close
Kontentke ótiw

iOS

Wikipedia — erkin enciklopediya

iOS (burınǵı atı iPhone OS)[1] - Apple kompaniyası tárepinen tek ǵana óz qurılmaları ushın islep shıǵarılǵan mobil operaciyalıq sistema[2]. Ol 2007-jılı yanvarda birinshi áwlad iPhone ushın járiyalandı hám 2007-jılı iyunda satıwǵa shıǵarıldı. iOS tıń úlken versiyaları hár jılı shıǵarıladı; házirgi turaqlı versiyası iOS 18, 2024-jılı 16-sentyabrda járiyalandı.

Bul operaciyalıq sistema kompaniyanıń kóp mobil qurılmaların, sonıń ishinde iPhone hám Apple tárepinen islep shıǵarılǵan basqa úsh operaciyalıq sistema: iPadOS, tvOS hám watchOS tıń tiykarın quraydı[3]. iOS burın iPad qurılmalarında da isletilgen, biraq 2019-jılı iPadOS engiziligenge shekem, sonday-aq iPod Touch qurılmaları toqtatılǵanǵa shekem qollanılǵan[4]. iOS Android ten keyin dúnyada ekinshi eń kóp ornatılǵan mobil operaciyalıq sistema bolıp esaplanadı. 2023-jılı dekabrǵa kelip, Apple App Store da 3.8 millionnan aslam iOS mobil qollanbaları bar[5].

iOS macOS tiykarında islep shıǵarılǵan. macOS sıyaqlı, ol Mach mikrokerneli hám FreeBSD komponentlerin óz ishine aladı[6][7]. Bul Unix tárizli operaciyalıq sistema. iOS tıń ayırım bólimleri Apple Public Source License[8] hám basqa licenziyalar[9], tiykarında ashıq kodlı bolsa da, iOS menshikli baǵdarlamalıq támiynat bolıp esaplanadı[10][11].

Tariyxı

2005-jılı Stiv Jobs iPhone dı jobalastırıwdı baslaǵanda, ol "Macintosh tı kishireytiwge, bul injenerlik tarawdaǵı áhmiyetli miynet bolatuǵın edi, yamasa iPod tı úlkeytiwge" baylanıslı tańlaw aldında turdı. Jobs birinshi usınıstı qollap-quwatladı, biraq ol Skott Forstal hám Tony Fadel basshılıǵındaǵı Macintosh hám iPod toparların ishki básekige salıp qoydı. Nátiyjede Forstall iPhone OS ti jaratıw arqalı jeńiske eristi. Bul sheskim iPhone nıń úshinshi tárepten baǵdarlama islep shıǵarıwshılar ushın platformaǵa aylanıwına jol ashtı: belgili desktop operaciyalıq sistemanı tiykar etip alıw, kóplegen úshinshi tárep Mac baǵdarlamashılarına minimum qayta oqıwdan ótip, iPhone ushın baǵdarlama jazıwǵa múmkinshilik berdi. Sonday-aq, Forstal baǵdarlamashılar ushın iPhone qollanbaların islep shıǵarıwǵa arnalǵan baǵdarlamalıq rawajlanıw jıynaǵın (SDK) hám iTunes ishinde App Store nı jaratıwǵa juwapker boldı[12][13].

Operaciyalıq sistema iPhone menen birge 2007-jılı 9-yanvarda Macorld Conference & Expo da járiyalandı hám sol jıldıń iyun ayında satıwǵa shıǵarıldı[14][15]. Yanvar ayındaǵı járiyalaw waqtında, Stiv Jobs: "iPhone OS X ti qollanadı" hám "desktop dárejesindegi qollanbalardı" islete aladı dep málimlegen edi[16][17]. Biraq iPhone satıwǵa shıqqan waqıtta, operaciyalıq sistemanıń atı "iPhone OS" dep ózgertildi[18]. Dáslepki waqıtları, úshinshi tárepten tiykarǵı qollanbalardı qollap-quwatlamadı. Jobs tıń túsindiriwi boyınsha, baǵdarlamashılar Safari veb-brauzeri arqalı "iPhone da tiykarǵı qollanbalarday isleytuǵın" veb-qollanbalardı dúze aladı degen edi[19][20]. 2007-jılı oktyabrde, Apple tiykarǵı baǵdarlamalıq rawajlanıw jıynaǵınıń (SDK) islep shıǵarılıp atırǵanın hám onı "fevral ayında baǵdarlamashılarǵa beriw" rejesin járiyaladı[21][22][23]. 2008-jılı 6-martta, Apple baspasóz konferenciyasın ótkizip, iPhone SDK sın járiyaladı[24][25].

