Көн рәсеме
«Әлисәнең Сәйерстандағы мажаралары» (ингл. Alice’s Adventures in Wonderland, урыҫса йышыраҡ «Алиса в Стране чудес» тип атайҙар) — 1865 йылда Льюис Кэрролл псевдонимы менән яҙған атаҡлы инглиз яҙыусыһы һәм Оксфорд университеты Крайст Чёрч колледжының математика профессоры Чарлз Латвидж Додсон тарафынан яҙылған әкиәт. Кэрролл Әлисә исемле ҡыҙыҡайҙың йорт ҡуяны өңөнә осоп төшөүе һәм уның сәйер илдә шаҡ ҡатырғыс мажараларға тарыуы тарихын һөйләй. Элис был әкиәтте Кэрроллдың үҙенә яҙып биреүен үтенә, бер аҙҙан ҡулъяҙма әҙер ҙә була. Һуңғараҡ уға төҙәтмәләр индерелә һәм тулыландырыла, һәм 1865 йылда китап баҫылып сыға. Шунан бирле «Әлисәнең Сәйерстандағы мажаралары» әкиәтенең төрлө версиялары донъя йөҙөндәге башҡа телдәрҙә сығып тора.
Льюис Кэрроллдың Элис тураһындағы донъяның төрлө телдәренә тәржемә ителгән әкиәттәр араһында башҡорт телендә лә бар. Беренсе тәржемә урыҫ телендә ғәҙәти ҡулланылған «Алиса в Стране чудес» тигән атамаға тулыһынса ярашлы «Алиса мөғжизәләр илендә» тип аталып сыҡҡан.
2017 йылда әкиәт инглиз теленә ярашлы «Әлисәнең Сәйерстандағы мажаралары» (инглизсә Alice’s Adventures in Wonderland) тигән исем менән Ирландияла баҫылып сыға. Уны яҙыусы Гүзәл Ситдиҡова консультант-мөхәррир Виктор Фет етәкселегендә башҡорт теленә тәржемә иткән.
↪ дауамы…
Шуларҙы беләһегеҙме?
|
|
| 15 май юбилярҙары |
|---|
- Крючко Александра Ильинична (1931—1.09.2019), юғары категориялы табип-педиатр, йәмәғәтсе. 1955 йылдан Салауат ҡалаһында участка педиатры, 1968 йылдан ҡала дауаханаһы баш табибының дауалау буйынса урынбаҫары; 1982—1987 йылдарҙа берләштерелгән балалар дауаханаһының баш табибы, 1988 йылдан поликлиниканың педиатрия бүлеге мөдире. Өс саҡырылыш ҡала Советы депутаты, балиғ булмағандар эштәре буйынса комиссия ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы (1978), «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры. Салауат ҡалаһының почётлы гражданы (1988).
- Нуғаев Рәйес Йәнфүр улы (1931), ғалим-тау инженеры. 1994 йылдан — Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының Экологик фәнни техник ассоциацияһы директоры, бер үк ваҡытта 1990—2010 йылдарҙа Өфө нефть институты һәм Өфө дәүләт нефть техник университеты уҡытыусыһы; 2012—2018 йылдарҙа Металдарҙың үтә һығылмалылығы проблемалары институтының баш ғилми хеҙмәткәре. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1991), техник фәндәр докторы (1989), профессор (1992), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған нефтсеһе (1976), СССР-ҙың нефть сәнәғәте отличнигы (1991) һәм почётлы нефтсеһе (1991). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1984).
тулы исемлек
- Рафиҡова Лина Хәсән ҡыҙы (1936), журналист. Башҡортостан Радио һәм телевидение буйынса дәүләт комитетының элекке өлкән мөхәррире. СССР-ҙың Журналистар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
- Мөхәмәтйәнов Хәмит Хәзи улы (1951), юрист. 1979 йылдан прокуратура органдары хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1985—1990 йылдарҙа Дүртөйлө районы прокуроры. Башҡортостан Республикаһының икенсе һәм өсөнсө саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы. Сығышы менән хәҙерге Октябрьский ҡалаһы составында ҡалған Төркмән ауылынан.
- Сабитов Камил Басир улы (1951), ғалим-математик. 1973 йылдан (өҙөклөк менән) Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институты һәм Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия академияһы уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1980—1988 йылдарҙа математик анализ кафедраһы мөдире, 1992—2007 йылдарҙа физика-математика факультеты деканы; бер үк ваҡытта 1995 йылдан Башҡортостан Республикаһының Ғәмәли тикшеренеүҙәр институтының Стәрлетамаҡ филиалы директоры. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (2006), физика-математика фәндәре докторы (1992), профессор (1993), Рәсәй Федерацияһының (2014) һәм Башҡортостан Республикаһының (1999) атҡаҙанған фән эшмәкәре, Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2001) һәм Башҡортостан Республикаһының һәм мәғариф отличнигы (1996).
- Ҡудашева Зөлфиә Иҙрис ҡыҙы (1956), бейеүсе. 1975 йылдан (өҙөклөктәр менән) хәҙерге Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһыының балет артисы, 1978—1980 йылдарҙа Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле бейеүсеһе, 2012 йылдан Һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән балалар һәм үҫмерҙәр өсөн реабилитация үҙәге хеҙмәткәре. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1995). Бөтә Союз эстрада бейеүе фестивале лауреаты (Кишинёв, 1989).
- Мостаева Лира Рифҡәт ҡыҙы (1971), муниципаль хеҙмәткәр. 2016 йылдан Краснокама район хакимиәте башлығы урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2011). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ҡалтасы районы Ҡалтасы ауылынан.
|
Башҡортостан Республикаһы биш тәбиғәт зонаға: урман, урманлы дала, дала, таулы-урманлы һәм таулы-урманлы дала зоналарына бүленә.
Һәр зонаның климаты, һыу ресурстары, үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһы, шулай уҡ тупраҡтың бер-береһенә йоғонто яһаусы билдәле бер үҙенҫәлектре бар.
Был зона Башҡортостандың төньяғында урынлашҡан һәм ҡитға климаты менән айырылып тора. Уртаса йыллыҡ температура көнбайышта 2,4°-тан көнсығышта 0,8°-ҡа тиклем үҙгәрә. Уртаса йыллыҡ яуым-төшөм 500-ҙән 799 миллиметрғаса етә.
Урман зонаһы хужалыҡ эшмәкәрлеге йоғонтоһонда, атап әйткәндә, ағас ҡырҡыуҙан, бик ныҡ үҙгәреш кисергән. Ҡырҡылған ерҙәрҙә икенсел урмандар, башлыса, ҡайын, йүкә, уҫаҡтан торған урмандар үҫә. Был зонала майҙандың яртыһы тиерлек һөрөнтө ер өлөшөнә тура килә. Бындай төбәктәрҙә антропоген ландшафт өҫтөнлөк итә. Кеше тәьҫиренән тупраҡтың составы ла аҡрынлап үҙгәрә бара. Унда яйлап ҡына булһа ла серемтә ҡатламы ҡалыная.
Урман зонаһында кеше ҡулы теймәгән ландшафт майҙандары тәбиғәт ҡомартҡыһы итеп һаҡлана һәм ҡурсалана. Улар иҫәбенә Краснокама районының үҙәге Николо-Берёзовка ауылы тирәһендәге ҡарағай һәм шыршы урмандары, Дүртөйлө районының Венеция ауылы эргәһендәге ҡарағай урманы инә.
↪ д а у а м ы…
|
_female_head_Atherton.jpg)
