1884

1884. urtea
Kronologia
Mendeak	XVIII.a • XIX.a • XX.a
Hamarkadak	1860(e)koa • 1870(e)koa • 1880(e)koa • 1890(e)koa • 1900(e)koa
Urteak	1881 • 1882 • 1883 • 1884 • 1885 • 1886 • 1887
Beste egutegi batzuetan
Gregoriotar egutegia	1884 ; MDCCCLXXXIV
Ab urbe condita	2637
Armeniar egutegia	1333 ; ԹՎ ՌՅԼԳ
Bahá'í egutegia	40 – 41
Bengaliar egutegia	1291
Berber egutegia	2834
Egutegi budista	2428
Myanmarko egutegia	1246
Bizantziar egutegia	7392 – 7393
Koptoen egutegia	1600 – 1601
Etiopiar egutegia	1876 – 1877
Hebrear egutegia	5644 – 5645
	Egutegi hinduak
Bikram Samwat	1940 – 1941
Shaka Samvat	1806 – 1807
Kali Yuga	4985 – 4986
Iraniar egutegia	1262 – 1263
Islamiar egutegia	1301 – 1302
Japoniar egutegia	Meiji 17; (明治17年)
Korear egutegia	4217
Thailandiar eguzki egutegia	2427
Holozeniar egutegia	11884

Daturen bat gaineratzen baduzu, egunaren lotura segi dezakezu han ere sartzeko. Eskerrik asko!

Gertaerak

Urtarrilaren 4 – Fabian Society elkartea sortu zen Erresuma Batuan, sozialismoa pixkanaka ekartzearen aldekoa.
Azaroaren 22a – Atondoko krimena: Toribio Egiak Manuel Martiarena Atondoko apaiza eta Martina serora erail zituen.

Arte eta kultura

Otsailaren 25a – Pudente, José Antonio Santestebanen musika eta Serafin Barojaren libretoa duen opera estreinatu zen Donostian.

Zientzia eta teknologia

Kirolak

Apirilaren 12a – 1884ko Home Nations Txapelketa bukatu zen. Ingalaterra izan zen bigarren aldiz txapelduna.

Jaiotzak

Urtarrila

Urtarrilaren 1a – Manuel Egileor, euskal herritar politikari abertzale eta jeltzalea (h. 1970).
Urtarrilaren 2a – María Consuelo Cuñado, euskal moja karmeldarra (h. 1936).
Urtarrilaren 16a – Jules Supervielle, uruguaiar frantziar olerkaria (h. 1960).
Urtarrilaren 18a – Jean Saint-Pierre, euskal apezpiku eta idazlea (h. 1951).
Urtarrilaren 21a – Martina Castells Ballespí, kataluniar medikua, Espainian medikuntzan doktoratu zen lehenengo emakumea (j. 1852).
Urtarrilaren 26a – Edward Sapir, estatubatuar hizkuntzalari eta antropologoa (h. 1939).
Urtarrilaren 28a – Auguste Piccard, suitzar asmatzaile, fisikari eta esploratzailea (h. 1962).
Urtarrilaren 29a – Rickard Sandler, Suediako lehen ministroa (h. 1964).
Urtarrilaren 31 – Theodor Heuss, Alemaniako Errepublika Federaleko lehenengo lehendakaria (h. 1963).
Urtarrilaren 31 – Mammad Amin Rasulzadeh, Azerbaijango Errepublika Demokratikoko lehen lehendakaria eta bakarra (h. 1955).