BERJAYA
Birinshi áwlad iPhone, iOS ti (sol waqıtta iPhone OS dep atalǵan) qollanǵan birinshi kommerciyalıq qurılma (2007)

iOS App Store 2008-jılı 10-iyulda dáslepki 500 qollanbası menen ashıldı[26]. Bul tez pát penen ósip, 2008-jıldıń sentyabrinde 3,000 ǵa[27], 2009-jıldıń yanvarında 15,000 ǵa[28], 2009-jıldıń iyunında 50,000 ǵa[29], 2009-jıldıń noyabrinde 100,000 ǵa[30][31], 2010-jıldıń avgustında 250,000 ǵa[32][33], 2012-jıldıń iyulında 650,000 ǵa[34], 2013-jıldıń oktyabrinde 1 millionǵa[35][36], 2016-jıldıń iyunında 2 millionǵa[37][38][39], hám 2017-jıldıń yanvarında 2.2 millionǵa jetti[40][41]. 2016-jıldıń mart ayındaǵı maǵlıwmatlarǵa qaraǵanda, 1 million qollanbalar iPad plansheti menen tiykarınan sáykes keledi[42]. Bul qollanbalardı jámi 130 milliardtan kóp ret júklep alınǵan[37] Qollanbalardı izertleytuǵın Sensor Tower kompaniyasınıń boljawı boyınsha, App Store 2020-jılǵa kelip 5 million qollanbaǵa jetedi dep kútilgen.[43].

2007-jılı sentyabrde Apple iPhone formasına tiykarlanǵan qaytadan dizaynlanǵan iPod - iPod Touch tı járiyaladı[44]. 2010-jılı 27-yanvarda Apple kópshilik tárepinen asıǵıslıq penen kútilgen media planshetin - iPad tı járiyaladı. Bul qurılma iPhone hám iPod Touch qa qaraǵanda úlken ekranǵa iye bolıp, veb-betlerdi kóriw, media kontentlerdi paydalanıw hám oqıw ushın dizaynlanǵan edi. Ol 9.7-dyuym (25 sm) ekranı arqalı gazeta, elektron kitaplar, súwretler, videolar, muzıka, tekst processorı hújjetleri, video oyınlar hám bar iPhone qollanbaların óz ishine alǵan multimedia formatları menen kóp sensorlı tásir etisiw múmkinshiligin berdi[45][46][47]. Ol sonday-aq veb-betlerdi kóriw ushın Safari diń mobil versiyası menen bir qatarda, App Store, iTunes Library, iBookstore, Contacts hám Notes larǵa kiriwdi támiyinleydi. Kontent Wi-Fi hám qosımsha 3G xızmeti arqalı júklep alınadı yamasa paydalanıwshınıń kompyuteri menen sinxronlastırıladı[48]. AT&T dáslep iPad ushın 3G sımsız baylanıs xızmetin kórsetken AQSHtaǵı jalǵız provayderge aylandı[49].

2010-jılı iyunda Apple iPhone OS ti "iOS" dep qayta atadı[50][51]. "IOS" sawda belgisi Cisco tárepinen óz marshrutizatorlarında qollanılatuǵın IOS operaciyalıq sisteması ushın on jıldan artıq waqıt dawamında qollanılǵan edi. Hárbir potencial sudlasıwdıń aldın alıw ushın, Apple "IOS" sawda belgisin Cisco dan licenziyaladı[52].

