Nikolaus Kopernikus
| Nikolaus Kopernikus | |
|---|---|
 | |
| Roindunimi: | Lua-haireh: expandTemplate: template "lang-gml" does not exist. |
| Ammatti: | tähtitieteilijä, juristi, ekonoumistu, matematikku, oikeustieteilijä, fizikku, filosoufu, kiändäi, lääkäri, diplomuattu, kirjuttai, kaniikki, canon |
| Rodivui: | 19. tuhukuudu 1473[1][2][3] |
| Roindukohtu: | |
| Kuoli: | 24. oraskuudu 1543[1][2][3] (70-vuodehine) |
| Kuolendukohtu: | |
| Tuatto: | Niklas Koppernigk the Elder[d] |
| Muamo: | Barbara Koppernigk[d] |
| Nimikirjutus: | .svg) |
Nikolaus Kopernikus (puol. Mikołaj Kopernik, germ. Niklas Koppernigk, lat. Nicolaus Copernicus; 19. tuhukuudu 1473, Torun' - 24. oraskuudu 1543, Frombork) oli pol’šalaine tiähtientiijustelii, matemuatiekku, konehmuasteri, ekonomistu. Händy tundietah heliokeskizen muailmankuvan kirjuttajannu, kudai rodih enzimäzen tiedorevolutsien allunnu.
Rodivundu
[kohenda | kohenda tekstu]Kopernikus rodivui kauppumiehien pereheh Torun’as da aijoi jäi orboikse. Händy kazvatti diädö muaman puoles. Paiči Nikolausua, perehes oli vie kolme lastu. Vie tässäh kiistelläh tutkijan kanzas. Kopernikuksen muamah oli nemsu, tuatan kanzua ei tietä. Tietois on vaiku se, ku häi oli rodivunnuh Krakovah. Kopernikushäi kirjutti latinakse libo germuaniekse, ni yhty hänen kirjutettuu dokumentua pol’šakse ei löytty.
Opastundu
[kohenda | kohenda tekstu]Vuvvennu 1491 Kopernikus piäzi opastumah Krakovan yliopistoh, kus opastui rakkahal matemuatiekkua, liečetieduo da jumalansanua, yhtelläh enimälleh händy kiinnosti tiähtientiedo. Yliopiston loppiettuu häi ei suannuh nimittumua tiedoarvonimie, sendäh perehes piätettih, ku häi jatkau jumalansanan opastundua. Vuvvennu 1497 Kopernikus ajoi Itualieh da piäzi opastumah Bolognan yliopistoh. Sie paiči jumalansanua, oigevustieduo da muinaskielii, hänel oli mahto tutkie tiähtientieduo. Vuvvennu 1500 häi lähti iäre yliopistospäi, muga ei ni suannuh diplomua da ajoi Riimah. Sit ajoi Padovan yliopistoh, kus jatkoi liečetiijon opastundua. Vuvvennu 1503 häi loppi opastundan, sai diploman da kanonizen oigevuon douhturin arvonimen.
Tiedoruado
[kohenda | kohenda tekstu]Jo 1500 vuozien aigah uuzi tiähtien sistiemu selgieh oli mieles tutkijal. Häi rubei kirjuttamah kniigua, kudamas uudeh luaduh sellitti muailmua. Tutkijan piälimäine ruado oli Taivahallizien objektoin liikundastutkimus, kudamua häi kirjutti läs 40 vuottu. Se oli painettu Nürnbergas vuvvennu 1543.
Muudu ruaduo
[kohenda | kohenda tekstu]Kopernikus paiči tutkimuksii ruadoi muudugi ruaduo. Hänen projektan mugah Pol’šas otettih käyttöh uuzi raududengoin sistiemu, Frombork-linnas häi rakendi hydromašinan, kudai andoi vetty kaikkih kodiloih. Liäkärinny olles häi vuvvennu 1519 oli kulgijan ruttotavvin vastustamizen ruadolois.
Kuolendu
[kohenda | kohenda tekstu]Kopernikus kuoli 24. oraskuudu 1543 vuvvel 70 vuvven ijäs insultah.
- 1 2 Berry A. A Short History of Astronomy — London: John Murray, 1898.
- 1 2 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF
- 1 2 Архив по истории математики Мактьютор
- 1 2 Большая советская энциклопедия — Москва: Большая российская энциклопедия, 1969. — Т. 13 : Конда — Кун.
- 1 2 Каталог Немецкой национальной библиотеки
