Ionisatie
Ionisatie is het proces waarbij een atoom of molecuul uit ongeladen toestand een elektron kwijtraakt of er een bijkrijgt, waardoor het verandert in een geladen deeltje, ook wel ion genoemd. Ionisatie is geen spontaan proces: er is energie voor nodig, die ionisatiepotentiaal wordt genoemd.
Een atoomkern bevat neutronen en protonen. Neutronen zijn ongeladen, terwijl protonen een positieve elektrische lading hebben. Een atoomkern is positief geladen door de aanwezigheid van protonen.
Een atoom in zijn geheel is elektrisch neutraal, dankzij de negatief geladen elektronen die zich in een zogenaamde 'elektronenwolk' bevinden rond de positief geladen atoomkern. Een ongeladen atoom bevat altijd evenveel protonen als elektronen; de hoeveelheid protonen is voor ieder element uit het periodiek systeem uniek en wordt uitgedrukt in het atoomnummer.
De lading van één proton is +1 elementaire lading (1,6022 · 10−19 coulomb) en die van een elektron is −1 (−1,6022 · 10−19 C). Een atoom of molecuul dat een lading draagt ongelijk aan nul, wordt een ion genoemd. Men spreekt van een positief geladen ion of kation als het deeltje een elektron tekort komt, en een negatief geladen ion of anion als het een elektron extra heeft.
Ionisatie vindt onder andere plaats bij:
- het oplossen van zouten zoals keukenzout (NaCl) in water. Keukenzout is een covalente verbinding, maar door de aantrekkingskrachten van het polaire water zal het ioniseren in Na+ en Cl−.
- radicalen in een vlam
- de kathode van een beeldbuis
- gasmoleculen in een fluorescentielamp
- een ionisator
- diverse lasprocessen, zoals TIG-lassen
- gas in emissienevels rond sterren (strömgrensfeer)
- gas in de ionosfeer
- ioniserende straling bij radioactiviteit
