ରାଉତ (Rawat) ମଧ୍ୟ ଭାରତର ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ପଶୁପାଳକ ସମୁଦାୟ-ନାମ। ଐତିହାସିକ ନୃତତ୍ତ୍ୱ ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକରେ ବିଶେଷକରି ଛତିଶଗଡ଼ର ରାଉତମାନଙ୍କୁ ଅହିର (Ahīr) ସମୁଦାୟ ସହିତ ସମ୍ପର୍କିତ କରାଯାଇଛି। R. V. Russellଙ୍କ The Tribes and Castes of the Central Provinces of India (୧୯୧୬) ରେ ଛତିଶଗଡ଼ର ରାଉତମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ମିଳେ।[ ୧]
Russellଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁସାରେ ଛତିଶଗଡ଼ର ରାଉତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଝରିଆ (Jharia), କୋସରିଆ (Kosaria) ଓ କନୌଜିଆ (Kanaujia) ଭଳି ବିଭାଗର ଉଲ୍ଲେଖ ମିଳେ।[ ୨]
Russellଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ଝରିଆ ଓ କୋସରିଆ ରାଉତମାନଙ୍କୁ ଛତିଶଗଡ଼ ଅଞ୍ଚଳର ପୁରାତନତମ ବସତିକାରୀ (oldest settlers of the region) ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।[ ୨]
ଝରିଆ (Jharia) ଛତିଶଗଡ଼ର ରାଉତ ସମୁଦାୟର ଏକ ପୁରାତନ ବିଭାଗ ଭାବେ Russellଙ୍କ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ତାଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ଝରିଆ ଓ କୋସରିଆ ରାଉତମାନଙ୍କୁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ପୁରାତନତମ ବସତିକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଣନା କରାଯାଇଛି।[ ୨]
Russell ଛତିଶଗଡ଼ର ରାଉତମାନଙ୍କୁ ଅହିର ସମୁଦାୟ ସହିତ ସମ୍ପର୍କିତ କରିଛନ୍ତି।[ ୨]
କୋସରିଆ (Kosaria) ମଧ୍ୟ ଛତିଶଗଡ଼ର ରାଉତମାନଙ୍କ ଏକ ବିଭାଗ ଭାବେ Russellଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଝରିଆମାନଙ୍କ ସହିତ କୋସରିଆମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଛତିଶଗଡ଼ ଅଞ୍ଚଳର ପୁରାତନତମ ବସତିକାରୀ (oldest settlers) ବୋଲି Russellଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।[ ୨]
ମଗଧା (Magadha) ଛତିଶଗଡ଼ର ଅହିର ବା ରାଉତର ଏକ ଉପଜାତି ଭାବେ Russellଙ୍କ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।[ ୩]
Russellଙ୍କ ମୂଳ ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ଲେଖାଯାଇଛି:
“Magadha.—A subcaste of Ahīr or Rāwat in Chhattīsgarh, who ask for food from others and do not cook for themselves.”