Apple Watch aqıllı saatı Tim Kuk tárepinen 2014-jılı 9-sentyabrde den sawlıq hám fitnes baǵdarın qadaǵalaw imkaniyatına iye ónim sıpatında járiyalandı[53][54]. Ol 2015-jılı 24-aprelde satıwǵa shıǵarıldı[55][56][57]. Ol operaciyalıq sistema retinde watchOS ti qollanadı; watchOS iOS qa tiykarlanǵan bolıp, aktiv xızmetlerdi qadaǵalaw qollanbaları sıyaqlı Apple Watch ushın arnawlı jaratılǵan jańa funkciyalarǵa iye[58].

2016-jılı oktyabrde Apple Neapol qalasındaǵı Federico II Neapol universitetiniń jańa kampusında óziniń birinshi iOS Developer Academy-sin ashtı[59][60]. Kurs tolıǵı menen biypul bolıp, Apple ekosistema platformaları ushın qollanbalardı jaratıw hám basqarıw boyınsha arnawlı texnikalıq kónlikpelerdi úyreniwge baǵdarlanǵan. Akademiyada sonday-aq biznes administraciyası máseleleleri (cifrlı múmkinshiliklerge dıqqat awdarıp, biznes jobalastırıw hám biznes basqarıw) hám grafikalıq interfeyslerin dizaynlaw baǵdarı da bar. Studentler "Enterprise Track" te qatnasıw múmkinshiligine iye, bul qollanbanıń pútkil ómiri cikli boyınsha - dizaynnan baslap, ámelge asırıw, qáwipsizlik, qátelerdi saplastırıw, maǵlıwmatlardı saqlawǵa hám bultlı esaplaw xızmetlerin qollanıwǵa shekem terеń oqıtıw tájiriybesi[61][62]. 2020-jılǵa kelip, akademiya dúnyanıń hár túrli mámleketlerinen kelgen mıńǵa jaqın studentti pitkerdi, olar 400 qollanbalar ideyası ústinde isledi hám 50 ge jaqın qollanbanı iOS App Store da járiyaladı. 2018-2019-oqıw jılında 30 dan artıq mámleketten studentler keldi. Olardıń 35 si hár jılı iyun ayınıń basında Kaliforniyada ótkiziletuǵın jıllıq Apple Developer Conference - Orldwide Developer Conference ke qatnasıw ushın tańlap alındı[63][64].

BERJAYA
Apple CEO-da Stiv Jobs iPad tı tanıstırıp atır (2010)

2019-jılı 3-iyunda iPad ushın iOS tıń brendli versiyası - iPadOS 2019-WWDC de járiyalandı; ol 2019-jılı 25-sentyabrde iske túsirildi[65].

Ózgeshelikler

Interfeys

iOS paydalanıwshı interfeysi tikkeley manipulyaciyaǵa tiykarlanǵan bolıp, sıypaw, basıw, qısıw hám keri qısıw sıyaqlı kóp sensorlı xareketlerdi qollanadı. Interfeysti basqarıw elementlerine slaydеrler, almastırǵıshlar hám túymeler kiredi[66]. Ishki akselerometrler bazı qollanbalarda qurılmanı silkiw (buǵan artqa qaytıw buyrıǵı ulıwmalıq nátiyjelerdiń biri) yamasa onı úsh ólshemde burıw (portret hám landscape rejimleri arasında almastırıw ulıwmalıq nátiyjelerdiń biri) háreketlerine juwap beriw ushın qollanıladı. § Accessibility bóliminde túsindirilgen hár qıylı qolaylıqlar kóriw hám esitiwinde máselesi bar paydalanıwshılarǵa iOS ti durıs qollanıw imkaniyatın beredi[67].

iOS qurılmaları qulplı ekrannan júklеnеdi. Qulplı ekranda waqıt hám paydalanıwshınıń qulplı ekran vidjetleri kórsetiledi, olar qollanbalardaǵı ózgeriwshi maǵlıwmatlardı sáwlelendiredi. [68] Qulptan sheshilgennen keyin, paydalanıwshı bas ekranǵa baǵdarlanadı, bul iOS qurılmalarındaǵı tiykarǵı navigaciya hám maǵlıwmat "orayı" bolıp, jeke kompyuterlerdegi jumıs stolına uqsas. iOS bas ekranları kóbinese qollanbalar belgishelerinen hám vidjetlerden quralǵan; qollanbalar belgisheleri tiyisli qollanbanı iske túsiredi, al vidjetler tikkeley bas ekranda hawa rayı boljawın, paydalanıwshınıń email poshtasın yamasa jańalıqlar lentasın avtomatik túrde jańalanıp turatuǵın tiri kontentlerdi kórsetedi[69].

