Tulum

Tulum

Tulu’um

Herb
Państwo	Meksyk
Stan	Quintana Roo
Gmina	Tulum
Zarządzający	Jorge Luis Cordova Pech
Wysokość	5 m n.p.m.
Populacja (2020) • liczba ludności	46 721.
Nr kierunkowy	984
Kod pocztowy	77780
Tablice rejestracyjne	23
Położenie na mapie Quintany Roo Tulum
Położenie na mapie Meksyku Tulum
20°12′43″N 87°27′57″W
Strona internetowa

Tulum – miejscowość w Meksyku, na półwyspie Jukatan, w stanie Quintana Roo, a także nazwa znajdującego się na obrzeżach miasta stanowiska archeologicznego z ruinami przedhiszpańskiego miasta Majów.

Historia

Historia miasta Tulum sięga okresu późnoklasycznego i postklasycznego cywilizacji Majów, kiedy funkcjonowało ono jako ważny ośrodek handlowy i port na wybrzeżu Morza Karaibskiego. Po hiszpańskim podboju obszar ten stopniowo podupadł i przez kolejne stulecia pozostawał słabo zaludniony. W XIX wieku okolice Tulum były miejscem działań podczas wojny kast na Jukatanie, w której ludność Majów walczyła przeciwko władzom meksykańskim.

Współczesne miasto zaczęło rozwijać się dopiero w drugiej połowie XX w. jako niewielka osada rybacka. Budowa dróg i rozwój turystyki na karaibskim wybrzeżu Meksyku przyczyniły się do szybkiego wzrostu liczby mieszkańców i znaczenia miejscowości; szczególną rolę odegrała bliskość strefy archeologicznej Tulum. Na początku XXI wieku Tulum stało się jednym z najdynamiczniej rozwijających się kurortów Riviera Maya, znanym z ekologicznych hoteli, plaż i turystyki związanej z naturą.

Tulum uzyskało status samodzielnej gminy (municipio) w 2008 r., kiedy kongres stanu Quintana Roo wydzielił je z gminy Solidaridad jako dziewiątą gminę stanu.

1 grudnia 2023 roku pod miastem otwarto Międzynarodowy Port Lotniczy Tulum (hiszp. Aeropuerto Internacional Felipe Carrillo Puerto).

Strefa archeologiczna

Na obrzeżach miejscowości, na dwunastometrowym klifie nad brzegiem Morza Karaibskiego położona jest strefa archeologiczna z ruinami przedhiszpańskiego miasta Majów. Najważniejsze budowle powstawały w latach 1200–1450, chociaż najstarsze inskrypcje znalezione na terenie stanowiska archeologicznego pochodzą z VI w. n.e. Miasto było prężnym ośrodkiem handlowym i ważnym centrum ceremonialnym. Miasto nazywane było wówczas Zamá, co oznacza „poranek” albo „wschód słońca” W momencie przybycia Hiszpanów w XVI w. wciąż było zamieszkane, zostało opuszczone dopiero 70 lat później.

Do najważniejszych budynków należą:

• wieża strażnicza zwana El Castillo, najwyższy budynek pełniący funkcję centrum religijnego i obrzędowego. Niegdyś wierzono, że była to wieża obronna;
• Świątynia Fresków (hiszp. Templo de los Frescos) dwupiętrowa budowla z kolumnami na pierwszej kondygnacji, ozdobiona freskami w stylu Tolteków;
• Świątynia Zstępującego Boga (hiszp. Templo del Dios Descendente) z płaskorzeźbą boga pszczół Ab Muxen Caba,
• Świątynia Boga Wiatru (hiszp. Templo del Dios del Viento).

Strefa archeologiczna Tulum jest drugą pod względem popularności strefą archeologiczną w Meksyku (po Chichén Itzá) i znajduje się na terenie Parku Narodowego Tulum. W 2021 r. odwiedziło ją ponad milion turystów.

Strefa hotelowa

Strefa hotelowa Tulum (Zona Hotelera) rozciąga się wzdłuż karaibskiego wybrzeża na południowy wschód od centrum miasta. Dominują w niej butikowe hotele, ekologiczne resorty, restauracje i kluby plażowe. Charakterystyczny dla tego obszaru jest tzw. „Tulum style” – nawiązujący do boho nurt architektoniczny i estetyczny łączący minimalistyczny luksus z naturalnymi materiałami, takimi jak drewno, kamień, palmy i cegła adobe, inspirowany lokalną przyrodą oraz kulturą Majów. Styl ten przyczynił się do międzynarodowej popularności Tulum jako ekskluzywnego kierunku turystyki ekologicznej i lifestyle’owej.

Tulum stało się również ważnym ośrodkiem turystyki duchowej i alternatywnego stylu życia. W strefie hotelowej oraz okolicznych kompleksach organizowane są m.in. warsztaty jogi, ceremonie łaźni parowej temazcal, ceremonie kakao, medytacje. Popularność zdobyły także festiwale muzyki elektronicznej, zwłaszcza psy trance i downtempo, odbywające się na plażach i w otoczeniu lasu tropikalnego. Wiele z tych wydarzeń wykorzystuje symbolikę oraz estetykę inspirowaną dawną kulturą Majów, nawiązując do lokalnych wierzeń, astronomii i architektury przedhiszpańskiej. Zjawisko to przyczyniło się do ukształtowania wizerunku Tulum jako miejsca łączącego luksusową turystykę z duchowością, ekologią i kulturą alternatywną.

Tulum jest jednym z najpopularniejszych kurortów na meksykańskim wybrzeżu Morza Karaibskiego, obok Cancún i Playa del Carmen.

Środowisko przyrodnicze

Obszar Tulum położony jest w ekosystemie nizinnego lasu tropikalnego półwyspu Jukatan, który charakteryzuje się dużą bioróżnorodnością oraz obecnością licznych gatunków roślin i zwierząt typowych dla lasów tropikalnych. W okolicy występują m.in. lasy wiecznie zielone, namorzyny w strefie przybrzeżnej oraz rozległe systemy krasowe z cenotami, które stanowią ważne źródło wody słodkiej i unikalne środowisko przyrodnicze. Region jest także częścią większych obszarów chronionych, w tym rezerwatu biosfery Sian Ka'an, wpisanego na listę UNESCO, który obejmuje zarówno ekosystemy lądowe, jak i morskie. Intensywny rozwój turystyki i urbanizacji w Tulum powoduje jednak szkody przyrodnicze.

Klimat

Tulum charakteryzuje się klimatem tropikalnym wilgotnym, z wysokimi temperaturami przez cały rok i wyraźnym podziałem na porę suchą oraz deszczową. Średnie temperatury wahają się zwykle od około 24°C w najchłodniejszych miesiącach do ponad 30°C latem, przy wysokiej wilgotności powietrza. Pora deszczowa trwa zazwyczaj od maja do października i wiąże się z intensywnymi, lecz krótkotrwałymi opadami oraz możliwością występowania huraganów. Pora sucha, od listopada do kwietnia, jest najchętniej wybierana przez turystów ze względu na bardziej stabilną pogodę i mniejsze opady.

Zobacz też

• lista gmin w stanie Quintana Roo
• sztuka Majów
• sztuka Mezoameryki

Bibliografia

• Ola Synowiec, Iwona Klemczak, Meksyk, Pascal, 2022, s. 247–248, ISBN 978-83-8317-039-8.