— R. V. Russell, The Tribes and Castes of the Central Provinces of India , 1916
ଅର୍ଥାତ୍, Russellଙ୍କ ଲିପିବଦ୍ଧ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁସାରେ ମଗଧା ଉପଜାତିର ଲୋକମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ଖାଦ୍ୟ ମାଗି ନେଉଥିଲେ ଏବଂ ନିଜ ପାଇଁ ନିଜେ ଖାଦ୍ୟ ରାନ୍ଧୁନଥିଲେ। [ ୪]
ଏହା ୧୯୧୬ ମସିହାର ଏକ ethnographic ବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ ସେହି ସମୟର ମଗଧା ରାଉତ/ଅହିର ସମୁଦାୟ ସମ୍ପର୍କରେ Russellଙ୍କ ଲିପିବଦ୍ଧ ମତ ଭାବେ ବୁଝାଯାଏ।
Russellଙ୍କ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଛତିଶଗଡ଼ର ରାଉତମାନଙ୍କୁ ଅହିର ସମୁଦାୟ ସହିତ ସମ୍ପର୍କିତ କରାଯାଇଛି।[ ୨]
ରାଉତ ସମୁଦାୟର ପାରମ୍ପରିକ ଜୀବିକା ପଶୁପାଳନ, ବିଶେଷତଃ ଗୋପାଳନ ଓ କ୍ଷୀର ସମ୍ପର୍କିତ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଐତିହାସିକ ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ଗୋପାଳ, ଗଉଡ଼/ଗୌଡ଼ ଓ ଗୋଆଳା ଭଳି ନାମରେ ପରିଚିତ ପଶୁପାଳକ ସମୁଦାୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଅହିର ଓ ରାଉତ ସମୁଦାୟର ଐତିହାସିକ ସମ୍ପର୍କ ବିଷୟରେ ଅଞ୍ଚଳଭିତ୍ତିକ ଗେଜେଟିଅର ଓ ଜାତି-ନୃତତ୍ତ୍ୱ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଆଲୋଚନା ମିଳେ। ତେବେ ଏହି ସମସ୍ତ ନାମ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକେ ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି ଧରାଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ରାଉତମାନଙ୍କ ପାରମ୍ପରିକ ଜୀବିକା ମୁଖ୍ୟତଃ ପଶୁପାଳନ ଓ ଗୋପାଳନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କିତ ଥିଲା। ଏଥିରେ ଗାଈ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁ ପାଳନ, କ୍ଷୀର ଓ କ୍ଷୀରଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ ସମ୍ପର୍କିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ କୃଷି ସହାୟକ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା।
Russell, R. V. (1916). The Tribes and Castes of the Central Provinces of India . Vol. I. London: Macmillan and Co. Russell, R. V. (1916). The Tribes and Castes of the Central Provinces of India . Vol. II. London: Macmillan and Co. Odisha District Gazetteers
ପୁରୁଣା Census Reports ଓ ଅଞ୍ଚଳଭିତ୍ତିକ ethnographic records
ଏହି ଲେଖାରେ ଝରିଆ, କୋସରିଆ ଓ ମଗଧା ସମ୍ପର୍କରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ତଥ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଐତିହାସିକ ethnographic ସ୍ରୋତ ଆଧାରିତ। ବିଶେଷକରି “oldest settlers” ଓ ମଗଧାଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରଥା Russellଙ୍କ ୧୯୧୬ ମସିହାର ବର୍ଣ୍ଣନା; ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଆଧୁନିକ ସମୁଦାୟର ସମସ୍ତ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଯୋଜ୍ୟ ବୋଲି ଧରାଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
