Australia Meridional

Australia Meridional
	Instancia de estado de Australia; colonia da coroa
	Nome orixinal State of South Australia (en)
	Nome oficial State of South Australia (en); Province of South Australia (en)
	Epónimo sur ; continente australiano
Características
	Lingua usada Barngarla (en) ; Guyani (en) ; Kokata (en) ; Lingua yankunytjatjara; Narungga (en) ; Yitha Yitha (en) ; Pirlatapa (en) ; Pintiini (en) ; Yardliyawarra (en) ; Yawarawarga (en) ; Yarluyandi (en) ; Língua diyari (pt) ; lingua inglesa; Yandruwandha (en) ; Lingua pitjantjatjara; Lingua adynyamathanha; Ngarrindjeri (en) ; Wirangu (en) ; lingua antikirinya; Lingua kaurna; Língua ngamini (pt) ; Nauo (en) ; Bungandidj (en) ; Língua diyari (pt) ; Arabana (en) ; Barossa German (en)
	Forma de goberno monarquía parlamentaria; democracia representativa; monarquía constitucional; sistema parlamentario
	Economía economy of South Australia (en)
Implicados
	Xefe de estado Cargo: monarca de Australia; monarca do Reino Unido ; Frances Adamson (en) (2021 - ); Hieu Van Le (pt) (2014 - )
	Xefe do goberno Cargo: Premier of South Australia (en) ; Peter Malinauskas (en) (2022 - )
	Gabinete Cabinet of South Australia (en)
	Órgano lexislativo Parliament of South Australia (en)
	Órgano executivo Government of South Australia (en)
	Máxima autoridade xudicial Supreme Court of South Australia (en)
Datas
	Fundación / creación 28 de decembro de 1836
	Día festivo Sábado Santo (véspera da Páscoa (pt) ); Aniversário da Rainha (pt) (primeiro luns de xuño); Luns de Pascua (Easter monday); Proclamation Day (en) (28 de decembro); Día de Australia (26 de xaneiro); Nadal (25 de decembro); Día ANZAC (25 de abril); Venres Santo (2 días antes de Pascua); Aninovo (1 de xaneiro); Día do Traballo (1 de maio)
Historia
	Historia history of South Australia (en)
	Substitúe Nova Gales do Sur (1788 - ); Nova Gales do Sur (1788 - ); Nova Gales do Sur (1788 - )
Localización
	Situado en Australia
	Xeografía geografia da Austrália Meridional (pt)
	Bañado por océano Índico
	Continente continente australiano; Oceanía
	Capital Adelaida
	Comparte fronteira con Nova Gales do Sur; Australia Occidental; Territorio do Norte; Queensland; Victoria
	Contén división administrativa Adelaide (en) ; Yatala (en) ; Barossa (en) ; Barossa (en) ; East Adelaide (en) ; Redhill (en) ; Northern Yorke Peninsula (en) ; Port Broughton (en) ; Port Pirie (en) ; Pirie (en) ; East Adelaide (en) ; East Torrens (en) ; Wooroora (en) ; Whyalla (en) ; Victoria and Albert (en) ; Tea Tree Gully (en) ; Yorke Peninsula (en) ; Young (en) ; Yorke Peninsula (en) ; East Torrens (en) ; Gawler (en) ; Crystal Brook-Redhill (en) ; Spalding (en) ; Port Adelaide (en) ; Munno Para (en) ; Port Augusta West (en) ; Orroroo (en) ; Elizabeth (en) ; Mobilong (en) ; St Peters (en) ; Moonta (en) ; Crystal Brook (en) ; Narridy (en) ; Woodville (en) ; Melville (en) ; Yorketown (en) ; Gladstone (en) ; Alexandrina (en) ; Hindmarsh (en) ; Munno Para East (en) ; Hindmarsh (en) ; Eudunda (en) ; Ross Smith (en) ; Todd (en) ; Sturt (en) ; Pirie (en) ; Millicent (en) ; Hanson (en) ; Sturt (en) ; Murray-Mallee (en) ; Northern Territory (en) ; Eyre (en) ; City of Adelaide (en) ; Gladstone (en) ; Hindmarsh (en) ; Noarlunga (en) ; Port Gawler (en) ; Kensington and Norwood (en) ; Hindmarsh (en) ; Port Elliot and Goolwa (en) ; Rapid Bay (en) ; Encounter Bay (en) ; Gilbert (en) ; Thebarton (en) ; Little Para (en) ; Elizabeth (en) ; Prospect (en) ; Goodwood (en) ; Edwardstown (en) ; Albert Park (en) ; Wallaroo (en) ; West Adelaide (en) ; West Adelaide (en) ; Walsh (en) ; Burra Burra (en) ; Albert (en) ; Alexandra (en) ; Briggs (en) ; Bright (en) ; Albert (en) ; Baudin (en) ; Ashford (en) ; Ascot Park (en) ; Angas (en) ; Kimberley (en) ; Light (en) ; Yatala North (en) ; District Council of Ceduna (en) ; Clare and Gilbert Valleys (en) ; District Council of Cleve (en) ; Coober Pedy (en) ; Berri and Barmera (en) ; Barossa (en) ; Barunga West (en) ; Alexandrina (en) ; Adelaide Hills (en) ; Copper Coast Council (en) ; Flinders Ranges Council (en) ; District Council of Karoonda East Murray (en) ; District Council of Kimba (en) ; Kingston District Council (en) ; Elliston (en) ; Kangaroo Island Council (en) ; Goyder (en) ; Grant (en) ; District Council of Franklin Harbour (en) ; District Council of Lower Eyre Peninsula (en) ; Whyalla (en) ; Victor Harbor (en) ; Marion (en) ; Mitcham (en) ; Mount Gambier (en) ; Norwood, Payneham and St Peters (en) ; Holdfast Bay (en) ; Campbelltown (en) ; Charles Sturt (en) ; Burnside (en) ; West Torrens (en) ; Onkaparinga (en) ; Port Adelaide Enfield (en) ; Tea Tree Gully (en) ; Unley (en) ; Playford (en) ; Salisbury (en) ; Port Lincoln (en) ; Prospect (en) ; Port Augusta (en) ; Hutt and Hill Rivers (en) ; Loxton Waikerie (en) ; Mid Murray Council (en) ; Gawler (en) ; Cardwell (en) ; Condado de MacDonnell (pt) ; Condado de Buckingham (Austrália do Sul) (pt) ; Murray Bridge (en) ; Walkerville (en) ; Light Region (en) ; Roxby Downs (en) ; Port Pirie (en) ; Robe (en) ; Robinson (en) ; Morialta (en) ; Enfield (en) ; Conselho distrital de Yatala (pt) ; County of Frome (en) ; Elizabeth (en) ; Condado de Adelaide (pt) ; Condado de Stanley (pt) ; Hore-Ruthven (en) ; Adelaide Plains (en) ; Maralinga Tjarutja (en) ; Yorke Peninsula (en) ; District Council of Orroroo Carrieton (en) ; Peterborough District Council (en) ; Renmark Paringa (en) ; Robe (en) ; Northern Areas (en) ; District Council of Mount Remarkable (en) ; Naracoorte Lucindale Council (en) ; Mount Barker District (en) ; Reserva Anangu Pitjantjatjara Yankunytjatjara (pt) ; Southern Mallee (en) ; Tatiara; Wudinna District Council (en) ; Yankalilla (en) ; District Council of Streaky Bay (en) ; Wattle Range Council (en) ; District Council of Tumby Bay (en) ; Wakefield (en) ; The Coorong (en) ; Para Wirra (en)
	Irmandado con Prefectura de Okayama
OpenStreetMap
	Coordenadas 30°S 135°L / -30, 135
Cifras e dimensións
	Poboación 1.891.700 (2024); 1.682.600 (2014); 1.676.653 (2016); 1.742.744 (2018); 1.767.247 (2020)
	PIB per cápita 65.676 $ (2007)
	Superficie 984.321 km²
	Altitude 162 m
	Punto máis alto Mount Woodroffe (en)
	Fuso horario UTC+9:30 (pt) (horario estándar); UTC+10:30 (pt) (horario de verán); Australia/Adelaide
OpenStreetMap
Códigos e identificadores
OpenStreetMap
OpenStreetMap	2316596
VIAF	147693495
TasteAtlas	south-australia
Freebase	/m/06mtq
MeSH	D013021
Fontes e ligazóns
	Páxina WEB sa.gov.au
	Descrito pola fonte Grande Enciclopedia Yuzhakov "Q78878543 "; The Nuttall Encyclopædia ; Encyclopædia Britannica "1911 Encyclopædia Britannica/South Australia (en) "; Dicionario enciclopédico de escritorio "Q86852950 "; Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron "Q24512441 "; Pequeno Dicionario Enciclopédico de Brockhaus e Efron "Q24733443 "; Meyers Konversations-Lexikon, 4ª edición (1885–1890) "Q136454426 " ;
	Wikidata C:Commons

