Juho Sunila
| |
| Data i miejsce urodzenia |
16 sierpnia 1875 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
2 października 1936 |
| Premier Finlandii | |
| Okres |
od 17 grudnia 1927 |
| Przynależność polityczna | |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Okres |
od 21 marca 1931 |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Przewodniczący Eduskunty | |
| Okres |
od 1 lutego 1930 |
| Przynależność polityczna | |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Odznaczenia | |
    
| |
Juho Emil Sunila (ur. 16 sierpnia 1875 w Limince, zm. 2 października 1936 w Helsinkach) – fiński polityk, minister rolnictwa, w latach 1927–1928 i 1931–1932 premier Finlandii, w 1930 przewodniczący Eduskunty.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Lata młodości i edukacja
[edytuj | edytuj kod]Pochodził z rolniczej rodziny, był synem Erkkiego Sunili i Marii Sarkkinen. W 1895 roku został absolwentem liceum w Oulu, a w 1898 roku ukończył agronomię na Mustialan maanviljelysopisto, po czym kontynuował naukę na wydziale rolnictwa i leśnictwa Imperialnego Uniwersytetu Aleksandra (obecnie Uniwersytet Helsiński), gdzie obronił pracę doktorską. Po ukończeniu szkoły średniej pracował w rodzinnym gospodarstwie rolnym, a w 1911 roku nabył własne w Holloli[1].
Kariera polityczna
[edytuj | edytuj kod]W 1922 roku z ramienia Związku Agrariuszy (obecnie Partia Centrum) został po raz pierwszy wybrany do fińskiego parlamentu w południowym okręgu wyborczym hrabstwa Häme[1]. 5 września tegoż roku objął mandat posła[2]. Dwa miesiące później, 14 listopada, został ministrem rolnictwa w rządzie Kyöstiego Kallio i funkcję tę sprawował do końca kadencji Kallio 18 stycznia 1924 roku[3]. Brał udział w prawyborach swojej partii przed wyborami prezydenckimi w 1925 roku, jednak w głosowaniu elektorskim przegrał wyraźnie z Laurim Kristianem Relanderem oraz minimalnie z Kallio[1]. W tym okresie ze względu na swoją bezkompromisową postawę zyskiwał coraz większe poparcie w partii, co przerodziło się w konflikt z Kallio. Relander, który wygrał wybory prezydenckie, stanął po stronie Sunili i już w 1925 roku powierzył mu zadanie utworzenia rządu, co jednak wówczas się nie powiodło[1]. Ostatecznie 31 marca 1925 roku Sunila ponownie został ministrem rolnictwa w rządzie Anttiego Tulenheimo i piastował to stanowisko do końca kadencji Tulenheimo 31 grudnia tegoż roku, po czym pozostał na nim w drugim rządzie Kallio do 13 grudnia 1926 roku[3]. 1 września 1927 roku wygasł jego mandat poselski[2], a 17 grudnia 1927 roku po upadku rządu mniejszościowego Väinö Tannera został premierem Finlandii i funkcję tę pełnił do 22 grudnia 1928 roku[3]. W 1929 roku ponownie został wybrany do parlamentu[1] i 1 sierpnia tegoż roku objął mandat poselski, zostając jednocześnie drugim wiceprzewodniczącym Eduskunty[2]. 1 lutego 1930 roku został przewodniczącym Eduskunty i zajmował to stanowisko do 20 października 1930 roku[2]. Następnego dnia stanął na czele parlamentarnej komisji spraw zagranicznych i tę posadę zajmował do 1 lutego 1931 roku[2]. 21 marca 1931 roku po raz drugi został premierem Finlandii[3]. Celem koalicyjnego rządu, zarządzanego przez Sunilę było przywrócenie porządku w kraju po rebelii w Mäntsälä oraz przezwyciężenie kryzysu gospodarczego[1]. Pierwsze z tych zadań udało się wykonać, jednak drugie zakończyło się niepowodzeniem[1]. Rząd Sunili upadł 14 grudnia 1932 roku[3] i był wówczas najdłużej sprawującym władzę rządem Finlandii od uzyskania przez ten kraj niepodległości, jednak już jego następca, Toivo Mikael Kivimäki przebił to osiągnięcie[1], rządząc przez niemal cztery lata[4]. Sunila pozostał posłem do 31 sierpnia 1933 roku[2], po czym wycofał się z polityki ze względu na pogarszający się stan zdrowia[1].
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]W 1896 roku poślubił Marję Johannę Kestilę (1876–1942), z którą miał troje dzieci: Aarne Erkkiego Ilmariego (1897–1945), Aune Iltę Kyllikki (1901–1989) i Aulisa Kauko Wiljamo (1910–1911)[1]. Odznaczony m.in. Krzyżem Wielkim Orderem Białej Róży Finlandii[1], Krzyżem Wielkim Orderu Sokoła Islandzkiego (1928)[5], Krzyżem Wielkim Orderu Trzech Gwiazd (1926)[6], Krzyżem Wielkim Orderu Świętego Olafa oraz Krzyżem Wielkim Orderu Danebroga[1].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g h i j k l Jukka-Pekka Pietiäinen: Sunila, Juho Emil (1875 - 1936). [w:] Suomen kansallisbiografia [on-line]. Towarzystwo Literatury Fińskiej, 2000-05-22. [dostęp 2026-03-01]. (fiń.).
- ↑ a b c d e f Juho Sunila. Eduskunta. [dostęp 2026-03-01]. (fiń.).
- ↑ a b c d e Juho Sunila. Valtioneuvosto. [dostęp 2026-03-01]. (fiń.).
- ↑ Toivo Kivimäki. Valtioneuvosto. [dostęp 2026-03-01]. (fiń.).
- ↑ Orðuhafaskrá. Prezydent Islandii. [dostęp 2026-03-01]. (isl.).
- ↑ Ar Triju zvaigžņu ordeni apbalvoto 1. sarakstu. „Valdības Vēstnesis”, s. 2, 1926-11-17. (łot.).
Literatura dodatkowa
[edytuj | edytuj kod]- Tuomas Rantala: Agrarismin aallonharjalla: J. E. Sunila maalaisliittolaisena poliitikkona ja pääministerinä. Turku: Turun yliopisto, 2023. ISBN 978-951-29-9508-0. [dostęp 2026-03-01]. (fiń.).