Otsaila

Otsailaren 1a – Yevgeny Zamyatin, errusiar idazlea (h. 1937).
Otsailaren 7a – Joseph Alexander Gray, australiar fisikaria (h. 1966).
Otsailaren 7a – José Fernández Zabala, espainiar alpinista, idazle, argitaratzaile eta liburu saltzailea (h. 1923).
Otsailaren 8a – Snowy Baker, australiar kirolari eta aktorea (h. 1953).
Otsailaren 9a – Josep Carner, poeta katalanen printzea, kataluniar poeta, kazetari, antzerkigile eta itzultzailea (h. 1970).
Otsailaren 12a – Max Beckmann, alemaniar margolaria (h. 1950).
Otsailaren 12a – Marie Vassilieff, errusiar-frantziar pintore eta eskultorea, kubismoaren lehen sustatzaileetako bat (h. 1957).
Otsailaren 13a – Henriette Charasson, inspirazio katolikodun frantziar idazlea (h. 1972).
Otsailaren 16a – Robert J. Flaherty, estatubatuar zinemagilea (h. 1951).
Otsailaren 19a – John King Davis, australiar esploratzaile eta nabigatzailea (h. 1967).
Otsailaren 19a – Maciej Rataj, Poloniako presidentea (h. 1940).
Otsailaren 22a – Pedro Aguado Bleye, espainiar historialaria, Sociedad Bilbaínaren liburuzaina (h. 1953/1954).
Otsailaren 22a -- Tamaki Miura, japoniar sopranoa (h. 1946)
Otsailaren 23a – Casimir Funk, poloniar , biokimikoa (h. 1967).
Otsailaren 24a – Alexander Bustamante, Jamaikako lehen ministroa (h. 1977).
Otsailaren 25a – Juan Zuloaga, gipuzkoar zeramikaria (h. 1968).
Otsailaren 28a – Ants Piip, Estoniako estatuburu eta lehen ministroa (h. 1942).

Martxoa

Martxoaren 6a – María Collazo, uruguaiar hezitzaile eta kazetaria, feminista, sindikalista eta anarkista (h. 1942).
Martxoaren 13a – Hugh Walpole, ingeles idazlea (h. 1941).
Martxoaren 14a – Matilde de la Torre, espainiar kazetaria, idazle pedagogoa eta politikari sozialista (h. 1946).
Martxoaren 15a – Vicente Blanco, euskal txirrindularia, Frantzia Tourrean parte hartu zuen lehendabiziko euskalduna (h. 1957).
Martxoaren 15a – Raimundo García García, Iruñean bizi izandako espainiar kazetari eta politikaria (h. 1962).
Martxoaren 17a – José Adriano Lizarralde, euskal elizgizon frantziskotarra, idazle eta historialaria (h. 1935).
Martxoaren 18a – Camino Garrigó, nafar aktorea (h. 1954).
Martxoaren 24a – Petrus Josephus Wilhelmus Debye, holandar fisikaria, 1936ko Kimikako Nobel Saria (h. 1966).
Martxoaren 24a – Eugène Tisserant, frantziar kardinala (h. 1972).
Martxoaren 25a – Ignasi Barraquer, kataluniar mediku oftalmologoa (h. 1965).
Martxoaren 25a – Alejandro Bilbao, Erramun Maruri, euskal idazlea (h. 1966).
Martxoaren 26a – Florence Ethel Johnson, australiar feminista, sindikalista eta hezitzailea (h. 1934).
Martxoaren 26a - Augusta Van Buren, estatubatuar moto bidaiari aitzindaria (h. 1959).
Martxoaren 28a – Angelos Sikelianos, greziar olerkaria (h. 1951).
Martxoaren 31 – Henri Queuille, Frantziako lehen ministroa (h. 1970).

Apirila

Apirilaren 4a – Isoroku Yamamoto, japoniar militarra (h. 1943).
Apirilaren 7a – Bronislaw Malinowski, poloniar antropologo, etnologo eta soziologoa (h. 1942).
Apirilaren 8a – Blanche Stuart Scott, Estatu Batuetako lehen emakume hegazkinlaria (h. 1970).
Apirilaren 9a – Atala Apodaca, mexikar irakasle, feminista eta iraultzailea (h. 1977).
Apirilaren 11 – León Felipe, espainiar olerkaria (h. 1968).
Apirilaren 12a – Otto Fritz Meyerhof, alemaniar sendagile eta biokimikaria, 1922ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1951).
Apirilaren 21a - Ramón Silva, bizkaitar futbolaria (h. 1954).
Apirilaren 22a – Otto Rank, austriar psikiatra (h. 1939).
Apirilaren 23a – Rosa Spottorno Topete, espainiar itzultzailea eta feminista (h. 1980).
Apirilaren 26a – Marcellí Domingo, kataluniar politikaria (h. 1939).

