Ludwig Erhard
Ludwig Erhard | |
|---|---|
Ludwig Erhard në vitin 1964 | |
| Kancelar federal i Gjermanisë | |
| Në detyrë 16 tetor 1963 – 1 dhjetor 1966 | |
| Paraprirë nga | Konrad Adenauer |
| Pasuar nga | Kurt Georg Kiesinger |
| Ministër federal i Ekonomisë | |
| Në detyrë 20 shtator 1949 – 15 tetor 1963 | |
| Paraprirë nga | Post i krijuar |
| Pasuar nga | Kurt Schmücker |
| Zëvendëskancelar i Gjermanisë | |
| Në detyrë 29 tetor 1957 – 15 tetor 1963 | |
| Kancelari | Konrad Adenauer |
| Paraprirë nga | Franz Blücher |
| Pasuar nga | Erich Mende |
| Kryetar i CDU-së | |
| Në detyrë 23 mars 1966 – 23 maj 1967 | |
| Paraprirë nga | Konrad Adenauer |
| Pasuar nga | Kurt Georg Kiesinger |
| Të dhëna vetjake | |
| U lind më | Ludwig Wilhelm Erhard 4 shkurt 1897 Fürth, Bavari, Perandoria Gjermane |
| Vdiq më | 5 maj 1977 Bonn, Gjermania Perëndimore |
| Partia politike | CDU |
| Bashkëshortja/et | Luise Schuster |
| Fëmijët | 1 |
| Shkollimi | Universiteti Goethe i Frankfurtit |
| Profesioni | Ekonomist, politikan |
| Nënshkrimi | |
Ludwig Erhard (4 shkurt 1897 – 5 maj 1977) ishte një ekonomist dhe politikan gjerman, i cili shërbeu si kancelar federal i Gjermanisë Perëndimore nga viti 1963 deri më 1966. Më parë ai ishte ministër federal i Ekonomisë nga viti 1949 deri më 1963 dhe zëvendëskancelar nga viti 1957 deri më 1963. Erhard konsiderohet një nga figurat kryesore të rindërtimit ekonomik të Gjermanisë Perëndimore dhe lidhet ngushtë me konceptin e ekonomisë sociale të tregut dhe me “mrekullinë ekonomike” gjermane.[1][2][3]
Jeta e hershme dhe arsimi
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Erhard lindi në Fürth më 4 shkurt 1897. Pas arsimit të mesëm ai kreu fillimisht një praktikë tregtare. Lufta e Parë Botërore e ndërpreu këtë rrugë, dhe pas shërbimit ushtarak ai iu kthye studimeve. Studioi ekonomi dhe administrim biznesi në Nuremberg, Erlangen dhe Frankfurt am Main, ndërsa në vitin 1925 mori doktoraturën në Frankfurt nën drejtimin e Franz Oppenheimerit. Gjatë kësaj periudhe u martua me Luise Schuster, me të cilën pati një vajzë.[4]
Karriera profesionale dhe fillimet politike
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Në vitet pasuese Erhard punoi në kërkimin ekonomik në Nuremberg dhe mori pjesë në zhvillimin e analizave të tregut dhe të konsumit. Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, ai u përfshi në rindërtimin ekonomik të Gjermanisë. Në vitin 1945 u bë ministër i Ekonomisë në Bavari, ndërsa në vitin 1947 mori drejtimin e Zyrës së Posaçme për Paratë dhe Kredinë. Në vitin 1948 u zgjodh drejtues i çështjeve ekonomike të Bizonës dhe në këtë funksion mbikëqyri reformën monetare dhe hapat e parë të liberalizimit ekonomik.[5][6]
Ministër i Ekonomisë dhe “mrekullia ekonomike”
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Nga viti 1949 deri më 1963 Erhard ishte ministër federal i Ekonomisë në qeveritë e Konrad Adenauerit, ndërsa nga viti 1957 deri më 1963 shërbeu edhe si zëvendëskancelar. Me emrin e tij lidhet veçanërisht futja e D-Markës në vitin 1948 dhe heqja e kontrollit të çmimeve për shumicën e mallrave. Ai mbrojti një rend ekonomik të lirë dhe social, të cilin e paraqiti si themel të ekonomisë sociale të tregut.[7][8]
Politika e tij ekonomike kontribuoi në rritjen e fortë dhe të zgjatur të ekonomisë së Gjermanisë Perëndimore pas luftës. Për këtë arsye ai u bë gjerësisht i njohur si një nga “etërit” e Wirtschaftswunder-it, ndërsa motoja e tij “Wohlstand für alle” (“Mirëqenie për të gjithë”) u bë një nga formulimet më të njohura të politikës së tij.[9][10][11]
