Pilihan raya umum Malaysia 1999

← anggota terdahulu Ahli dilantik →
Semua 193 kerusi dalam Dewan Rakyat; 97 kerusi diperlukan untuk majoriti
Terdaftar	9,546,303
Pengundi hadir	71.19%
Perdana Menteri sebelum pilihan raya; Mahathir Mohamad; BN	Perdana Menteri dilantik ; Mahathir Mohamad; BN

Pilihan raya umum Malaysia 1999 merupakan pilihan raya umum yang ke-10 di Malaysia dan diadakan pada 29 November 1999. Pilihan raya ini merupakan pilihan raya terakhir dalam tempoh pentadbiran Mahathir Mohamad sebagai Perdana Menteri. Pilihan raya ini juga merupakan pilihan raya yang pertama diadakan selama sehari sahaja dalam sejarah politik negara. Pengundian telah diadakan di kesemua 193 kawasan Parlimen di seluruh Malaysia, setiap satu memilih seorang ahli Parlimen ke Dewan Rakyat. Pilihan raya negeri turut diadakan serentak di 394 kawasan negeri di setiap negeri kecuali Sabah dan Sarawak.

Gabungan kerajaan, Barisan Nasional mengalami kemerosotan dari segi penurunan jumlah kerusi dan undian dalam pilihan raya ini. Walau bagaimanapun, gabungan itu berjaya mengekalkan majoriti dua pertiga dalam Dewan Rakyat dengan meraih 148 dari 193 kawasan yang dipertandingkan. 45 kerusi selebihnya dimenangi oleh parti pembangkang, 42 daripadanya dimenangi gabungan pembangkang terbaharu, Barisan Alternatif dan tiga lagi dimenangi Parti Bersatu Sabah.

Barisan Alternatif menyaksikan kejayaan besar dalam pilihan raya ini, terutamanya bagi parti komponennya Parti Islam Se-Malaysia (PAS). Mereka berjaya membentuk kerajaan negeri di Terengganu dan Kelantan setelah meraih majoriti kerusi dalam pilihan raya negeri tersebut. Mereka juga berjaya meraih satu pertiga kerusi negeri di Kedah, satu peningkatan besar berbanding langsung tidak memenangi kerusi pada pilihan raya sebelumnya.

Latar belakang

Pilihan raya umum sebelumnya menyaksikan peningkatan sokongan rakyat terhadap gabungan kerajaan Barisan Nasional, dan kehilangan pengaruh pakatan-pakatan pembangkang. Hal ini telah membawa kepada pembubaran gabungan Angkatan Perpaduan Ummah pada Mei 1996, yang berpunca daripada ketidaksefahaman antara PAS dan Semangat 46 serta terbubarnya parti Semangat 46 setelah pemimpinnya, Tengku Razaleigh kembali menyertai UMNO. Perkara yang sama turut membawa kepada pembubaran Gagasan Rakyat.^[1]^[2]

Pada 24 Oktober 1999, menjelang pilihan raya, empat parti pembangkang terbesar, iaitu Parti Islam Se-Malaysia, Parti Tindakan Demokratik, Parti Rakyat Malaysia dan Parti Keadilan Rakyat yang baru ditubuhkan telah bersepakat untuk membentuk satu pakatan politik baharu yang digelar "Barisan Alternatif" dan melancarkan satu manifesto bersama.^[3] Hal ini menjadi penubuhan gabungan parti pembangkang tunggal yang pertama dalam sejarah politik negara, bertujuan untuk mewujudkan sebuah sistem politik dwiparti dalam menentang keunggulan Barisan Nasional yang telah memerintah secara berterusan sejak kemerdekaan.

Walau bagaimanapun, ideologi-ideologi yang bertentangan antara parti-parti komponen Barisan Alternatif, khususnya antara PAS dan DAP, telah mengakibatkan pertikaian dalam Barisan Alternatif, lalu mengurangkan keberkesanan gabungan pembangkang ini. PAS sebagai parti yang paling dominan dalam gabungan ini, enggan untuk meninggalkan matlamat mereka secara terbuka dalam mendirikan sebuah negara Islamik. Hal ini menjadi satu ketakutan dan pendirian yang tidak disokong oleh majoriti penduduk bukan Islam, dan mungkin menjadi penyebab kepada kurangnya sokongan kelompok itu terhadap gabungan pembangkang ini.