Maiatza

Maiatzaren 5a – Alice Milliat, Frantziako eta mundu osoko emakumezkoen kirolaren aitzindaria (h. 1957).
Maiatzaren 8a – Emilia Bernal, kubatar poeta eta idazlea (h. 1964).
Maiatzaren 8a – Santiago Casares, Espainiako Bigarren Errepublikako gobernuburua (h. 1950).
Maiatzaren 8a – Harry S. Truman, Ameriketako Estatu Batuetako 33. Presidentea (h. 1972).
Maiatzaren 10a – Justo Etxeguren, arabar apaiza (h. 1937).
Maiatzaren 16a – Juan Irigoien, gipuzkoar idazle eta artxibozaina, pelotaren munduan oso ezaguna (h. 1964).
Maiatzaren 20a – Dinuzulu kaCetshwayo, Zululandiako azken erregea (h. 1913).
Maiatzaren 23a – Corrado Gini, italiar estatitikari, ekonomialari eta demografoa (h. 1965).
Maiatzaren 24a - Mario Arana, bizkaitar futbolaria eta Bilboko alkatea (h. 1931).
Maiatzaren 27a – Max Brod, alemaniar idazle eta filosofoa (h. 1968).
Maiatzaren 28a – Edvard Beneš, Txekoslovakiako presidentea (h. 1948).

Ekaina

Ekainaren 1a – Francisco Cotarelo, arabar pianista eta musikagilea (h. 1943).
Ekainaren 5a - Dominica Azparren Gil, nafar etxekoandrea, UGTko kidea, Gerra Zibilean fusilatua (h. 1936).
Ekainaren 9a – Jon Andoni Irazusta, euskal idazle eta politikaria (h. 1952).
Ekainaren 13a – Étienne Gilson, frantziar filosofo eta filosofiaren historialaria (h. 1978).
Ekainaren 18a – Édouard Daladier, Frantziako lehen ministroa (h. 1970).
Ekainaren 21a – Claude Auchinleck, britainiar militarra (h. 1981).
Ekainaren 27a – Gaston Bachelard, frantziar filosofoa (h. 1962).
Ekainaren 30a – Georges Duhamel, frantziar idazlea (h. 1966).

Uztaila

Uztailaren 2a – Maria Baldó, espainiar maistra, feminista, folklorista eta politikaria (h. 1964).
Uztailaren 3a – Inocencia Arangoa, gipuzkoar margolaria (h. 1935).
Uztailaren 4a – Pauline Carton, euskal antzezlea (h. 1974).
Uztailaren 7a – Lion Feuchtwanger, alemaniar idazlea (h. 1958).
Uztailaren 12a – Amedeo Modigliani, italiar margolari eta eskultorea (h. 1920).
Uztailaren 12a – Louis B. Mayer, estatubatuar zinema enpresaria (h. 1957).
Uztailaren 14a – Emilio Cecchi, italiar idazle eta kritikoa (h. 1966).
Uztailaren 20a – Tsvetko Boboxevski, Bulgariako erregeordea (h. 1952).
Uztailaren 23a – Emil Jannings, alemaniar antzezlea, 1920ko hamarkadan zinema mutuko izar handienetako bat (h. 1950).
Uztailaren 24a – Pilar Zubiaurre, gaztelaniazko idazle, feminista eta piano jotzaile bizkaitarra (h. 1970).
Uztailaren 25a – Margarita López Maturana, klausurako moja eta Berrizko Mesedeetako Misiolarien sortzailea (h. 1934).
Uztailaren 28a – Nazario Oleaga, euskal legegile eta euskaltzalea (h. 1961).

