Sitron

Sitron
Elmi təsnifat
Domen: Eukariotlar Klad: Diaphoretickes Ranqsız: Arxeplastidlər Aləm: Bitkilər Klad: Streptofitlər Klad: Ali bitkilər Klad: Çoxsporlu bitkilər Klad: Borulu bitkilər Klad: Toxumlu bitkilər Klad: Çiçəkli bitkilər Klad: Evdikotlar Klad: Bazal evdikotlar Klad: Superrozidlər Klad: Rozidlər Klad: Malvidlər Dəstə: Sabunağacıçiçəklilər Fəsilə: Sədokimilər Yarımfəsilə: Aurantioideae Cins: Sitrus Növ: Sitron
Beynəlxalq elmi adı
Citrus medica L., 1753
Şəkil axtarışı ITIS   28886 NCBI   171251 EOL   582203

Sitron (lat. Citrus medica) — bitkilər aləminin sabunağacıçiçəklilər dəstəsinin sədokimilər fəsiləsinin sitrus cinsinə aid bitki növü.

Arealı

Qədimdən bəri bu növ Qərbi Hindistanda, Qərbi Asiyada və Aralıq dənizi ölkələrində geniş becərilir.

Botaniki xarakteristikası

Hündürlüyü 3 m-dək olan kol və ya kiçik ağacdır. Zoğları və budaqları çılpaq, qoltuqlarda yerləşmiş, 3–5 sm uzunluğunda, tikanlıdır. Yarpaqları iri, uzunsov-oval, möhkəm, qısa saplaqlıdır. Böyüyən zoğların yuxarı yarpaqları al-qırmızı rəngli, yaşlı zoğları tünd yaşıldır. Çiçəkləri ağ, qırmızımtıl çalarlıdır, iri, tək və ya çiçək qruplarında yerləşir, ikicinslidir. Sitrus cinsinə daxil olan növlərdən meyvələrinin iri olmasına görə seçilir. Meyvələrinin uzunluğu 12–40 sm, diametri 8–28 sm-dir. Uzunsov, limon kimi sarı, bəzən narıncı rəngli, qalın (2,5–5 sm) qabıqlıdır.

Ekologiyası

−3, −40C temperaturda məhv olur.

Azərbaycanda yayılması

Lənkəran-Astara bölgəsində becərilir.

İstifadəsi

Meyvələri turş və ya turşa-şirin, bir az acıtəhərdir, azca sulu ləti tər halda qidada istifadə edilmir. Meyvənin lətində 5%-dək limon turşusu, 2,5%-dək şəkər (saxaroza-0,7%), qabığında 0,2%-dək efir yağı vardır. Yağın tərkibinə limonun, dipenten, sitral daxildir.

Sinonimləri

Homotipik sinonimləri

• Citrus × aurantium var. medica (L.) Wight & Arn.

Heterotipik sinonimləri

• Citrus acida Pers.
• Citrus alata (Yu.Tanaka) Yu.Tanaka
• Citrus × aurantium subvar. amilbed Engl.
• Citrus × aurantium subvar. chakotra Engl.
• Citrus × aurantium var. proper Guillaumin
• Citrus × aurantium var. tamurana Tanaka
• Citrus aurea Yu.Tanaka
• Citrus balotina Poit. & Turpin
• Citrus bicolor Poit. & Turpin
• Citrus bigena Poit. & Turpin
• Citrus cedra Link
• Citrus cedrata Raf.
• Citrus crassa Hassk.
• Citrus fragrans Salisb.
• Citrus gaoganensis Hayata
• Citrus gongra Raf.
• Citrus hassaku Yu.Tanaka
• Citrus hiroshimana Yu.Tanaka
• Citrus kizu Yu.Tanaka
• Citrus kwangsiensis Hu
• Citrus limonimedica Lush.
• Citrus medica var. alata Tanaka
• Citrus medica subf. aurea (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus medica subsp. bajoum H.Perrier
• Citrus medica var. digitata Lush.
• Citrus medica var. dulcis Risso & Poit.
• Citrus medica subf. dulcis (Risso & Poit.) M.Hiroe
• Citrus medica var. ethrog Engl.
• Citrus medica var. florentina Risso
• Citrus medica var. fructu-maxima Risso
• Citrus medica subf. hassaku (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus medica subf. hiroshimana (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus medica subf. kizu (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus medica var. nana Wester
• Citrus medica var. odorata Wester
• Citrus medica var. proper Hook.f.
• Citrus medica f. tamurana (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus medica var. tarung Tanaka
• Citrus medica var. tuberosa Risso
• Citrus medica var. yunnanensis S.Q.Ding ex C.C.Huang
• Citrus nana (Wester) Yu.Tanaka
• Citrus odorata (Wester) Tanaka
• Citrus odorata Roussel
• Citrus pseudolimon Tanaka
• Citrus tuberosa Mill.
• Limon racemosum Mill.
• Limon spinosum Mill.
• Limon vulgare Mill.