Australia Meridional^[1]^[2] ou Australia do Sur^[3] (en inglés: South Australia) é un estado de Australia que se sitúa na parte central do sur do país. O estado esténdese por unha das partes máis áridas do continente, ten un total de 984.377 km², isto converte a Australia Meridional no cuarto dos estados e territorios en canto a extensión. O estado limita ao oeste con Australia Occidental, ao note co Territorio Norte e Queensland, ao leste con Queensland, Nova Gales do Sur e Victoria, no sur o estado está bañado polo Oceáno Antártico. Con 1,5 millóns de persoas, o estado ten menos do 10 por cento da poboación autraliana e atópase na 5ª posición dos estados e territorios. A maioría da poboación reside na capital do estado, Adelaida (coñecida como a cidade das igrexas), coa maioría da poboación restante distribuída nas áreas fértiles ao longo da costa sueste e na ribeira do Rio Murray.

A orixe de Australia Meridional é singular na historia do país xa que foi unha provincia británica de libre colonización. A colonización oficial comezou o 28 de decembro de 1836 cando se declarou o estado no The Old Gum Tree polo gobernador Hindmarsh. O xeito de colonizar esta parte de Australia fíxose seguindo unha teoría de Edward Gibbon Wakefield que máis tarde foi utilizada para colonizar Nova Zelandia. O obxectivo era establecer a provincia como un centro de civilización para inmigrantes libres, tería liberdades civís e tolerancia relixiosa. Aínda que a súa historia viuse marcada por dificultades económicas, Australia Meridional permaneceu sendo un estado con innovación política e cunha vida cultural vibrante. Hoxe en día, o estado é coñecido como o estado festivo e do bo viño.

A economía do estado céntrase no sector primario especialmente na agricultura, a industria, a industría mineira e o sector financeiro creceron significativamente.

Historia

Artigo principal: Historia de Australia Meridional.

O primeiro avistamento da costa de Australia Meridional por parte de viaxeiros europeos foi en 1627 cando a nave holandesa Gulden Zeepaert, examinou o litoral. Francois Thijssen chamou ao seu descubrimento como a terra de "Pieter Nuyts". O litoral trazouse sobre un mapa por primeira por Matthew Flinders e Nicolas Baudin en 1802. Baudin referiuse a este territorio como "Terre Napoléon".

En 1834, o parlamento británico aprobou o Acta de Australia Meridional, que habilitou o establecemento da provincia de Autralia Meridional. O acta promulgada estableceu que se dotaría á colonia con 802,511 quilómetros cadrados e que estaría libre de convictos. O plan da colonia era a encarnación ideal das mellores virtudes das sociedade británica, estes é, sen dicriminación relixiosa e sen colonos sen emprego.

A colonización estableceuse en Kingscote en Illa Kangaroo, ata que se seleccionou o lugar oficial para a colonia no lugar no que se atopa actualmente Adelaida. Os primeiro inmigrantes chegaron á baía de Holdfast (preto de Glenelg) en novembro de 1836 e a colonia foi proclamada o 28 de decembro de 1836, actualmente coñécese a ese día no estado como o Día da Proclamación. Australia Meridional é o único estado australiano que foi colonizado por colonos libres (sen cargas penais).