Ekrannıń joqarı bóliminde qurılma hám onıń baylanısları haqqında maǵlıwmat beriwshi status qatarı jaylasqan. Basqarıw orayın (Control Center) notch yamasa Dynamic Island tıń (Face ID li iPhone larda) oń joqarı tárеpinen "tartıp" túsiriw yamasa ekrannıń tómeninen joqarıǵa qaray "tartıp" shıǵarıw (Touch ID li iPhone larda) múmkin, bul Sazlawlardı ashpay-aq qurılmanı tezirek basqarıw ushın hár qıylı almastırǵıshlardı paydalanıw imkaniyatın beredi. Bul arqalı jaqtılıqtı, sestiń qattılıǵın, sımsız baylanıslardı, muzıka pleerin hám basqalardı basqarıw múmkin[70].

Ekrannıń shep joqarı tárepinen tómenge qaray (yamasa Touch ID li iPhone larda joqarıdan tómenge) sıypaw Bildiriwler orayın (Notification Center) ashadı, ol iOS tıń sońǵı versiyalarında qulplı ekranǵa júdá uqsas. Ol bildiriwlerdi xronologiyalıq tártipte kórsetedi hám olardı qollanba boyınsha toparlaydı. Bazı qollanbalardıń bildiriw betlerinen tikkeley tásir etisiw múmkin, mısalı, xabardı tikkeley sol jerden turıp juwap beriw múmkin. Bildiriwler eki rejimde jiberiledi: qulplı ekranda kórsetiletuǵın hám ózgeshe ses hám vibraciya menen signallanıwshı áhmiyetli eskertiw xabarları (mısalı, ayrıqsha jaǵday yamasa awır hawa rayı haqqındaǵı eskertiw xabarları), eskertiw banneri hám qollanbalarǵa bildiriw belgisi menen birge keledi, al standart eskertiw xabarları defolt túrindegi ses hám vibraciyadan paydalananadı. Ekewi de Bildiriwler orayınan tabıla aladı hám qulplı ekranda belgilengen waqıt dawamında kórsetiledi (eger paydalanıwshı qulplı waqıtta Bildiriwler orayın ruqsat etpegen bolsa). [71][72]

Touch ID li iPhone larda ekran kórinislerin bas túyme hám quwat túymesin bir waqıtta basıw arqalı súwretke túsiriw múmkin. Android penen salıstırǵanda, onda túymelerdi basıp turıw talap etilse, iOS ta qısqa waqıt basıw jetkilikli[73]. Face ID li iPhone larda ekran kórinislerin súwretke túsiriw ushın ses qattılıǵın kóbeytiw túymesi hám quwat túymesi qollanıladıd[74].

Kamera qollanbasında iOS 7 ge shekem skeuomorf jaqtırılatuǵın kamera shutter animaciyası qollanılǵan. Sol waqıttan baslap, ol ápiwayı qısqa qarańǵılanıw effektin qollanadı[75]. Waqıt ótiwi menen qosılǵan áhmiyetli qosımshalarǵa HDR fotografiya hám qozǵalıwshı obyektlerden keletuǵın kóleńke effektleriniń aldın alıwshı normal hám joqarı dinamikalıq diapazonlı súwretlerdi bir waqıtta saqlap qalıw opciyası (iPhone 5, iOS 6 dan baslap), avtomatik HDR sazlaw (iOS 7.1 den baslap), qosılǵan jaǵdayda hárbir foto menen birge qısqa video biriktirilgen "live photo" (iPhone 6s, iOS 9), hám cifrlı zoom tez túymesi (iPhone 7 Plus, iOS 10) kiredi[76][77][78]. Video ólshemi hám kadr tezligi sıyaqlı bazı kamera sazlawları kameranıń óz interfeysi arqalı sazlanbaydı, al sistema sazlawlarına jiberiledi[79].

iOS 13 tegi "kontekst menyuları" dep atalatuǵın jańa funkciya elementti basıp turǵanıńızda baylanıslı háreketlerdi kórsetedi. Kontekst menyusı kórsetilgende, fon buzılǵan kóriniste boladı[80].