Abuztua

Abuztuaren 2a – Rómulo Gallegos, Venezuelako presidentea eta idazlea (h. 1969).
Abuztuaren 4a – Henri Cornet, frantziar txirrindularia (h. 1941).
Abuztuaren 7a – Billie Burke, estatubatuar aktorea (h. 1970).
Abuztuaren 7a – Nikolai Triik, estoniar margolaria (h. 1940).
Abuztuaren 8a – Louis Mardochée Lévy, lehen mundu gerran armada uzteaz akusatuta fusilatutako euskalduna (h. 1915).
Abuztuaren 10a – Panait Istrati, errumaniar idazlea (h. 1935).
Abenduaren 19a – Antonín Zápotocký, Txekoslovakiako lehen ministro eta presidentea (h. 1957).
Abuztuaren 20a – Rudolf Bultmann, alemaniar teologo protestantea (h. 1976).
Abuztuaren 23a – Aleksandra Bruxtein, sobietar-errusiar idazlea (h. 1968).
Abuztuaren 25a – Manu Robles-Arangiz, euskal herritar politikari eta sindikalista (h. 1982).
Abuztuaren 27a – Vincent Auriol, Frantziako presidentea (h. 1966).
Abuztuaren 28a – Peter Fraser, Zeelanda Berriko lehen ministroa (h. 1950).
Abuztuaren 30a – Theodor Svedberg, suediar kimikaria, 1926ko Kimikako Nobel Saria (h. 1971).

Iraila

Irailaren 12a – Fernando Espinosa de los Monteros, gipuzkoar politikari eta diplomazialaria (h. 1937).
Irailaren 12a – Martin Klein, estoniar borrokalaria (h. 1947).
Irailaren 24a – Gustave Garrigou, frantziar txirrindularia (h. 1963).
Irailaren 24a – İsmet İnönü, Turkiako presidentea (h. 1973).
Irailaren 25a – Tanzan Ishibashi, Japoniako lehen ministroa (h. 1973).
Irailaren 26a – Piroska Reichard, hungariar poeta, literatura-kritikari eta itzultzailea (h. 1943).
Irailaren 27a – Delia del Carril, La Hormiguita, argentinar grabatzailea, margolaria eta marrazkilaria (h. 1989).

Urria

Urriaren 1a – Vicente Risco, galiziar politikari eta idazlea (h. 1963).
Urriaren 4a – Félix Gouin, Frantziako Estatuburua (h. 1977).
Urriaren 8a – Walther von Reichenau, alemaniar militarra (h. 1942).
Urriaren 11 – Friedrich Bergius, alemaniar kimikaria, 1931ko Kimikako Nobel Saria (h. 1949).
Urriaren 11 – German Landazabal, arabar musikagilea (h. 1953).
Urriaren 11 – Anna Eleanor Roosevelt, Ameriketako Estatu Batuetako Lehen Dama eta feminista aktibista (h. 1962).
Urriaren 12a – Louis Alibèrt, frantziar hizkuntzalari eta gramatikalaria, okzitanieraren normalkuntzan garrantzi handia izan zuena (h. 1959).
Urriaren 13a – Madalena Jauregiberri, euskal idazlea eta euskaltzalea (h. 1977).
Urriaren 19a – Virxinia Pereira Renda, galiziar idazlea (h. 1969).
Urriaren 20a – Don Stephen Senanayake, Zeilango lehen ministroa (h. 1952).
Urriaren 26a – Domingo Epaltza, bizkaitar politikaria (h. 1956).