Kancelar i Gjermanisë
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Pas largimit të Adenauerit, Erhard u bë kancelar federal në tetor 1963. Në politikën e jashtme ai i kushtoi rëndësi të veçantë marrëdhënieve me Shtetet e Bashkuara dhe me Izraelin, ndërsa nisi edhe një hapje të kujdesshme drejt Evropës Lindore përmes misioneve tregtare në Poloni, Rumani, Hungari dhe Bullgari.[12][13]
Megjithëse CDU/CSU fitoi zgjedhjet federale të vitit 1965, kancelaria e tij u dobësua shpejt nga tensionet e brendshme politike, mosmarrëveshjet me FDP-në, debatet mbi drejtimin e politikës së jashtme dhe shenjat e një krize ekonomike. Në vitin 1966 koalicioni CDU/CSU–FDP u shpërbë për shkak të mosmarrëveshjeve ekonomike e buxhetore, dhe Erhard dha dorëheqjen. Pas tij kancelar u bë Kurt Georg Kiesinger.[14][15]
Vitet e fundit dhe vdekja
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Pas largimit nga posti i kancelarit, Erhard mbeti aktiv në jetën politike dhe publike. Ai ishte kryetar i CDU-së nga viti 1966 deri më 1967 dhe më pas kryetar nderi i partisë. Vazhdoi të ishte anëtar i Bundestagut dhe, nga viti 1972, shërbeu si Alterspräsident i parlamentit. Gjithashtu themeloi Fondacionin Ludwig Erhard. Vdiq më 5 maj 1977 në Bonn.[16][17]
Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ "Ludwig Erhard: Vater der D-Mark und des Wirtschaftswunders". Bundeskanzler (në gjermanisht). Die Bundesregierung. Marrë më 23 prill 2026.
- ↑ "Ludwig Erhard". Geschichte der CDU (në anglisht). Konrad-Adenauer-Stiftung. Marrë më 23 prill 2026.
- ↑ "Ludwig Erhard". Encyclopaedia Britannica (në anglisht). Encyclopaedia Britannica. Marrë më 23 prill 2026.
- ↑ "Ludwig Erhard". Geschichte der CDU (në anglisht). Konrad-Adenauer-Stiftung. Marrë më 23 prill 2026.
- ↑ "Ludwig Erhard". Geschichte der CDU (në anglisht). Konrad-Adenauer-Stiftung. Marrë më 23 prill 2026.
- ↑ "Ludwig Erhard". Encyclopaedia Britannica (në anglisht). Encyclopaedia Britannica. Marrë më 23 prill 2026.
- ↑ "Ludwig Erhard: Vater der D-Mark und des Wirtschaftswunders". Bundeskanzler (në gjermanisht). Die Bundesregierung. Marrë më 23 prill 2026.
- ↑ "Ludwig Erhard". Geschichte der CDU (në anglisht). Konrad-Adenauer-Stiftung. Marrë më 23 prill 2026.
- ↑ "Ludwig Erhard: Vater der D-Mark und des Wirtschaftswunders". Bundeskanzler (në gjermanisht). Die Bundesregierung. Marrë më 23 prill 2026.
- ↑ "Ludwig Erhard". Geschichte der CDU (në anglisht). Konrad-Adenauer-Stiftung. Marrë më 23 prill 2026.
- ↑ "Ludwig Erhard". Encyclopaedia Britannica (në anglisht). Encyclopaedia Britannica. Marrë më 23 prill 2026.
- ↑ "Ludwig Erhard: Vater der D-Mark und des Wirtschaftswunders". Bundeskanzler (në gjermanisht). Die Bundesregierung. Marrë më 23 prill 2026.
- ↑ "Ludwig Erhard". Geschichte der CDU (në anglisht). Konrad-Adenauer-Stiftung. Marrë më 23 prill 2026.
- ↑ "Ludwig Erhard". Geschichte der CDU (në anglisht). Konrad-Adenauer-Stiftung. Marrë më 23 prill 2026.
- ↑ "Ludwig Erhard: Vater der D-Mark und des Wirtschaftswunders". Bundeskanzler (në gjermanisht). Die Bundesregierung. Marrë më 23 prill 2026.
- ↑ "Ludwig Erhard". Geschichte der CDU (në anglisht). Konrad-Adenauer-Stiftung. Marrë më 23 prill 2026.
- ↑ "Ludwig Erhard". Encyclopaedia Britannica (në anglisht). Encyclopaedia Britannica. Marrë më 23 prill 2026.
