C
 | |
| Enghraifft o: | Latin-script letter  |
|---|---|
| Math | Latin-script letter, consonant letter |
| Rhan o | ISO basic Latin alphabet, Polish alphabet, English alphabet, Esperanto alphabet, Czech alphabet, Romanian alphabet, Slovak alphabet, Vietnamese alphabet, Turkish alphabet, Italian alphabet, French alphabet, Finnish alphabet, African reference alphabet, Africa Alphabet, Benin National Alphabet, German alphabet, Latvian alphabet, Upper Sorbian alphabet |
| Yn cynnwys | C, c |
| System ysgrifennu | y sgript Ladin |
| Dynodwyr | |
| Freebase | /M/0d7h68 |
 Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia | |
- Erthygl am y llythyren yw hon. Gweler hefyd C (iaith raglennu).
Trydedd llythyren yr wyddor Ladin yw C (c). Dyma drydedd lythyren yr wyddor Gymraeg hefyd.
Hanes
[golygu | golygu cod]| Eifftaidd | Ffenicaidd gaml |
Groeg Gama |
Etrwsgaidd C |
Hen Ladin C(G) |
Lladin C | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
|
|
|
|
Daw "C" o'r un llythyren â "G". Fe'i henwyd Gimel gan y Semiaid. Mae'n bosibl bod yr arwydd wedi'i addasu o hieroglyff Eifftaidd sy'n cynrycioli ffon dafl, a allai fod yn ystyr yr enw gimel. Posibilrwydd arall yw ei fod yn darlunio camel, a'r enw Semitig oedd gamal. Dywed Barry B. Powell, arbenigwr ar hanes ysgrifennu, "Mae'n anodd dychmygu sut y gall gimel = "camel" ddeillio o'r llun o gamel".[1]
Yn yr iaith Etrwsgaidd, nid oedd gan gytseiniaid plesio unrhyw leisiau cyferbyniol, felly mabwysiadwyd y Groeg 'Γ' (Gamma) i'r wyddor Etrwsgaidd i gynrychioli /k/. Eisoes yn yr wyddor Roegaidd Orllewinol, cymerodd Gamma '
' ffurf yn Etrwsgaidd Cynnar, felly '
' yn Etrwsgaidd Clasurol. Yn Lladin cymerodd y 'c' ffurf yn Lladin Clasurol. Yn yr arysgrifau Lladin cynharaf , mae'r llythrennau 'c k q' yn cael eu defnyddio i gynrychioli'r synau /k/ a /ɡ/ (na chawsant eu gwahaniaethu yn ysgrifenedig). O'r rhain, 'q' a ddefnyddiwyd i gynrychioli /k/ neu /ɡ/ cyn llafariad gron;
'k' cyn 'a', a 'c' mewn mannau eraill.[2]
Yn ystod y 3g CC, cyflwynwyd cymeriad wedi'i addasu ar gyfer /ɡ/, a 'c' ei hun wedi ei gadw am /k/. Mae'r defnydd o 'c' (a'i amrywiad 'g') disodli'r rhan fwyaf o ddefnyddiau o 'k' ac 'q'. Felly, yn y cyfnod clasurol ac wedi hynny, roedd 'g' yn cael ei drin fel yr hyn sy'n cyfateb i gama Groeg , a 'c' yn cyfateb i kappa; mae hyn yn dangos yn y Lladineiddio o eiriau Groeg, fel yn 'ΚΑΔΜΟΣ' , 'ΚΥΡΟΣ' , a daeth 'ΦΩΚΙΣ' i'r Lladin fel 'cadmvs', 'cyrvs' a 'phocis'
Mae gan wyddor eraill lythrennau homoglyffig i 'c' ond nid ydynt yn cyfateb o ran defnydd a tharddiad , fel y llythyren Syrilig Es (С , с) sy'n deillio o sigma yn ei ffurf cilgant.
Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]- ↑ Powell, Barry B. (27 Mawrth 2009). Writing: Theory and History of the Technology of Civilization. Wiley Blackwell. t. 182.
- ↑ Sihler, Andrew L. (1995). New Comparative Grammar of Greek and Latin (arg. illustrated). Efrog Newydd: Oxford University Press. t. 21.