Azaroa

Azaroaren 2a – Carlos Eraña, gipuzkoar fraide marianista (h. 1936).
Azaroaren 5a – Vladimir Miliutin, sobietar politikaria (h. 1937).
Azaroaren 6a – Miguel Sena, gipuzkoar futbolaria (h. 1969).
Azaroaren 8a – Hermann Rorschach, suitzar psikiatra eta psikoanalista (h. 1922).
Azaroaren 14a – Lorenzo Aguirre, espainiar margolari eta polizia (h. 1942).
Azaroaren 21a – Eugeniusz Frankowski, poloniar arkeologoa, etnografoa, iberista, euskalaria eta museologoa (h. 1962).
Azaroaren 30a – Eduardo Eskartzaga, euskal apaiza (h. 1954).
Azaroaren 30a – Fernand Forgues, frantziar arraunlari, pilotari eta errugbi jokalaria (h. 1973).
Azaroaren 30a – Julian Tellaetxe, gipuzkoar margolaria (h. 1957).

Abendua

Abenduaren 1a – Ignazio Maria Etxaide, euskarazko eta gaztelaniazko idazlea, ingeniaria eta euskaltzalea (h. 1962).
Abenduaren 1a – Karl Schmidt-Rottluff, alemaniar margolari espresionista eta marrazkilaria, Die Brücke artista taldearen lau sortzaileetako bat (h. 1976).
Abenduaren 2a – Jean Paulhan, frantziar idazlea (h. 1968).
Abenduaren 2a – Johannes Popitz, nazismoaren aurkako alemaniar erresistentziaren partaidea (h. 1945).
Abenduaren 3a – Rajendra Prasad, Indiako lehen lehendakaria (h. 1963).
Abenduaren 3a – Walther Stampfli, Suitzako Konfederazioko presidentea (h. 1965).
Abenduaren 8a – Ascensio Martiarena, euskal margolaria (h. 1966).
Abenduaren 12a – Zinaida Serebriakova, errusiar margolaria (h. 1967).
Abenduaren 16a – Edward Thomas, Lehen Mundu Gerrako britainiar lehen tiroa egin zuen soldadua (h. 1939).
Abenduaren 19a – Juan Bautista Gesalaga, euskal idazle eta bertsolaria (h. 1957).
Abenduaren 28a – Joseph Pholien, Belgikako lehen ministroa (h. 1968).
Abenduaren 30a – Hideki Tōjō, Japoniako lehen ministroa eta militarra (h. 1948).

Egun ezezaguna edo zehaztugabea

Agustin Telleria, gipuzkoar politikari tradizionalista eta erreketea (h. 1939).
Antonio Elizalde, nafar txistularia eta folklore biltzailea (h. 1956).
Blaise Gueraçague Soules, baxenafar abokatu eta politikaria (h. 1918).
Francisco Basarte Alvero, nafar organista eta musikagilea.
Guillermo Antón, euskal txirrindularia.
Jose Iarnotz, nafar arkitektoa (h. 1966).
Juan Estefanía, bizkaitar enpresaburua, Atlético de Madrideko eta Recreativo de Huelvako presidentea izandakoa (h. 1943).
Pedro Kareaga Garagartza, gipuzkoar ingeniari eta armagilea (h. 1964).
Ralph Kirby, ingeles futbolaria eta entrenatzailea, Athletic Clubeko entrenatzailea (h. 1946).
Varvara Jakovleva, errusiar boltxebikea (h. 1941/1944).
Amalia Fraguela, galiziar anarkista (h.1884)