A bandeira de de Australia Meridional adoptouse o 13 de xaneiro de 1904. A divisa do estado crese que foi deseñada por Roberto Craig da Escola de Artes de Adelaida.

Xeografía

Os terreos do estado son extensións de terra árida e semiárida con algúns terreos de monte baixo entre as que destacan Mt Lofty-Montañas Flinders que é un sistema montañoso que se estende uns 800 kilometres desde Cabo Jervis ata o norte do Lago Torrens. O punto máis alto no estado non está nestas extensións, senón que o Monte Woodroffe de 1.435 m. atópase nas montañas Musgrave no extremo noroeste do o estado.A parte oeste do estado está practicamente deshabitada.

As exportacións principais do estado son de trigo, viño e la. Máis da metade da produción dos viños de Australia son producidas en Australia Meridional.

Australia Meridional linda con cada un dos outros estados e teritorios australianos agás do Territorio da Capital Australiana (ACT, Canberra) e Tasmania. O Territorio Norte foi nun principio o Territorio Norte de Australia Meridional, chegando a ser un territorio independente en 1911. A costa de Australia Meridional esta flanqueada polo océano Índico. As súas temperaturas medias oscilan entre os 29°C de xaneiro e os 15 °C en xullo. As temperaturas diúrnas nalgunhas partes do estado en xaneiro e febreiro poden subir ata os 48 °C.

Temperatura rexistrada máis alta: 50.7 °C (123.3 °F), Oodnadatta, 2 de xaneiro 1960 (A temperatura máis alta xamais rexistrada en toda Australia).

Temperatura rexistrada máis baixa: -8.2 °C (17.2 °F), Yongala, 20 de xullo 1976

Rexións:

Illas:

Lagos:

Rios:

Economía

A industria xoga un papel moi importante na economía de Australia Meridional, xerando aproximadamente o 15 % da riqueza do estado e tendo moita importancia na exportación. Esta industria produce automóbiles, medicamentos, e tecnoloxía de defensa. A economía de Australia Meridional apóiase máis que a de ningún outro estado na exportación. As ganancias pola exportación están teñen un valor de 10000 millóns de dólares australianos e creceron un 8.8% de 2002 a 2003.

O desenvolvemento económico do sur de Australia atrasouse comparado co resto de Australia durante un certo tempo (crecemento económico do 2.1% durante 2002), pero a economía parece mellorar (4.3% durante 2003).

A economía de Australia Meridional componse da seguinte forma:

Servizos: 66,7 %
Industría: 14,2 %
Agricultura e pesca: 4,5 %
Minería: 2,2 %
Outras: 10,7 %

Goberno

Australia Meridional é unha monarquía constitucional, recordemos que os estados e territorios australianos forman a Comunidade Australia (Australian Commonwealth), a cabeza do estado é a Raíña de Australia. Ten un parlamento con dous cámaras: a Casa da Asemblea (House of Assembly, cámara baixa) e un Consello Lexislativo (Legislative Council, cámara alta), con eleccións lexislativas que se celebran cada catro anos. O presidente (Premier) actual de Australia Meridional é Mike Rann, do Partido Laborista Australiano (Australian Labor Party).

Inicialmente o Gobernador de Australia Meridional (o primeiro Gobernador foi John Hindmarsh) posuía un poder total que derivaba da Patente do Goberno Imperial de creación da colonia. O Gobernador só tiña que xustificarse ante a Ofinica Colonial Británica, polo que a democracia non existía na colonia. Creouse en 1843 un corpo para aconsellar ao Gobernador sobre a administración de Australia Meridional, a este brazo administrativo denominóuselle Consello Lexislativo. O Consello Lexislativo estaba formado por 3 representantes do Goberno Británico e de 4 colonos elixidos polo gobernador. O Gobernador mantiña un poder executivo absoluto.