୧ – ସତ୍ୟନାରାୟଣ ବହିଦାର , ସମ୍ବଲପୁରୀ ଭାଷାର ପ୍ରଥମ ଶବ୍ଦକୋଷ ଓ ବ୍ୟାକରଣ ପୁସ୍ତକ ଲେଖକ (ଜନ୍ମ: ୧୯୧୩)୧ – ବିଜୟ ପ୍ରସାଦ ମହାପାତ୍ର , ଗାଳ୍ପିକ ଓ ଭାଷାବିତ (ଜନ୍ମ: ୧୯୩୮)
୧ – କିଶୋର ମାଣିଆ , ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ତାଲିମପ୍ରାପ୍ତ କ୍ରିକେଟ ପ୍ରଶିକ୍ଷକ (ଜନ୍ମ: ୧୯୫୩)
୩ – ଯତୀନ୍ଦ୍ର ମୋହନ ମହାନ୍ତି , କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଲେଖକ ଓ ସମୀକ୍ଷକ (ଜନ୍ମ: ୧୯୩୨)୩ – ଗୋପାଳ କୃଷ୍ଣ ରଥ , କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ କବି (ଜନ୍ମ: ୧୯୪୫)
୩ – ଦାଶ ବେନହୁର , କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ (ବାଳ) ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ସାହିତ୍ୟିକ (ଜନ୍ମ: ୧୯୫୩)
୫ – ପଣ୍ଡିତ ନୀଳକଣ୍ଠ ଦାସ , ଲେଖକ, ସାମ୍ବାଦିକ ଓ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ (ଜନ୍ମ: ୧୮୮୪)୫ – ଅମିନୂଲ ଇସଲାମ , କୋହେନୂର ପଞ୍ଜିକା ଓ ରାଶିଫଳର ଜନକ (ଜନ୍ମ: ୧୯୦୦)
୫ – ଧନେଶ୍ଵର ମହାପାତ୍ର , ଅତିବଡ଼ୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ସାହିତ୍ୟିକ (ଜନ୍ମ: ୧୯୩୧)
୬ – ହୃଦାନନ୍ଦ ପାଣିଗ୍ରାହୀ , ସାହିତ୍ୟିକ (ଜନ୍ମ: ୧୯୫୫)୭ – ବର୍ଷା ପ୍ରିୟଦର୍ଶିନୀ , ଅଭିନେତ୍ରୀ (ଜନ୍ମ: ୧୯୮୪)୮ – ପଣ୍ଡିତ ମୋହନ ସୁନ୍ଦର ଦେବ ଗୋସ୍ଵାମୀ , କଥାଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ, ପ୍ରଯୋଜକ, ରାହାସ ଓ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ଗୁରୁ (ଜନ୍ମ: ୧୮୯୨)୮ – ଶରତ ପୂଜାରୀ , ଜୟଦେବ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଅଭିନେତା (ଜନ୍ମ: ୧୯୩୪)
୯ – ସ୍ଵଭାବ/ ପ୍ରକୃତି କବି ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର (ଜନ୍ମ: ୧୮୬୨) ୯ – ସରଳା ଦେବୀ , ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଓ ଲେଖିକା (ଜନ୍ମ: ୧୯୦୪)
୧୦ – ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସୁରମଣି ରଘୁନାଥ ପାଣିଗ୍ରାହୀ , ଓଡ଼ିଶୀ କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ (ଜନ୍ମ: ୧୯୩୪)୧୦ – କବି ପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର , ହୃଦରୋଗ ବିଶେଷଜ୍ଞ, ଲେଖକ ଓ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରଚାରକ (ଜନ୍ମ: ୧୯୩୮)
୧୦ – ନିରଞ୍ଜନ ରାଉତ , ଓଡ଼ିଶା ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ନୃତ୍ୟଗୁରୁ (ଜନ୍ମ: ୧୯୫୪)
୧୧ – କାହ୍ନୁଚରଣ ମହାନ୍ତି , କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଔପନ୍ୟାସିକ (ଜନ୍ମ: ୧୯୦୬)୧୫ – ରମଣୀ ରଞ୍ଜନ ଜେନା , କେନ୍ଦ୍ର ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ନୃତ୍ୟଗୁରୁ (ଜନ୍ମ: ୧୯୪୧)୧୫ – ସୌଭାଗ୍ୟବନ୍ତ ମହାରଣା , ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ କବି (ଜନ୍ମ: ୧୯୫୧)
