Twardzielec
Twardzielec, twardziel (monadnok, inselberg) – forma ukształtowania terenu – odosobnione wzgórze zbudowane ze skał twardszych (czyli odporniejszych na procesy niszczące powierzchnię Ziemi) niż skały otaczające.
Takie izolowane wzniesienia są typowe dla krajobrazów poddanych długotrwałej denudacji, m.in. na powierzchniach zrównania.
W Polsce przykładem twardzielca jest Śnieżka (1602 m n.p.m.) w Karkonoszach, wznosząca się ponad trzeciorzędową powierzchnię zrównania (Równia pod Śnieżką). Na świecie przykładami mogą być „Głowy Cukru” – wzniesienia granitoidowe w okolicy Rio de Janeiro w Brazylii lub góra Uluru (Ayers Rock) w Australii.
Twardziele są dość częstymi formami. Można za nie uznać wiele wystających ponad powierzchnię terenu formacji skalnych bądź nawet wzniesień nieo skalnym charakterze, jeśli ich wyodrębnienie nastąpiło w wyniku zniszczenia mniej odpornych skał otaczających.
W języku polskim istnieje rozróżnienie (niewystępujące w wielu innych językach) na ostaniec i twardzielec. Ostańcem jest występująca samotnie formacja skalna (wzgórze), której wyodrębnienie nastąpiło nie w wyniku różnic w odporności (których w jego przypadku brak), lecz z innych powodów.
Nazwa „monadnok” pochodzi od wzgórza Monadnock w Stanach Zjednoczonych, wywodzącej się z języka plemion indiańskich Abenaków, w którym znaczy „samotna góra”[1].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Devonian Period. New Hampshire Geology. [dostęp 2015-11-12]. (ang.).