En 1851, o Parlamento Imperial decretou o Acta de Goberno das Colonias Australianas que permitía a elección de representantes a cada un dos Consellos Lexislativos Coloniais e o esbozo dunha Constitución. Máis tarde ese ano os colonos homes sans puideron votar por 16 membros dun total de 24 escanos que tiña o Consello Lexislativo (8 dos membros do consello lexislativo seguían sendo nomeados polo Gobernador). O labor principal deste corpo foi a creación do borrador dunha Constitución para Australia Meridional. O consello lexislativo creou o borrador máis democrático que se viu ata o momento en todo o Imperio Británico e por exemplo outorgaba o sufraxio masculino.

Creouse o Parlamento de Australia Meridional e as dúas casas do Parlamento (das que se falou antes). Por primeira vez na colonia, o poder executivo foi elegdo polo pobo e a colonia utilizou o sistema Westminster, onde o goberno é o partido ou coalición con máis votos pero onde ao Líder da oposición asígnaselle un papel forte como presidente do "Shadow Gabinet" (goberno na sombra). En 1894, Australia Meridional foi a primeira colonia australiana en permitir o sufraxio feminino e o seu parlamento foi un dos primeiros en permitir á muller ser membro electo do mesmo. Autralia Meridional foi un dos membros orixinais na creación da Commonwealth de Australia o 1 de xaneiro de 1901.

Educación

A Educación é obrigatoria para todos os menores de 16 anos, con todo a maioría dos estudantes permanecen no colexio ata que finalizan os estudos que lles acreditan o título SACE (South Australian Certificate of Education, Certificado de Educación de Australia Meridional)

Desde o 1 de xaneiro de 2009 a educación obrigatoria ampliarase un ano máis.

Existen tres universidades en Australia Meridional: A Universidade de Adelaida (University of Adelaide), A Universidade Flinders (Flinders University) e a Universidade de Australia Meridional (University of South Australia). Todas teñen a súa sede en Adelaida, aínda que a Universidade de Australia Meridional ten campus en Whyalla e en Mount Gambier.

Existen escolas de formación profesional en todo o estado.

Deporte

O deporte que máis entusiamo e interese concita entre os australianos meridionais é o fútbol australiano. Aproximadamente o 2,2 % dos habitantes do estado maiores de 18 anos participan en equipos de fútbol australiano. Australia Meridional ten 2 equipos na AFL (Australian Football League, Liga de Fútbol Australiana) Os Adelaide Crows (Os Corvos de Adelaida) e Port Adelaide Power. Os Adelaide Crows teñen 50.000 socios que son máis que calquera dos outro 15 equipos da liga.

O cricket conta tamén con adeptos. O fútbol e o baloncesto teñen tamén certa popularidade.

Notas

↑ Anaír Rodríguez Rodríguez, Montserrat Davila Ventura. Lingua galega: dúbidas lingüísticas (PDF). Área de Normalización Lingüística da Universidade de Vigo. p. 115. ISBN 84-8158-266-2.
↑ Benigno Fernández Salgado, ed. (2004). Dicionario Galaxia de usos e dificultades da lingua galega. Editorial Galaxia. p. 1303. ISBN 9788482887524. Australia Meridional (Australia)
↑ Goretti Sanmartín Rei et al. Servizo de Normalización Lingüística, Universidade da Coruña, ed. Criterios para o uso da lingua (PDF). p. 120. ISBN 84-9749-199-8. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 26 de setembro de 2013. Consultado o 14 de abril de 2014.

Véxase tamén

[1] Anaír Rodríguez Rodríguez, Montserrat Davila Ventura. Lingua galega: dúbidas lingüísticas (PDF). Área de Normalización Lingüística da Universidade de Vigo. p. 115. ISBN 84-8158-266-2.

[2] Benigno Fernández Salgado, ed. (2004). Dicionario Galaxia de usos e dificultades da lingua galega. Editorial Galaxia. p. 1303. ISBN 9788482887524. Australia Meridional (Australia)

[3] Goretti Sanmartín Rei et al. Servizo de Normalización Lingüística, Universidade da Coruña, ed. Criterios para o uso da lingua (PDF). p. 120. ISBN 84-9749-199-8. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 26 de setembro de 2013. Consultado o 14 de abril de 2014.

[1]

[2]

[3]