୧୬ – ଜଉନା ମୁର୍ମୁ , ଦୌଡ଼କୁଦ ଖେଳାଳି (ଜନ୍ମ: ୧୯୯୦)୧୭ – ଗାୟତ୍ରୀ ସରାଫ , ଗାଳ୍ପିକା ଓ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀର ଉପସଭାନେତ୍ରୀ (ଜନ୍ମ: ୧୯୫୨)୧୮ – ବିଶ୍ଵଜିତ ଦାସ , ଓଡ଼ିଶା ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ନାଟ୍ୟକାର (ଜନ୍ମ: ୧୯୫୨)୧୮ – ସୌମ୍ୟ ରଞ୍ଜନ ପଟ୍ଟନାୟକ , ସମ୍ପାଦକ, ଶିଳ୍ପୋଦ୍ୟୋଗୀ (ଜନ୍ମ: ୧୯୫୨)
୧୯ – ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସତ୍ୟନାରାୟଣ ରାଜଗୁରୁ , କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଲେଖକ, ଐତିହାସିକ (ଜନ୍ମ: ୧୯୦୩)୨୧ – ଗୋପୀନାଥ ନନ୍ଦ , ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା-ତତ୍ତ୍ଵ ଆଲୋଚକ ଓ ଗବେଷକ (ଜନ୍ମ: ୧୮୬୯)୨୧ – ବିମ୍ବାଧର ବର୍ମା , ଚିତ୍ରଶିଳ୍ପୀ (ଜନ୍ମ: ୧୯୦୧)
୨୪ – ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସଂଯୁକ୍ତା ପାଣିଗ୍ରାହୀ , ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟୁଶିଳ୍ପୀ (ଜନ୍ମ: ୧୯୪୪)୨୫ – ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ରାଧାମୋହନ ଗଡ଼ନାୟକ , ଅତିବଡ଼ୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ କବି (ଜନ୍ମ: ୧୯୧୧)୨୫ – ଭୁବନେଶ୍ଵର ମହାପାତ୍ର , ଓଡ଼ିଶା ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ନାଟ୍ୟକାର (ଜନ୍ମ: ୧୯୨୫)
୨୬ – ଶିବବ୍ରତ ଦାସ , ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଗୀତିକାର (ଜନ୍ମ: ୧୯୩୦)୨୭ – ନିରଞ୍ଜନ ଶତପଥୀ , ଅଭିନେତା (ଜନ୍ମ: ୧୯୨୭)୨୭ – ସବ୍ୟସାଚୀ ମହାପାତ୍ର , ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ, ପ୍ରଯୋଜକ (ଜନ୍ମ: ୧୯୫୦)
୨୭ – ପ୍ରତିମା ପୁହାଣ , ଏକଲବ୍ୟ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଖେଳାଳି (ଜନ୍ମ: ୧୯୯୧)
୩୦ – ବିନାୟକ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ , ଓଡ଼ିଶାର ଭୂତପୂର୍ବ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ (ଜନ୍ମ:୧୯୧୮)୩୦ – ପାରମିତା ଶତପଥୀ , କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ ଲେଖିକା (ଜନ୍ମ: ୧୯୬୫)
୧ – ସଦାନନ୍ଦ ଅଗ୍ରୱାଲ , ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ଲିପିତତ୍ତ୍ୱବିଦ ଓ ଲେଖକ (ମୃତ୍ୟୁ: ୨୦୧୭)
୨ – ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ କାନୁନଗୋ , ଗୁଜରାଟର ପୂର୍ବତନ ରାଜ୍ୟପାଳ (ମୃତ୍ୟୁ: ୧୯୮୮)
୪ – ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପର୍ଶୁରାମ ମିଶ୍ର , ଉଦ୍ଭିଦ ବିଜ୍ଞାନୀ ଓ ଶିକ୍ଷାବିତ (ମୃତ୍ୟୁ: ୧୯୮୧)୪ – ନନ୍ଦିନୀ ଶତପଥୀ , ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ନାରୀ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ (ମୃତ୍ୟୁ: ୨୦୦୬)
୬ – ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ରାଉତରାୟ , ସାମ୍ବାଦିକା, ସାହିତ୍ୟିକା (ମୃତ୍ୟୁ: ୨୦୧୩)୭ – ରେବା ରାୟ , ପ୍ରଥମ ନାରୀ ପତ୍ରିକା 'ଆଶା' ଓ ପ୍ରଥମ ଶିଶୁ ପତ୍ରିକା 'ପ୍ରଭାତ' (୧୯୦୯)ର ସମ୍ପାଦିକା (ମୃତ୍ୟୁ: ୧୯୫୭)
୮ – ସିକନ୍ଦର ଆଲାମ , ଗାୟକ (ମୃତ୍ୟୁ: ୨୦୧୦)
