TERCOM

TERCOM (ang. Terrain Contour Matching) – lotniczy system nawigacyjny stosowany głównie w wojskowych pociskach manewrujących, służący do precyzyjnego naprowadzania na cel na podstawie analizy rzeźby terenu. System ten umożliwia pociskom lot na bardzo niskich wysokościach (tzw. omijanie przeszkód terenowych), co utrudnia ich wykrycie przez stacje radiolokacyjne przeciwnika.

Zasada działania

Działanie systemu TERCOM opiera się na ciągłym porównywaniu rzeczywistego profilu wysokościowego terenu, nad którym znajduje się obiekt, z cyfrową mapą wgraną do pamięci komputera pokładowego przed odpaleniem pocisku.

W trakcie lotu pocisk korzysta z radiowysokościomierza, który na bieżąco mierzy odległość od powierzchni ziemi. Komputer pokładowy przetwarza te odczyty, tworząc rzeczywisty profil ukształtowania terenu, a następnie za pomocą algorytmów korelacji nakłada go na trójwymiarową mapę referencyjną. W przypadku wykrycia odchyleń od zaplanowanej trasy, system automatycznie generuje sygnały sterujące, które korygują tor lotu^[1].

Zalety i ograniczenia

Główną zaletą systemu TERCOM jest jego wysoka precyzja oraz całkowita autonomia i pasywność w stosunku do zewnętrznych systemów pozycjonowania (takich jak GPS czy GLONASS). Dzięki temu system jest wysoce odporny na zakłócenia radioelektroniczne (WRE)^[2].

Do głównych ograniczeń systemu należy wymóg przelotu nad terenem o zróżnicowanej rzeźbie. TERCOM traci swoją skuteczność nad obszarami płaskimi i jednorodnymi, takimi jak duże zbiorniki wodne, pustynie czy pokrywy lodowe, ponieważ brak unikalnych cech ukształtowania terenu uniemożliwia prawidłowe porównanie danych z mapą^[3].

Zastosowanie

System TERCOM został wprowadzony na szeroką skalę w okresie zimnej wojny. Współcześnie rzadko funkcjonuje jako jedyny system nawigacyjny – najczęściej stanowi element wielowarstwowego układu naprowadzania, współpracując z nawigacją inercyjną (INS), systemami satelitarnymi oraz nawigacją optoelektroniczną (np. systemem DSMAC)^[4].

Do pocisków wykorzystujących system TERCOM należą m.in.:

Przypisy

↑ Federation of American Scientists (FAS), Chapter 15: Guidance and Control, Military Analysis Network [dostęp: 2026-06-28]. Dostępne w internecie: https://man.fas.org/dod-101/navy/docs/fun/part15.htm
↑ „Commission to Assess the Ballistic Missile Threat to the United States”, Intelligence Resource Program, Federation of American Scientists. [dostęp: 2026-06-28]. Dostępne w internecie: https://irp.fas.org/threat/missile/rumsfeld/pt2_gormley.htm
↑ Cruise Missile Support Activity (CMSA) - USJFCOM, Federation of American Scientists [dostęp: 2026-06-28]. Dostępne w internecie: https://irp.fas.org/agency/dod/usjfcom/cmsa/index.html
↑ Gazeta Prawna, 13 października 2025 [dostęp: 2026-06-28]. Dostępne w internecie: https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/swiat/artykuly/10493443,tomahawk-rakiety-manewrujace-dla-ukrainy-jak-dziala-pocisk-dlaczeg.html

[1] Federation of American Scientists (FAS), Chapter 15: Guidance and Control, Military Analysis Network [dostęp: 2026-06-28]. Dostępne w internecie: https://man.fas.org/dod-101/navy/docs/fun/part15.htm

[2] „Commission to Assess the Ballistic Missile Threat to the United States”, Intelligence Resource Program, Federation of American Scientists. [dostęp: 2026-06-28]. Dostępne w internecie: https://irp.fas.org/threat/missile/rumsfeld/pt2_gormley.htm

[3] Cruise Missile Support Activity (CMSA) - USJFCOM, Federation of American Scientists [dostęp: 2026-06-28]. Dostępne w internecie: https://irp.fas.org/agency/dod/usjfcom/cmsa/index.html

[4] Gazeta Prawna, 13 października 2025 [dostęp: 2026-06-28]. Dostępne w internecie: https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/swiat/artykuly/10493443,tomahawk-rakiety-manewrujace-dla-ukrainy-jak-dziala-pocisk-dlaczeg.html

[1]

[2]

[3]

[4]