Garis masa

Pada 11 November 1999, Mahathir telah mengumumkan pembubaran rasmi Parlimen setelah mendapat perkenan dan ditandatangani Yang di-Pertuan Agong, Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah. Pembubaran ini dilaksanakan bagi memberi laluan kepada penganjuran pilihan raya. Beliau juga mengumumkan pembubaran Dewan Undangan Negeri di setiap negeri kecuali Sabah dan Sarawak pada hari yang sama.^[4]

Pada 13 November, pengerusi Suruhanjaya Pilihan Raya, Omar Hashim telah mengumumkan tarikh-tarikh penting bagi pilihan raya ini. Hari penamaan calon telah ditetapkan pada 20 November. Hari pengundian pula ditetapkan pada 29 November bagi seluruh negara. Tempoh pengundian selama sehari sahaja ini merupakan pertama kali dalam sejarah politik negara, di mana kebiasaannya pengundian mengambil masa selama beberapa hari dalam pilihan raya sebelumnya. Pilihan raya ini juga buat pertama kalinya pengundian tidak diadakan pada hujung minggu. Tempoh berkempen pula ditetapkan selama lapan hari, yang dianggap pihak pembangkang sebagai sangat singkat.^[5]

Hari	Tarikh
Pembubaran Parlimen/DUN	11 November 1999
Pengeluaran Writ pilihan raya	13 November 1999
Hari penamaan calon	20 November 1999
Tempoh berkempen	20–28 November 1999
Hari mengundi	29 November 1999

Pencalonan

Pada hari penamaan calon, gabungan kerajaan Barisan Nasional mendaftar calonnya di kesemua 193 kawasan Parlimen yang dipertandingkan. Gabungan itu dianggotai 12 parti komponen, dengan UMNO menjadi parti yang paling banyak menghantar calon. Seorang calon Barisan Nasional diisytihar menang tanpa bertanding di Betong, Sarawak. Presiden Barisan Nasional, Mahathir Mohamad bertanding di kubu kuatnya, Kubang Pasu dan ditentang calon PAS.^[6] Kempen dan manifesto Barisan Nasional dalam pilihan raya ini telah dilancarkan oleh Mahathir selaku Presidennya, bertemakan "Bebas, Sepadu, Maju" dan menjanjikan kesinambungan kesejahteraan rakyat dalam pentadbirannya.^[7]^[8]

Parti-parti pembangkang pula buat pertama kalinya bertanding sebagai sebuah pakatan politik tunggal bagi menghadapi pilihan raya ini. Pada 24 November, mereka telah mengumumkan pembentukan gabungan Barisan Alternatif dan melancarkan satu manifesto bersama dengan slogan "Ke Arah Malaysia yang Adil". Parti-parti komponen itu juga bersepakat untuk mengagihkan kerusi sesama anggota gabungan.^[8]^[3] Gabungan yang dianggotai PAS, DAP, KeADILan dan PRM itu secara rasminya bertanding di 173 kawasan Parlimen. PAS menjadi parti komponennya yang paling ramai menghantar calon, iaitu seramai 63 orang. Presiden PAS, Fadzil Noor bertanding di Pendang. Sementara penubuh KeADILan Anwar Ibrahim yang pada mulanya dijangka bertanding, telah membatalkan hasrat itu pada saat akhir. Isterinya yang juga pengerusi KeADILan, Wan Azizah telah bertanding di kerusi suaminya, Permatang Pauh.^[6]

Keputusan pilihan raya

Lebih 6 juta pengundi atau 71 peratus daripada jumlah pengundi berdaftar telah mengundi dalam pilihan raya ini, menyaksikan Barisan Nasional dikembalikan untuk membentuk kerajaan Malaysia. Walaupun jumlah kerusi Parlimennya sebanyak 148 jatuh 8.6% berbanding 162 kerusi yang diperoleh pada tahun 1995, pencapaian gabungan itu masih jauh lebih tinggi berbanding 129 kerusi yang diperlukan untuk memperoleh satu majoriti dua pertiga. Selain itu, BN juga memenangi semua pilihan raya negeri, kecuali Kelantan dan Terengganu.

Parti Islam Se-Malaysia (PAS) mencapai prestasi yang amat baik. Selain daripada mengekalkan negeri Kelantan, parti ini juga berjaya mengambil alih kerajaan Terengganu daripada BN. Kekuatan PAS di Parlimen bertambah dari hanya tujuh kerusi pada tahun 1995 kepada 27 kerusi, iaitu satu peningkatan hampir empat kali ganda. Berdasarkan keputusan ini, PAS mengambil alih kepimpinan pembangkang dalam Parlimen yang dipegang oleh Lim Kit Siang daripada parti DAP.