Heriotzak

Urtarriletik ekainera

Urtarrila – Nazario Karrikiri, nafar bankari eta enpresaburua (j. 1805).
Urtarrilaren 6a – Gregor Mendel, austriar abade eta zientzialaria (j. 1822).
Urtarrilaren 9a – Vito D'Ancona, italiar margolaria (j. 1825).
Urtarrilaren 10a - Diego Mariano Alguacil, espainiar apaiz katolikoa, Gasteizko apezpikua (j. 1805).
Urtarrilaren 13a – Jose Juan Santesteban, euskal musikagilea (j. 1809).
Urtarrilaren 15a – Serafin Olabe, nafar militar, politiko eta idazlea (j. 1831).
Otsailaren 3a – Eugène Rouher, frantziar politikaria (j. 1814).
Otsailaren 29a – Jose Manterola, donostiar kantugile eta idazlea (j. 1849).
Martxoaren 4a – Francisco Dueñas, El Salvadorko presidentea (j. 1810).
Martxoaren 19a – Elias Lönnrot, finlandiar olerkigilea (j. 1802).
Martxoaren 27a – Marie Colban, norvegiar eleberrigile, ipuingile eta itzultzailea (j. 1814).
Apirilaren 4a – Alfred Francis Russell, Liberiako presidentea (j. 1817).
Apirilaren 10a – Jean Baptiste Dumas, frantziar kimikaria (j. 1800).
Apirilaren 11a – Charles Reade, ingeles eleberrigilea (j. 1814).
Apirilaren 22a – Maria Taglioni, suediar-italiar dantzaria (j. 1804).
Maiatzaren 11 – Canuto Ignacio Muñoz, gipuzkoar enpresaburu eta kultura ekintzailea, bertsolaritza babestu zuena (j. 1835).
Maiatzaren 12a – Bedrich Smetana, txekiar musikagilea (j. 1824).
Maiatzaren 12a – Charles Adolphe Wurtz, frantziar kimikaria (j. 1817).
Ekainaren 7a – Amelia Matilda Murray, ingeles idazlea eta Viktoria erreginaren konpainia-dama (j. 1795).
Ekainaren 8a – Frederik Stang, Norvegiako lehen ministroa (j. 1808).
Ekainaren 9a – Antonio Kortazar, gipuzkoar arkitekto eta hirigilea (j. 1823).
Ekainaren 19a – Johann Gustav Droysen, alemaniar filologoa, historialaria eta politikaria (j. 1808).
Ekainaren 19a – Philippe Langlois, normandiar idazlea (j. 1817).
Ekainaren 19a – Ludwig Richter, alemaniar margolaria (j. 1803).
Ekainaren 27a – Joseph Smith, estatubatuar buruzagi erlijiosoa, Azken Egunetako Santuen Mugimenduaren sortzailea (j. 1805).

Uztailetik abendura

Uztailaren 3a – Maren Elisabeth Bang, norvegiar sukaldari eta idazlea (j. 1797).
Uztailaren 10a – Paul Morphy, estatubatuar xakelaria, garai guztietako onenetakotzat joa (j. 1837).
Uztailaren 16a – Manuel Milà i Fontanals, kataluniar jakintsua (j. 1818).
Uztailaren 18a – María Dolores Aldama Alfonso, Monteloko markesa, idazlea eta azukre-lantegien eta esklaboen jabe kubarra (j. 1819)
Abuztuaren 21a – Giuseppe De Nittis, italiar margolaria (j. 1846).
Irailaren 6a – Pierre de Laussat, euskal politikaria (j. 1795).
Irailaren 27a – Toribio Aiertza, euskal kardiologoa (j. 1815).
Urriaren 3a – Hans Makart, austriar margolaria (j. 1840).
Urriaren 19a – Nikolas Soraluze, euskal historialari, politikari eta enpresaburua (j. 1820).
Urriaren 31 – Marie Bashkirtseff, errusiar idazlea, margolaria eta eskultorea (j. 1858).
Azaroaren 3a – Menyhért Lónyay, Hungariako lehen ministroa (j. 1822).
Azaroaren 10a – José María Goizueta, gipuzkoar erdal idazlea eta musika-kritikaria (j. 1816).
Azaroaren 11 – Alfred Brehm, alemaniar zoologoa (j. 1829).
Azaroaren 25a – Adolf Wilhelm Herman Kolbe, alemaniar kimikaria (j. 1818).
Abenduaren 10a – Jules Bastien-Lepage, frantziar margolari naturalista (j. 1848).

Egun ezezaguna edo zehaztugabea

Torcuato Mendiri, nafar jeneral karlista (j. 1813).
Georgiana Houghton, britainiar artista eta mediuma (j. 1814).

Kanpo estekak

Datuak: Q7819
Multimedia: 1884 / Q7819