają wydzielone strefy (tzw. gorące miejsca) umożliwiające wydawanie dodatkowych komend. Przykładowo, przesunięcie palcem wzdłuż prawej krawędzi panelu może przewijać zawartość okna w pionie, a wzdłuż dolnej krawędzi – w poziomie. Funkcje te kontrolowane są przez sterownik, który często oferuje zaawansowane możliwości konfiguracji gładzika (np. symulację prawego przycisku myszy poprzez stuknięcie dwoma palcami lub przewijanie zawartości przesunięciem dwóch palców). Rozwinięciem tej technologii są dedykowane paski dotykowe zintegrowane z klawiaturą, takie jak Touch Bar stosowany w MacBookach firmy Apple, umożliwiające wyświetlanie skrótów do aplikacji, przycisków multimedialnych oraz powiadomień kontekstowych[2].
Pod koniec 2008 roku w laptopach firmy Apple wprowadzono panele dotykowe bez wyodrębnionych przycisków fizycznych – ich rolę przejęła cała powierzchnia płytki. Z kolei w netbookach (np. Lenovo IdeaPad S10), z uwagi na ograniczoną przestrzeń, stosuje się przyciski zintegrowane z powierzchnią dotykową w celu powiększenia obszaru roboczego. Podobne rozwiązania instalowano w komputerach serii Vaio[1].
Zastosowanie
[edytuj | edytuj kod]
Gładziki stosowane są przede wszystkim w komputerach przenośnych, ponieważ umożliwiają obsługę kursora bez konieczności używania płaskiej powierzchni, wymaganej do działania standardowej myszy. Bezpośrednie sąsiedztwo panelu dotykowego i klawiatury ułatwia obsługę komputera, eliminując potrzebę odrywania dłoni.
Bliskość ta może jednak skutkować przypadkowym dotknięciem gładzika podczas pisania i niekontrolowanym przemieszczeniem kursora w tekście. Aby temu zapobiec, producenci stosują fizyczne wyłączniki panelu, systemy detekcji oparcia nadgarstka (ignorujące nacisk dużą powierzchnią dłoni) oraz odpowiednie umiejscowienie gładzika w obudowie, tak aby w trakcie pisania znajdował się między dłońmi użytkownika[1].
Niewielkie panele dotykowe montowano również w odtwarzaczach przenośnych, takich jak iPod Classic firmy Apple czy Zen firmy Creative Labs, gdzie służyły do nawigacji po menu urządzenia. Produkowane są również wolnostojące klawiatury posiadające wbudowany panel dotykowy.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 3 4 Jak działa touchpad? | Blog Lenovo, „Blog Lenovo”, 26 marca 2016 [dostęp 2026-05-17] [zarchiwizowane z adresu 2022-02-17].
- ↑ Ekran zamiast touchpada? E Ink szykuje nowość do laptopów z myślą o AI [online], ITHardware, 7 maja 2025 [dostęp 2026-05-17].