Pilihan raya ini juga tidaklah begitu baik untuk parti DAP. Walaupun parti ini berjaya untuk mendapat lebihan satu kerusi berbanding sembilan kerusi pada tahun 1995, iaitu kenaikan sebanyak 11%, kedua-dua ahli kuatnya, iaitu Lim Kit Siang dan Karpal Singh ditewaskan. Pakatan DAP dengan PAS jelas telah menjejaskan parti ini sehingga mengalami kehilangan sokongan pengundi-pengundi bukan Melayu. Kemenangan lima kerusi Parlimen merupakan satu permulaan yang baik untuk Parti Keadilan, namun hampir semua pemimpinnya telah ditewaskan dalam pilihan raya ini, kecuali Wan Azizah. Ini merupakan satu tanda yang amat buruk untuk parti ini. Jika Parti Keadilan telah bertanding secara berasingan tanpa pakatan dengan PAS dalam Barisan Alternatif, keputusannya mungkin akan lebih teruk.

Majoriti undian Barisan Nasional yang amat dikurangkan serta pencapaian parti-parti pembangkang mungkin disebabkan oleh kesedaran yang lebih tinggi dalam kalangan pengundi terhadap keterlaluan BN. Walau bagaimanapun, kemenangan BN pada pilihan raya ini merupakan satu sokongan terhadap keutamaan pengundi untuk sebuah kerajaan yang kukuh, serta untuk kegigihan Mahathir Mohamad dalam menerajui politik Malaysia, termasuk caranya untuk menangani Krisis Kewangan Asia 1997.



Parti atau gabungan				Undi	%	Kerusi	+/–
	Barisan Nasional		Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu	1,987,539	29.86	72	–17
			Persatuan Cina Malaysia	932,877	14.01	28	–2
			Parti Gerakan Rakyat Malaysia	211,854	3.18	7	0
			Kongres India Malaysia	171,700	2.58	7	0
			Parti Rakyat Bersatu Sarawak	129,356	1.94	7	0
			Parti Pesaka Bumiputera Bersatu	111,389	1.67	11	+1
			Parti Bansa Dayak Sarawak	51,659	0.78	6	+1
			Pertubuhan Pasokmomogun Kadazandusun Murut Bersatu	46,913	0.70	3	Baharu
			Parti Maju Sabah	46,756	0.70	2	0
			Parti Kebangsaan Sarawak	45,519	0.68	4	+1
			Parti Liberal Demokratik	12,998	0.20	1	0
			Parti Bersatu Rakyat Sabah	12,533	0.19	0	0
		Jumlah		3,761,093	56.50	148	–14
	Barisan Alternatif		Parti Islam Se-Malaysia	996,713	14.97	27	+20
			Parti Tindakan Demokratik	847,388	12.73	10	+1
			Parti Keadilan Rakyat	767,959	11.54	5	Baharu
			Parti Rakyat Malaysia	69,026	1.04	0	0
		Jumlah		2,681,086	40.28	42	+26
	Parti Bersatu Sabah			143,144	2.15	3	–5
	Parti Reformasi Negeri			23,254	0.35	0	Baharu
	Parti Demokratik Malaysia			8,005	0.12	0	Baharu
	Barisan Jemaah Islamiah Se-Malaysia			409	0.01	0	–
	Angkatan Keadilan Insan Malaysia			274	0.00	0	0
	Bebas			39,560	0.59	0	0
Jumlah				6,656,825	100.00	193	+1

Undi sah				6,656,825	96.72
Undi rosak/kosong				225,936	3.28
Jumlah undi				6,882,761	100.00
Pengundi berdaftar/keluar mengundi				9,590,274	71.77
Sumber: ElectionData.MY, Tindak Malaysia

Kesudahan

Mahathir yang telah memegang jawatan Perdana Menteri sejak 1981, meneruskan perkhidmatannya itu buat penggal keenam. Beliau bersama dengan Timbalan Perdana Menteri, Abdullah Ahmad Badawi dan barisan Kabinet telah mengangkat sumpah jawatan di hadapan Yang di-Pertuan Agong, Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah di Balairung Seri Istana Negara pada 14 Disember.^[9]

Pada 20 Disember, Yang di-Pertua Dewan Rakyat telah melantik presiden PAS, Fadzil Noor sebagai ketua pembangkang setelah mendapat sokongan dari majoriti ahli pembangkang.^[10]

