صفحهٔ اصلی

دانشنامه‌ای آزاد که همه می‌توانند آن را ویرایش کنند؛
با ۱٬۰۸۳٬۱۸۵ مقاله به زبان فارسی

مقالهٔ برگزیده

ماکیان ایکس یک یا دجاجه ایکس یک منبعی مشهور از پرتو ایکس در فضا است که در صورت فلکی ماکیان قرار دارد. در سال ۱۹۶۴ و در خلال پرواز یک تلسکوپ فضایی مدار پایین کشف شد و یکی از بزرگ‌ترین منابع پرتو ایکس در آسمان است که پرتوی ایکسی با شارش ۲٫۳‎×۱۰^−۲۳ W m^−۲Hz^−۱‏ تولید می‌کند. ماکیان ایکس یکی از بزرگ‌ترین احتمالات برای سیاه‌چاله است. این جسم حدود ۲۱٫۲ برابر جرم خورشید، تخمین زده می‌شود و هرچه در اطرافش باشد به مشابه این رفتار می‌کند که در کنار یک سیاه‌چاله است. شعاع افق رویداد آن ۲۶ کیلومتر محاسبه می‌شود. ماکیان ایکس یک دوتایی پرتو ایکس پرجرم است و حدود ۶۰۰۰ سال نوری از خورشید فاصله دارد که شامل یک ابرغول آبی متغیر با نام HDE ۲۲۶۸۶۸، یک قرص برافزایشی که پرتو ایکس ایجاد می‌کند می‌شود. مواد دور این سیاه‌چاله میلیون‌ها درجه کلوین (K) دما دارند، و بدین علت در طول موج ایکس تابش می‌کنند. یک جفت افشانه فضایی به شکل عمودی از دو سر سیاه‌چاله خارج می‌شود. این سامانه عضو یک مجموعه ستاره به نام ماکیان OB3 است، به معنی این‌که ماکیان ایکس یک حدود پنج میلیون سال قدمت دارد و تشکیل یافته از ستاره‌ای با جرم بیشتر از ۴۰ برابر جرم خورشید است. اکثر جرم ستارهٔ قدیمی به خاطر از دست دادن پوسته از بین رفته است. مرگ این ستاره همراه با یک ابرنواختر همراه بوده است، نتیجه انفجار این بوده است که مرکز ستاره به سیاه‌چاله تبدیل شده است. ماکیان ایکس یک موضوع شرط‌بندی علمی بین استیون هاوکینگ و کیپ ثورن در سال ۱۹۷۴ بوده است، که در آن هاوکینگ معتقد بود که این جرم یک سیاه‌چاله نیست.

ادامه… مقاله‌های برگزیده – مقالهٔ امروز

آیا می‌دانستید که …؟

… جنگ تریاک که بین سالهای ۱۸۴۰ تا ۱۸۴۲ میلادی میان انگلستان و چین روی داد، نخستین مرحله نفوذ موثر کشورهای اروپای غربی به چین به شمار می‌رود؟ (در تصویر)
… کافه گلاسه، بستنی‌های فرنگی، قهوه ترک و قهوه فرانسوی نخستین بار در سال ۱۳۰۶ در کافه نادری به ایرانیان عرضه شد؟
… شطرنج۹۶۰ گونه‌ای از بازی شطرنج است که بابی فیشر، قهرمان سابق شطرنج جهان، پدید آورد و تنها تفاوت آن با شطرنج کلاسیک در چگونگی جای‌گیری مهره‌ها (به جز پیاده‌ها) است؟
… یهودی سرگردان در ادبیات عامیانهٔ اروپا داستان یک یهودی است که به مسیح توهین می‌کند، و به تاوان آن تا بازگشت مسیح باید زمین را بپیماید؟
… تلخ‌ترین ترکیب شیمیایی شناخته شده تاکنون توسط بشر دناتونیوم نام دارد؟
… غلامحسین نقشینه که بازیگر نقش دایی جان ناپلئون بود، در خردادماه سال ۱۳۴۱ با سِمت معاون مدیرکل امور مخابرات سازمان برنامه و بودجه بازنشسته شد؟
… پلاستوفوم که نوعی پلیمر سفیدرنگ و عایق رطوبت، صدا و حرارت است، در ایران به نام یونولیت شناخته می‌شود؟

بیشتر… – پیشنهاد یک مقاله

دربارهٔ ویکی‌پدیا

ویکی‌پدیا دانشنامه‌ای اینترنتی با بیش از ۳۲۹ زبان با محتوای آزاد است که با همکاری افراد داوطلب نوشته می‌شود و هر کس که به اینترنت دسترسی داشته باشد می‌تواند مقاله‌های آن را ویرایش کند. هدف ویکی‌پدیا آفرینش و انتشار جهانی یک دانشنامهٔ آزاد به تمامی زبان‌های زندهٔ دنیاست. با رشد روزافزون این دانشنامه گردانندگان آن در بنیاد ویکی‌مدیا چندین پروژهٔ مشابه دیگر همچون ویکی‌واژه، ویکی‌کتاب، ویکی‌گفتاورد، ویکی‌خبر، ویکی‌دانشگاه، ویکی‌سفر، ویکی‌داده و ویکی‌گونه را پدیدآوردند.