Bir neshe varianttan tańlaw ushın, tańlaw basqarıw elementi qollanıladı. Selektorlar tómende bekitilgen yamasa kontent penen bir qatarda (sáne selektorları dep ataladı) payda bolıwı múmkin. Sáne selektorları basqa tańlaw basqarıw elementleri sıyaqlı kóriniske iye, biraq kún, ay hám qálegen jaǵdayda jıl ushın baǵanalarǵa iye.

Eskertiw xabarları ekrannıń ortasında payda boladı, biraq ekrannıń tómeninen joqarıǵa qaray jılısıp shıǵatuǵın eskertiw xabarları da bar ("háreketler paneli" dep ataladı). Joq etiw háreketleri (qanday da bir elementti joq etiw sıyaqlı) qızıl reńde kórsetiledi.

iOS tıń rásmiy shrifti - San Francisco. Ol kishi tekstlerdi oqıw ushın arnawlı dizayn etilgen hám pútkil operaciyalıq sistemada, sonday-aq úshinshi tárep qosımshalarında da qollanıladı[80].

Ikonkalardıń ólshemi úlken ekranlı iPhonelar ushın 180x180 piksel, ádette 6 dyuymnan úlken modeller, sonıń ishinde iPhone 11 Pro hám iPhone 8 Plus ushın, al kishi displeyli iPhonelarda 120x120 piksel boladı[81].

Bas ekran

SpringBoard tárepinen islengen bas ekran qosımsha belgilerin hám tómengi bólimde paydalanıwshılar eń kóp qollanılatuǵın qosımshaların bekitip qoya alatuǵın dok panelin kórsetedi. iOS bas ekranları ádette qosımsha belgileri hám vidjetlerden quralǵan; qosımsha belgileri baylanıslı qosımshanı iske túsiredi, al vidjetler bolsa hawa rayı boljawın, paydalanıwshınıń elektron pochta qutısın yamasa jańalıqlar lentasın bas ekranda tikkeley kórsetiw sıyaqlı tiri, avtomatik jańalanatuǵın maǵlıwmatlardı kórsetedi[82]. Bas ekran qollanıwshı qurılma qulpın ashqanda, qosımshada bolǵan waqıtta fizikalıq "Bas" túymesin basqanda yamasa ekrannıń tómengi bólimindegi úy panelin joqarı qaray sıypap ótkeninde payda boladı[83]. Ekrannıń joqarı bóliminde waqıt, batareya quwatı hám signal kúshi sıyaqlı maǵlıwmatlardı kórsetiw ushın status qatarı bar. Ekrannıń qalǵan bólimi házirgі qosımsha ushın ajıratılǵan. Qupıya sóz ornatılǵan bolsa hám qollanıwshı qurılmanı qosqanda, bas ekranǵa kiriwge ruqsat beriliwden aldın qulıplaw ekranında qupıya sóz kiritiliw kerek[84].

iPhone OS 3-de Spotlight tanıstırıldı, bul paydalanıwshılarǵa media, qosımshalar, elektron pochtalar, baylanıslar, xabarlar, esletpeler, kalendar waqıyaları hám usıǵan uqsas mazmundı izlew imkaniyatın berdi. iOS 7 hám keyingi versiyalarda Spotlight bas ekrannıń qálegen jerine tómen qaray tartıw arqalı ashıladı (Xabarlandırıw Orayı hám Basqarıw Orayın ashatuǵın joqarı hám tómengi shetlerden basqa)[85][86]. iOS 9-da Spotlight-qa kiriw ushın eki usıl bar. iOS 7 hám 8-degi sıyaqlı, qálegen bas ekrandı tómen qaray tartıw Spotlight-tı kórsetedi. Biraq, oǵan iOS 3-ten 6-ǵa shekem bolǵan versiyalardaǵıday kiriwge de boladı. Bul Spotlight-qa Siri usınısların beredi, olar qosımsha usınısların, baylanıs usınısların hám jańalıqlardı óz ishine aladı[87]. iOS 10-da Spotlight endi arnawlı "Búgin" paneliniń joqarı bóliminde jaylasqan[88].