୯ – ବରେନ୍ଦ୍ର କୃଷ୍ଣ ଧଳ , କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ (ଅନୁବାଦ) ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ସାହିତ୍ୟିକ ଓ ସାମ୍ବାଦିକ (ମୃତ୍ୟୁ: ୨୦୧୬)
୧୦ – ଗଣେଶ୍ଵର ମିଶ୍ର , ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଲେଖକ, ଅନୁବାଦକ (ମୃତ୍ୟୁ: ୨୦୧୫)
୧୧ – ରାଜକିଶୋର ରାୟ , ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଲେଖକ, ଅଧ୍ୟାପକ (ମୃତ୍ୟୁ: ୧୯୯୮)
୧୨ – ବିକଳାନନ୍ଦ କର , ସାଲେପୁର ମିଠାର ଜନକ (ମୃତ୍ୟୁ: ୧୯୭୧)୧୨ – ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ଭଗବାନ ସାହୁ , ଲୋକନୃତ୍ୟ ଅଭିନେତା ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (ମୃତ୍ୟୁ: ୨୦୧୨)
୧୪ – ଯତୀନ୍ଦ୍ର ମୋହନ ମହାନ୍ତି , କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଲେଖକ ଓ ସମୀକ୍ଷକ (ମୃତ୍ୟୁ: ୨୦୧୨)୧୭ – ବିପ୍ଳବ ରାୟଚୌଧୁରୀ , ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣକମଳ ପ୍ରାପ୍ତ କଥାଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ, ସମ୍ପାଦକ (ମୃତ୍ୟୁ: ୨୦୧୨)
୧୭ – କିଶୋରୀ ଚରଣ ଦାସ , କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଲେଖକ (ମୃତ୍ୟୁ: ୨୦୦୪)
୧୮ – ଶ୍ୟାମାଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀ , ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ତଥା ଭାରତୀୟ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ (ମୃତ୍ୟୁ: ୧୯୫୧)୧୮ – ଗୋବିନ୍ଦ ତେଜ , ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଓ ଅଭିନେତା (ମୃତ୍ୟୁ: ୨୦୧୬)
୨୦ – ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ଗୋପୀନାଥ ମହାନ୍ତି , ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଲେଖକ (ମୃତ୍ୟୁ: ୧୯୯୧)୨୧ – ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ରାଉତରାୟ , ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଲେଖକ (ମୃତ୍ୟୁ: ୨୦୦୪)
୨୧ – ଭୀମ ସିଂ , ଅଭିନେତା (ମୃତ୍ୟୁ: ୨୦୧୦)
୨୩ – ସାହିତ୍ୟ ଭାରତୀ କୁନ୍ତଳା କୁମାରୀ ସାବତ , କବୀ (ମୃତ୍ୟୁ: ୧୯୩୮)୨୪ – ବିଭୂତି ଭୂଷଣ ପ୍ରଧାନ , ଓଡ଼ିଆ ଔପନ୍ୟାସିକ ଓ ସ୍ତମ୍ଭକାର (ମୃତ୍ୟୁ: ୨୦୧୬)୨୫ – ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସୁରମଣି ରଘୁନାଥ ପାଣିଗ୍ରାହୀ , ଓଡ଼ିଶୀ କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ (ମୃତ୍ୟୁ: ୨୦୧୩)୨୭ – ଅପୂର୍ବ ରଞ୍ଜନ ରାୟ , ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ (ମୃତ୍ୟୁ: ୨୦୧୬)
୨୯ – ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ଆଇଜାକ ସାନ୍ତ୍ରା , ଗାନ୍ଧୀବାଦୀ ଚିକିତ୍ସକ ଓ ସମାଜସେବୀ (ମୃତ୍ୟୁ: ୧୯୬୮)୨୯ – ଦିନନାଥ ପାଠୀ , ବିଷୁବ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଲେଖକ ଓ ଚିତ୍ରଶିଳ୍ପୀ (ମୃତ୍ୟୁ: ୨୦୧୬)
୩୧ – ଚୌଧୁରୀ ହେମକାନ୍ତ ମିଶ୍ର , କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ (ଅନୁବାଦ) ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ବ୍ୟଙ୍ଗ ସାହିତ୍ୟିକ ଓ ଶିକ୍ଷାବିତ (ମୃତ୍ୟୁ: ୨୦୦୫)
