Asfiksja

Asfiksja
	; Twarz człowieka z asfiksją spowodowaną zatruciem fosgenem
Specjalizacja	Medycyna ratunkowa
	Klasyfikacje
ICD-10	R09.0

Asfiksja (z gr. ἀσφυξία, ἀ bez, σφύξη tętno), zamartwica – stan ostrego niedoboru tlenu i nadmiaru dwutlenku węgla w organizmie^[1]^[2]. Jeśli nie podejmie się natychmiastowych czynności ratowniczych, prowadzi do szybkiej utraty przytomności i śmierci^[2]. Przedłużająca się asfiksja, jeśli nie zakończy się śmiercią, może prowadzić do uszkodzenia mózgu^[3]. Jeśli wystąpi ona przy urodzeniu, nowo narodzonemu dziecku grozi porażenie mózgowe^[4].

Przyczyny

Przyczynami asfiksji są:

fizyczne zablokowanie dróg oddechowych na drodze z i do płuc^[5]
- zgniecenie lub przyciśnięcie klatki piersiowej lub brzucha
- zadławienie
- utonięcie^[5]
- duszenie lub zewnętrzne zaciśnięcie szyi (zadzierzgnięcie) albo gardła, np. za pomocą liny (powieszenie)^[6]
- zwężenie dróg oddechowych z powodu astmy lub reakcji anafilaktycznej^[5]
- zachłyśnięcie się wymiocinami^[7]
- asfiksja pozycyjna^[8]^[9]
- praktyki erotyczne związane z duszeniem (asfiksja erotyczna lub asfiksja autoerotyczna^[10])
- zespół bezdechu sennego^[11]
oddychanie w środowisku ubogim w tlen, prowadzące do hipoksji^[12]
kontakt ze związkami z grupy cyjanków i inne zatrucia, w tym opioidami^[5]
problemy podczas porodu, mogące prowadzić do niedotlenienia u noworodka^[5].

Przypisy

↑ zamartwica, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-11-05] .
1 2 Bogusz Józef (redakcja): Encyklopedia dla pielęgniarek. Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1990, s. 33. ISBN 83-200-1191-4.
↑ Srinivas Kota, Lina Chalak. Perinatal asphyxia impact on networks of cortical activity. „Pediatr Res”. 96(1), s. 17-18, Czerwiec 2024. DOI: 10.1038/s41390-024-03085-8. (ang.).
↑ Shan Zhang i in.. Birth Asphyxia Is Associated With Increased Risk of Cerebral Palsy: A Meta-Analysis. „Front Neurol”, 2020.06.16. DOI: 10.3389/fneur.2020.00704. (ang.).
1 2 3 4 5 Asphyxiation. Cleveland Clinic. [dostęp 2025-11-05]. (ang.).
↑ Graziano Domenico Luigi Crudele i in.. Pathological Findings in Hanging: Is the Traditional Knowledge Correct?. „Diagnostics (Basel)”, 2024.02.01. DOI: 10.3390/diagnostics14030318. (ang.).
↑ F Novomeský i in.. Vomiting and aspiration of gastric contents: a possible life-threatening combination in underwater diving. „Diving Hyperb Med .”, 2018.03.31. DOI: 10.28920/dhm48.1.36-39. (ang.).
↑ Sigitas Chmieliauskas i in.. Sudden deaths from positional asphyxia. „Medicine (Baltimore)”, 2018.06.15. DOI: 10.1097/MD.0000000000011041.
↑ Stephan A Padosch i in.. Death due to positional asphyxia under severe alcoholisation: pathophysiologic and forensic considerations. „Forensic Sci Int”, 2005.04.20. DOI: 10.1016/j.forsciint.2004.05.016. (ang.).
↑ MartaM. Dora MartaM., MagdalenaM. Mijas MagdalenaM., BartłomiejB. Dobroczyński BartłomiejB., DSM-5 paraphilic disorders criteria in the light of autoerotic asphyxiophilia and non-sexual form of oxygen restriction, „Psychiatria Polska”, 53 (5), 2019, s. 1103–1112, DOI: 10.12740/PP/OnlineFirst/78166, ISSN 0033-2674 [dostęp 2024-07-29] (pol.).
↑ A K Ojo i in.. Review of Obstructive Sleep Apnea and the Peri-Operative Management of Patients in a Resource-Limited Setting. „West Afr J Med .”. 41(10), s. 1066-1078, 30.10.2024. (ang.).
↑ T Watanabe, M Morita. Asphyxia due to oxygen deficiency by gaseous substances. „Forensic Sci Int.”, 31.08.1998. DOI: 10.1016/s0379-0738(98)00112-1.

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

[1] zamartwica, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-11-05] .

[Pielęgniarki-2] 1 2 Bogusz Józef (redakcja): Encyklopedia dla pielęgniarek. Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1990, s. 33. ISBN 83-200-1191-4.

[3] Srinivas Kota, Lina Chalak. Perinatal asphyxia impact on networks of cortical activity. „Pediatr Res”. 96(1), s. 17-18, Czerwiec 2024. DOI: 10.1038/s41390-024-03085-8. (ang.).

[4] Shan Zhang i in.. Birth Asphyxia Is Associated With Increased Risk of Cerebral Palsy: A Meta-Analysis. „Front Neurol”, 2020.06.16. DOI: 10.3389/fneur.2020.00704. (ang.).

[Cleveland-5] 1 2 3 4 5 Asphyxiation. Cleveland Clinic. [dostęp 2025-11-05]. (ang.).

[6] Graziano Domenico Luigi Crudele i in.. Pathological Findings in Hanging: Is the Traditional Knowledge Correct?. „Diagnostics (Basel)”, 2024.02.01. DOI: 10.3390/diagnostics14030318. (ang.).

[7] F Novomeský i in.. Vomiting and aspiration of gastric contents: a possible life-threatening combination in underwater diving. „Diving Hyperb Med .”, 2018.03.31. DOI: 10.28920/dhm48.1.36-39. (ang.).

[8] Sigitas Chmieliauskas i in.. Sudden deaths from positional asphyxia. „Medicine (Baltimore)”, 2018.06.15. DOI: 10.1097/MD.0000000000011041.

[9] Stephan A Padosch i in.. Death due to positional asphyxia under severe alcoholisation: pathophysiologic and forensic considerations. „Forensic Sci Int”, 2005.04.20. DOI: 10.1016/j.forsciint.2004.05.016. (ang.).

[10] MartaM. Dora MartaM., MagdalenaM. Mijas MagdalenaM., BartłomiejB. Dobroczyński BartłomiejB., DSM-5 paraphilic disorders criteria in the light of autoerotic asphyxiophilia and non-sexual form of oxygen restriction, „Psychiatria Polska”, 53 (5), 2019, s. 1103–1112, DOI: 10.12740/PP/OnlineFirst/78166, ISSN 0033-2674 [dostęp 2024-07-29] (pol.).

[11] A K Ojo i in.. Review of Obstructive Sleep Apnea and the Peri-Operative Management of Patients in a Resource-Limited Setting. „West Afr J Med .”. 41(10), s. 1066-1078, 30.10.2024. (ang.).

[12] T Watanabe, M Morita. Asphyxia due to oxygen deficiency by gaseous substances. „Forensic Sci Int.”, 31.08.1998. DOI: 10.1016/s0379-0738(98)00112-1.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]