iPhone OS 3.2 shıǵarılǵannan keyin, paydalanıwshılar Bas ekran ushın fon súwretin ornatıw múmkinshiligin aldı. Dáslep bul funkciya tek iPad (1-áwlad) ushın ǵana qoljetimli boldı, iPhone OS 3.2 shıqqannan bir neshe ay keyin shıqqan iOS 4-ke shekem, bul funkciya operaciyalıq sistemanı júrgize alatuǵın barlıq iPhone hám iPod Touch modelleri ushın qoljetimli boldı, tek iPhone 3G hám iPod touch (2-áwlad) belgi animaciyalarındaǵı iskerlik máselelerine baylanıslı bul imkaniyattan tıs qaldı[89].

iOS 7 Bas ekranda parallaks effektin tanıstırdı, bul qurılmanıń qozǵalısına juwap retinde qurılmanıń fon súwreti hám belgilerin jıljıtadı, 3D effektin hám qalqıp júrgen belgiler illyuziyasın jaratadı. Bul effekt sonday-aq Mail hám Safari qosımshalarınıń vkladka kórinisinde de kórinedi[90].

Izertlewshiler paydalanıwshılardıń óz bas ekranlarındaǵı belgilerin qollanıw jiyiligi hám qosımshalardıń bir-birine baylanıslılıǵına, sonday-aq qolaylılıq hám estetika sebepleri boyınsha shólkemlestiretuǵının anıqladı.

Sistema shrifti

iOS dáslep sistema shrifti retinde Helvetica-nı qollandı. Apple iPhone 4 hám onıń Retina displeyi ushın Helvetica Neue-ge ótip, iOS 4-te eski iPhone qurılmaları ushın Helvetica-nı sistema shrifti retinde saqlap qaldı[91]. iOS 7 menen birge Apple sistema shriftin Helvetica Neue Light-qa ózgertetuǵının járiyaladı, bul sheshim tómen ajıratatuǵın mobil ekranlar ushın jeńil, juqa shrifttiń durıs qollanılmawı sebepli sınǵa ushıradı. Apple aqırında Helvetica Neue-ni tańladı[92][93]. iOS 7 shıǵarılıwı sonday-aq Sazlawlar arqalı tekstti masshtablaw yamasa basqa tekst qoljetimlilik ózgerisler qollanıw múmkinshiligin berdi[94][95]. iOS 9 benen birge Apple shriftti San Francisco-ǵa ózgertti, bul Apple tárepinen islep shıǵılǵan, maksimal oqıwǵa qolaylı hám ónimler qatarı boyınsha shrift birdeyligi ushın arnalǵan shrift edi[96][97].

Papkalar

iOS 4 papkalardı tanıstırdı, olardı bir qosımshanı ekinshisiniń ústine súyrew arqalı jaratıwǵa boladı, hám sonnan keyin, usı procedura járdeminde papkaǵa kóbirek elementler qosıwǵa boladı. Papka ushın atama ishindegi qosımshalar kategoriyası boyınsha avtomatik túrde tańlanadı, biraq atın paydalanıwshı da ózgerte aladı[98]. Papkalar ishindegi qosımshalar xabarlandırıw belgishelerin alǵanda, ayırım xabarlandırıwlar sanı qosıladı hám ulıwma san papkanıń ózinde xabarlandırıw belgisi retinde kórsetiledi[98] Dáslepki waqıtta, iPhone-daǵı papkalar 12-ge shekem qosımshanı, al iPad-taǵı papkalar 20 qosımshanı óz ishine ala alatuǵın edi.[99]. Jańa iPhone apparatlıq qurılmalarında displeylerdıń ólshemleri úlkeyiwi menen, iOS 7 papkalardı bas ekran dúzilisine uqsas betler menen jańaladı, bul papka funkcionallıǵın áhmiyetli keńeytiwge múmkinshilik berdi. Papkanıń hárbir beti 9-ǵa shekem qosımshanı óz ishine ala aladı, hám ulıwma 15 bet bolıwı múmkin, bul bir papkada barlıǵı 135 qosımshaǵa jol qoyadı[100]. iOS 9-da Apple iPad apparatlıq qurılmaları ushın papka ólshemlerin jańaladı, hár bette 16 qosımshaǵa ruqsat etip, ele de maksimal 15 bet penen, ulıwma sandı 240 qosımshaǵa shekem kóbeytip[101].

