Roman Archutowski

Błogosławiony
Roman Archutowski
	prezbiter; męczennik
Data i miejsce urodzenia	5 sierpnia 1882 ; Karolin k. Pułtuska
Data i miejsce śmierci	18 kwietnia 1943 ; Majdanek
Czczony przez	Kościół katolicki
Beatyfikacja	13 czerwca 1999; Warszawa; przez Jana Pawła II
Wspomnienie	12 czerwca
Patron	Katolickie Liceum Ogólnokształcące w Warszawie
	Multimedia w Wikimedia Commons

Roman Archutowski (ur. 5 sierpnia 1882 w Karolinie k. Pułtuska, zm. 18 kwietnia 1943 na Majdanku) – ksiądz profesor i błogosławiony katolicki, kanonik kapituły Metropolii Warszawskiej^[1].

Życiorys

Pochodził z bogatej ziemiańskiej rodziny, właścicieli majątku Karolin (pow. pułtuski)^[2], syn Teofila (rozstrzelanego przez Niemców w Pułtusku jesienią 1939) i Emilii z Karwowskich. Brat Józefa Archutowskiego, teologa i profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego^[3]. Ukończył gimnazjum w Pułtusku. Maturę zdał w Suwałkach w 1900, po czym wstąpił do Wyższego Metropolitalnego Seminarium Duchownego św. Jana Chrzciciela w Warszawie, gdzie otrzymał święcenia kapłańskie w 1904^[4]. Został skierowany do pracy na parafii Jeżów, następnie na studia teologiczne do Cesarskiej Rzymskokatolickiej Akademii Duchownej w Petersburgu.

Od 1910 pełnił posługę prefekta w Gimnazjum Realnym oraz w Gimnazjum im. św. Stanisława Kostki w Warszawie. W latach 1925–1940 sprawował funkcję dyrektora tej szkoły. Pełnił również różne funkcje w Sądzie Metropolitalnym.

Był zwolennikiem ONR. W czasie II wojny światowej współpracował z wywiadem NSZ^[5]^[6].

W 1940 objął urząd regensa Warszawskiego Seminarium Duchownego. W 1942 dwukrotnie uwięziony na Pawiaku. Maltretowany i bity nie ustępował groźbom. 17 stycznia 1943 został przetransportowany do niemieckiego obozu koncentracyjnego na Majdanku – KL Lublin. Zachorował na tyfus plamisty. Zmarł 18 kwietnia 1943 w Niedzielę Palmową. Ciało zostało spalone w krematorium. Grób symboliczny w mogile zbiorowej księży emerytów Warszawskiej Kapituły Metropolitalnej na cmentarzu Stare Powązki w Warszawie (kwatera 107–5,6–23-30)^[7]^[8].

Ks. Roman został zaliczony w poczet 108 błogosławionych męczenników za wiarę 13 czerwca 1999 w Warszawie.

Zainteresowania naukowe

Historyk Kościoła. Autor ponad 200 haseł o tematyce historycznej w Podręcznej Encyklopedii Katolickiej. Autor podręczników szkolnych.

Publikacje (wybór)

Podręczna encyklopedya kościelna, 1912,
Historia Kościoła katolickiego w zarysie, 1920 (wiele wydań),
Historja Święta Nowego Testamentu, czyli Dzieje Objawienia Bożego w Nowym Testamencie, 1922,
Zarys historii Kościoła katolickiego dla wiernych, 1948.

Zobacz też

Przypisy

↑ Leon Wanat, Za murami Pawiaka, Warszawa 1985, s. 338.
↑ Ziemianie polscy XX wieku. pther.net. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-04-11)]. Słownik biograficzny. Część 5, Wydawnicywo DiG, Warszawa 2006. ISBN 83-7181-094-6.
↑ Michał Komar: Władysław Bartoszewski. Środowisko naturalne. Korzenie. Warszawa: Świat Książki, 2010, s. 15. ISBN 978-83-247-1293-9.
↑ Historia. [dostęp 2009-08-14].
↑ W.J. Muszyński, Duch młodych. Organizacja Polska i Obóz Narodowo-Radykalny w latach 1934–1944. Od studenckiej rewolty do konspiracji niepodległościowej, IPN, Warszawa 2011, s. 135, przypis nr 162.
↑ J. Wąsowicz, Duchowieństwo w obozie narodowym, [w:] Encyklopedia ruchu narodowego. Organizacje, wydarzenia, pojęcia, t. 4, red. K. Kawęcki, Warszawa 2024, s. 31.
↑ Cmentarz Stare Powązki: STANISŁAW KOSTKA ZWOLIŃSKI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2017-01-03] .
↑ Cmentarz Powązkowski w Warszawie. (red.). Krajowa Agencja Wydawnicza, 1984. ISBN 83-03-00758-0.

Linki zewnętrzne

Beato Romano (Roman) Archutowski (wł.)
Nota biograficzna
Publikacje Romana Archutowskiego w seriwsie Polona.pl

[1] Leon Wanat, Za murami Pawiaka, Warszawa 1985, s. 338.

[2] Ziemianie polscy XX wieku. pther.net. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-04-11)]. Słownik biograficzny. Część 5, Wydawnicywo DiG, Warszawa 2006. ISBN 83-7181-094-6.

[Komar2010-s15-3] Michał Komar: Władysław Bartoszewski. Środowisko naturalne. Korzenie. Warszawa: Świat Książki, 2010, s. 15. ISBN 978-83-247-1293-9.

[Historia-4] Historia. [dostęp 2009-08-14].

[5] W.J. Muszyński, Duch młodych. Organizacja Polska i Obóz Narodowo-Radykalny w latach 1934–1944. Od studenckiej rewolty do konspiracji niepodległościowej, IPN, Warszawa 2011, s. 135, przypis nr 162.

[6] J. Wąsowicz, Duchowieństwo w obozie narodowym, [w:] Encyklopedia ruchu narodowego. Organizacje, wydarzenia, pojęcia, t. 4, red. K. Kawęcki, Warszawa 2024, s. 31.

[7] Cmentarz Stare Powązki: STANISŁAW KOSTKA ZWOLIŃSKI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2017-01-03] .

[Cmentarz_Powązkowski_w_Warszawie-8] Cmentarz Powązkowski w Warszawie. (red.). Krajowa Agencja Wydawnicza, 1984. ISBN 83-03-00758-0.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]