ویکی‌پدیای فارسی دو سال پس از شروع پروژهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، در ۲۸ آذر ۱۳۸۲ (۱۹ دسامبر ۲۰۰۳) فعالیت خود را آغاز کرد و اکنون در ردهٔ نوزدهم ویکی‌پدیاها قرار دارد و بزرگترین دانشنامهٔ فارسی محسوب می‌شود. ویکی‌پدیای فارسی هم اکنون (۱۶ مرداد ۱۴۰۵ خورشیدی) ۱٬۰۸۳٬۱۸۵ نوشتار دارد.

ادامه… ویکی‌پدیا، بدون نیاز به اینترنت

از میان خبرها

برود پیک

در پی ریزش بهمن در برود پیک (در تصویر) در پاکستان، ۱۰ کوهنورد کشته شدند.
حدود شصت هزار مهاجر از مرز مراکش–اسپانیا در سبته عبور کردند که دست کم به مرگ ۷۲ نفر منجر شد.
در دوچرخه‌سواری، تادی پوگاچار پیروز تور دو فرانس شد.
اندی برنام جانشین کی‌یر استارمر به عنوان رهبر حزب کارگر و نخست‌وزیر بریتانیا شد.

یادبودها

امروز: جمعه، ۷ اوت ۲۰۲۶ میلادی برابر ۱۶ مرداد ۱۴۰۵ هجری خورشیدی و ۲۲ صفر ۱۴۴۸ هجری قمری (UTC)

روز خبرنگار در ایران

رویدادها

۱۲۹۸ - انعقاد قرارداد ۱۹۱۹ بین وثوق‌الدوله صدراعظم احمدشاه قاجار و دولت بریتانیا
۱۳۷۷ - کشتار دیپلمات‌های ایرانی در مزارشریف
۱۳۷۷ - کشته شدن محمود صارمی خبرنگار ایرانی در مزارشریف و انتخاب این روز به عنوان روز خبرنگار
۱۶۰۶ - نخستین نمایش مکبث در یک سالن عمومی.
۱۸۱۹ - پیروزی سیمون بولیوار در نبرد بویاکا بر نیروهای اسپانیا.
۱۹۳۳ - قتل‌عام ۳۰۰۰ آشوری توسط دولت عراق در روستای سمیل در عراق.
۱۹۹۸ - بمب‌گذاری سفارت ایالات متحده توسط القاعده با بیش از ۴۰۰۰ هزار مجروح
۲۰۰۸ - جنگ در اوستیای جنوبی پس از روزها نبرد سنگین میان نیروهای گرجی و استقلال‌طلبان اوستیای جنوبی، با عملیات غافلگیرانهٔ گرجستان و تصرّف چخینوالی، پایتخت اوستیا، آغاز شد.

زادروزها

۱۳۷۱ - سید ابوالقاسم خویی، فقیه، اصولی، مفسر قرآن، متکلم، محقق علم رجال و مرجع تقلید شیعه امامیه.
۳۱۷ - زادروز کنستانتیوس دوم امپراتور روم از ۳۳۷ تا ۳۶۱
۱۸۷۶ - زادروز ماتا هاری رقاص هلندی-آلمانی
۱۹۳۳ - زادروز الینور اوستروم دانشمند آمریکایی، برندهٔ جایزه نوبل اقتصاد سال ۲۰۰۹
۱۹۴۷ - زادروز سوفیا روتارو خواننده اوکراینی
۱۹۶۰ - زادروز دیوید دوکاونی کمدین، بازیگر، کارگردان و نویسندهٔ آمریکایی
۱۹۶۶ - زادروز جیمی ولز کارآفرین اینترنتی و معامله‌گر مالی سابق، از بنیانگذاران ویکی‌پدیا
۱۹۷۵ - زادروز شارلیز ترون بازیگر و تهیه‌کنندهٔ اهل آفریقای جنوبی-آمریکا

درگذشت‌ها

۱۱۰۶ - درگذشت هاینریش چهارم پادشاه آلمان و امپراتور مقدس روم
۱۸۴۸ - درگذشت یاکوب برسلیوس شیمی‌دان سوئدی
۱۹۰۰ - درگذشت ویلهلم لیبکنشت انقلابی آلمانی
۱۹۳۸ - درگذشت کنستانتین استانیسلاوسکی بازیگر و مدیر تئاتر روس
۱۹۴۱ - درگذشت رابیندرانات تاگور شاعر، فیلسوف، موسیقیدان و چهره‌پرداز هندی، برندهٔ جایزه نوبل ادبیات سال ۱۹۱۳
۱۹۵۷ - درگذشت اولیور هاردی هنرپیشهٔ آمریکایی

→ روز قبل – روز بعد ←
یادبودهای اوت – یادبودهای بیشتر…