Xabarlandırıw Orayı

iOS 5-ke shekem, xabarlandırıwlar modal aynada jetkiziletuǵın hám qabıl etilgennen keyin kóriw múmkin emes edi. iOS 5-te Apple Xabarlandırıw Orayın tanıstırdı, ol paydalanıwshılarǵa xabarlandırıwlar tariyxın kóriwge múmkinshilik beredi. Paydalanıwshı xabarlandırıwdı basıp, oǵan sáykes qosımshanı asha aladı yamasa onı óshire aladı[102]. Endi xabarlandırıwlar ekrannıń joqarı bóliminde qısqa waqıt payda bolatuǵın bannerlerde jetkiziledi. Eger paydalanıwshı alınǵan xabarlandırıwdı bassa, xabarlandırıwdı jibergen qosımsha ashıladı. Paydalanıwshılar sonday-aq qosımshanıń xabarlandırıw sazlawların ózgertiw arqalı xabarlandırıwlardı modal dóretiw aynalarında kóriwdi tańlay aladı. iOS 8 penen birge tanıstırılǵan vidjetler endi Xabarlandırıw Orayı arqalı qoljetimli bolıp, 3-táreplerden belgilenedi[103].

Qosımsha jabıq waqtında xabarlandırıw jibergende, onıń belgisinde qızıl belgi payda boladı. Bul belgi paydalanıwshıǵa bir qarawda qosımshanıń qansha xabarlandırıw jibergenin bildiredi. Qosımshanı ashıw belgini óshiredi.

Qosımshalar

iOS qurılmaları Apple tárepinen islep shıǵarılǵan aldınnan ornatılǵan qosımshalar menen keledi, olarǵa Pochta (Mail), Kartalar (Maps), TV, Muzıka, FaceTime, Shıjlan (Wallet), Densawlıq hám basqa kóplegen qosımshalar kiredi.

Qosımshalar ("apps") - bul iOS-ke ornatıwǵa bolatuǵın qollanba baǵdarlamanıń eń ulıwma forması. Olar App Store cifrlı dúkanınıń rásmiy katalogınan júklep alınadı, bul jerde qosımshalar paydalanıwshılarǵa usınılmastan aldın qáwipsizlik tekseriwinen ótedi. 2017-jılı iyunda Apple óz kórsetpelerin jańalap, qosımsha rawajlandırıwshılardıń paydalanıwshılardı óz qosımshaları ushın pikir qaldırıwǵa shaqırıw ushın arnawlı sorawlardı qollanıw múmkinshiligin joq etetuǵının belgiledi[104][105]. iOS qosımshaların sonday-aq baǵdarlama tarqatıwshı usınǵan IPA faylınan tikkeley, rásmiy emes jollar menen de ornatıwǵa boladı. Olar iOS Software Development Kit (SDK) járdeminde jazıladı hám kóbinese Xcode penen birge qollanıladı, bunda rásmiy qollap-quwatlanatuǵın Swift hám Objective-C sıyaqlı programmalastırıw tilleri paydalanıladı. Basqa kompaniyalar da óz programmalastırıw tillerin qollanıp, tiykarǵı iOS qosımshaların rawajlandırıwǵa múmkinshilik beretuǵın qurallar jaratqan

iOS ushın qosımshalar kóbinese UIKit programmalastırıw freymvorkı komponentlerin qollanıp qurıladı. Bul qosımshalardıń operacion sistema menen bir qálipte kóriniwine múmkinshilik beredi, biraq sonıń menen birge olardı arnawlı túrde sazlawǵa da jol qoyadı.

Elementler iOS jańalanıwları menen birge avtomatik túrde jańalanıp turadı, sonıń ishinde jańa interfeys qaǵıydaların da óz ishine aladı. UIKit elementleri júdá beyimli, bul programma rawajlandırıwshılarǵa barlıq iOS qurılmalarında birdey kórinetugın bir qosımsha jaratıwǵa múmkinshilik beredi. iOS interfeysin anıqlawdan tısqarı, UIKit qosımshanıń funkcionallıǵın da belgileydi.