Lihat juga

Rujukan

↑ Taib, Harris Iskandar; Ismail, Manisah (1996-05-05). "APU does not exist, declare Razaleigh". New Straits Times (dalam bahasa Inggeris). m/s. 1.
↑ "S46-Dissolve: Parti Melayu Semangat '46 To Be Dissolved On Oct 6" (PDF). Bernama. 18 Ogos 1996 – melalui Yayasan Kepimpinan Perdana.
1 2 "Opposition launches manifesto, PAS concedes Islamic state embition". New Straits Times. 25 Oktober 1999. Dicapai pada 10 Julai 2026 – melalui Google Books.
↑ "Parlimen dibubar secara rasmi". Berita Harian. 12 November 1999 – melalui NewspaperSG.
↑ "Pilihan raya Malaysia ditetapkan 29 November". Berita Harian. 13 November 1999 – melalui NewspaperSG.
1 2 "BN ditentang di hampir semua kawasan". Berita Harian. 21 November 1999. Dicapai pada 10 Julai 2026 – melalui NewspaperSG.
↑ "Sunday launch for coalition's manifesto". The Straits Times. 20 November 1999. Dicapai pada 10 Julai 2026 – melalui NewspaperSG.
1 2 Sulaiman, Jeman (24 November 1999). "Kian hari, kempen kian sengit". Berita Harian. Dicapai pada 10 Julai 2026 – melalui NewspaperSG.
↑ "Dr. M ketuai kabinet angkat sumpah" (PDF). Utusan Malaysia. 14 Disember 1999 – melalui Yayasan Kepimpinan Perdana.
↑ "Penyata Rasmi Parlimen - Dewan Rakyat, Parlimen Kesepuluh, Penggal Pertama, Mesyuarat Pertama" (PDF). Cawangan Dokumentasi Parlimen Malaysia. 1999.

Bacaan tambahan

Chin, James (2000). "A New Balance: The Chinese Vote in the 1999 Malaysian General Election" (Keimbangan Baru: Undi Cina dalam Pilihan Raya Umum Malaysia 1999). Penyelidikan Asia Tenggara 8 (3), 281–299.

Pautan luar

(Melayu) Laman web Prism Vision Networks Corporation Sdn. Bhd.: Keputusan Pilihan Raya 1999
The Star: Keputusan Pilihan Raya 1999.
Kumpulan Analisis Asia Selatan – sinopsis untuk keputusan pilihan raya 1999.
Arah Aliran Malaysia: Penilaian Pilihan Raya (PDF) – satu himpunan kerta kertas 62-halaman daripada Institut Penyelidikan Asia Tenggara selepas pilihan raya 1999.
Lee Kuan Yew: "Malaysia tidak mungkin mengamalkan fundamentalisme. (13 Disember 1999). Agence France Presse.
Institut Kajian Asia Tenggara (PDF)

Didahului oleh:
1995

Pilihan raya umum Malaysia
1999

Diikuti oleh:
2004

[1] Taib, Harris Iskandar; Ismail, Manisah (1996-05-05). "APU does not exist, declare Razaleigh". New Straits Times (dalam bahasa Inggeris). m/s. 1.

[2] "S46-Dissolve: Parti Melayu Semangat '46 To Be Dissolved On Oct 6" (PDF). Bernama. 18 Ogos 1996 – melalui Yayasan Kepimpinan Perdana.

[BA-3] 1 2 "Opposition launches manifesto, PAS concedes Islamic state embition". New Straits Times. 25 Oktober 1999. Dicapai pada 10 Julai 2026 – melalui Google Books.

[4] "Parlimen dibubar secara rasmi". Berita Harian. 12 November 1999 – melalui NewspaperSG.

[5] "Pilihan raya Malaysia ditetapkan 29 November". Berita Harian. 13 November 1999 – melalui NewspaperSG.

[tentang-6] 1 2 "BN ditentang di hampir semua kawasan". Berita Harian. 21 November 1999. Dicapai pada 10 Julai 2026 – melalui NewspaperSG.

[7] "Sunday launch for coalition's manifesto". The Straits Times. 20 November 1999. Dicapai pada 10 Julai 2026 – melalui NewspaperSG.

[Kempen-8] 1 2 Sulaiman, Jeman (24 November 1999). "Kian hari, kempen kian sengit". Berita Harian. Dicapai pada 10 Julai 2026 – melalui NewspaperSG.

[9] "Dr. M ketuai kabinet angkat sumpah" (PDF). Utusan Malaysia. 14 Disember 1999 – melalui Yayasan Kepimpinan Perdana.

[10] "Penyata Rasmi Parlimen - Dewan Rakyat, Parlimen Kesepuluh, Penggal Pertama, Mesyuarat Pertama" (PDF). Cawangan Dokumentasi Parlimen Malaysia. 1999.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]