Svedberg
U hemiji, Svedbergova jedinica ili svedberg (simbol S, ponekad SvPostoj- i SI jedinica sa istom skraćenicom Sv, sievert) je ne-SI metrička jedinica za koeficijent sedimentacijes. Svedbergova jedinica nudi mjeru veličine čestice indirektno na osnovu brzine njene sedimentacije pri ubrzanju (tj. koliko brzo čestica date veličine i oblika taloži iz suspenzije.[1] Svedberg je mjera vremena, definirana kao tačno 10−13 sekundi (100 fs).
Za biološke makromolekule, poput ribosomskih, brzina sedimentacije se obično mjeri kao brzina kretanja u centrifugnoj epruveti izloženoj visokoj g-sili.[1]
Svedberg (S) se razlikuje od SI jedinice sievert ili ne-SI jedinice sverdrup, koje također koriste simbol Sv, i od SI jedinice Siemens koja također koristi simbol S.
Imenovanje
[uredi | uredi izvor]Jedinica je nazvana po švedskom hemičaru Theodoru Svedbergu (1884–1971), dobitniku Nobelove nagrade za heniju za 1926. godinu[2] u hemiji za rad na disperznim sistemima, koloidima i izum ultracdeultracentrifuge.[3]
Faktori
[uredi | uredi izvor]Svedbergov koeficijent je nelinearna funkcija.[1] Masa, gustoća i oblik čestice odredit će njenu S vrijednost. S vrijednost ovisi o silama trenja koje usporavaju njeno kretanje, a koje su, pak, povezane s prosječnom površinom poprečnog presjeka čestice.[1]
Koeficijent sedimentacije je odnos brzine supstance u centrifugi i njenog ubrzanja u uporedivim jedinicama. Supstanca sa koeficijentom sedimentacije od 26S (26×10−13 s) će se kretati brzinom od 26 mikrometara u sekundi (26×10−6 m/s) pod uticajem ubrzanja od jedan milion gravitacija. (107 m/s2).[a] Centrifugalno ubrzanje dato je kao rωŠablon:I sup; gdje je r radijalna udaljenost od ose rotacije, a ω je ugaona brzina u radijanima po sekundi. Veće čestice imaju tendenciju bržeg taloženja i stoga imaju veće Svedbergove vrijednosti. Svedbergove jedinice nisu direktno aditivne jer predstavljaju brzinu sedimentacije, a ne težinu.[1]
Upotreba
[uredi | uredi izvor]U centrifugiranju malih biohemijskih vrsta, razvijena je konvencija u kojoj se koeficijenti sedimentacije izražavaju u Svedbergovim jedinicama.
- Svedberg je najvažnija mjera koja se koristi za razlikovanje ribosoma. Ribosomi se sastoje od dvije složene podjedinice, od kojih svaka uključuje komponente rRNK i protein. Kod prokariot a (uključujući bakterije), podjedinice se nazivaju 30S i 50S zbog njihove "veličine" u Svedbergovim jedinicama. Ove podjedinice se sastoje od tri oblika rRNK: 16S, 23S i 5S i ribosomski proteini.[1]
- Kod bakterijskih ribosoma, ultracentrifugiranje daje intaktne ribosome (70S), kao i odvojene ribosomske podjedinice, veliku podjedinicu (50S) i malu podjedinicu (30S). Unutar ćelija, ribosomi normalno postoje kao mješavina spojenih i odvojenih podjedinica. Najveće čestice (cijeli ribosomi) se talože blizu dna epruvete, dok se manje čestice (odvojene 50S i 30S podjedinice) pojavljuju u gornjim frakcijama.[1]
Također pogledajte
[uredi | uredi izvor]Fusnote
[uredi | uredi izvor]- ↑ 1 G=9.8 m/s2, i.e. approx 10 m/s2; A million G = 106 x 10 m/s2 = 107 m/s2
Reference
[uredi | uredi izvor]- 1 2 3 4 5 6 7 Slonczewski, Joan; Foster, John Watkins (2009). Microbiology: An Evolving Science. New York: W.W. Norton. ISBN 9780393978575.
- ↑ "The Nobel Prize in Chemistry 1926".
- ↑ Koehler, Christopher S. W. (2003). "Developing the Ultracentrifuge" (PDF). Arhivirano s originala (PDF), 2. 10. 2023.
Vanjski linkovi
[uredi | uredi izvor]- Svedberg unit - nobelprize.org