Dáslepki waqıtta Apple programma rawajlandırıwshılarǵa SDK shıǵarıwdı kózlemegen edi, sebebi olar úshinshi tárep qosımshalarınıń iOS ushın rawajlandırılıwın qálemey, onıń ornına veb-qosımshalar qurılıwın qálegen edi. Biraq, bul texnologiya keń qollanıwǵa iye bolmadı, bul Applediń pikirin ózgertiwine alıp keldi, sonlıqtan 2007-jılı oktyabrde programma rawajlandırıwshılar ushın SDK járiyalandı hám aqırında 2008-jılı 6-martta shıǵarıldı.

SDK rawajlandırıw qurallarınıń tolıq jıynaǵın óz ishine aladı[106], sonıń ishinde audio mikser hám iPhone emulyatorı bar. Bul Mac paydalanıwshıları ushın biypul júklep alınadı. Microsoft Windows kompyuterleri ushın jetkilikli emes. Qosımshanı sınap kóriw, texnikalıq járdem alıw hám qosımshalardı App Store arqalı tarqatıw ushın, rawajlandırıwshılar Apple Developer Programmasına jazılıwı kerek.

Jıllar dawamında Apple Store qosımshaları bir neshe áhmiyetli belgilerde asıp ketti, sonıń ishinde 50,000[107], 100,000[108], 250,000[109], 500,000[110], 1 million[111], hám 2 million qosımsha[112]. Bir milliardınshı qosımsha 2009-jılı 24-aprelde ornatıldı[113].

Qosımshalar kitapxanası

Qosımshalar kitapxanası qosımshalardı olardıń funkciyası yamasa túrine qarap avtomatik túrde papkalarǵa jaylastıradı hám barlıq ornatılǵan qosımshalardıń álipbe tártibindegi dizimin óz ishine aladı. Mısalı, ol barlıq sociallıq media qosımshaların bir papkaǵa, al ónimdarlıq qosımshaların basqa papkaǵa jaylastırıwı múmkin[114]. Paydalanıwshılar Qosımshalar kitapxanasınıń joqarı bólimindegi izlew qatarın qollanıp, qosımshalardı tez tabıwı hám olardı ashıwı múmkin. Paydalanıwshılar bas ekrannıń arnawlı qosımsha betlerin jasırıwdı tańlap alıwı múmkin, bul eń kóp qollanatuǵın qosımshalarga itibar qaratıwdı ańsatlastıradı[115].

Saqlaw

iOS qáwipsizlik hám jeke maǵlıwmatlardı qorǵaw ushın qatań qumsalǵıshtı qollanadı. Qosımshalar ulıwma ózleriniń konteynerlerine hám sistemanıń arnawlı papkalarına, mısalı Súwretler kitapxanasına kiriwge sheklengen. Óz sandboxınan tısqarı fayllardı ashıw ushın, iOS hújjet tańlaǵıshlar, fayl provayderler hám qosımsha keńeytiwler sıyaqlı mexanizmlerdi paydalanadı.

iOS 8 hújjet interakciya kontrolleriniń bir bólegi sıpatında Hújjet Tańlaǵısh hám Hújjet Provayder keńeytiwlerin engizdi[116][117][118]. Bul qosımshalardıń oraylıq jaylasqan yamasa bult saqlaw xızmetlerinde saqlanǵan hújjetlerdi ashıwına, saqlawına hám olar menen birge islesiwine múmkinshilik beredi.

iOS 11 menen birge, Apple Fayllar qosımshasın[119] hám Fayl Provayder keńeytiwin[120], engizdi, paydalanıwshılarǵa ózleriniń faylların basqarıw hám shólkemlestiriw ushın oraylıq orın berdi. Qosımshalar Fayllar qosımshasına biriktirilip, olardıń hújjetlerin Fayllar qosımshasınan tikkeley ashıw hám redaktorlaw múmkinshiligin beredi.

iOS qurılmalarınıń saqlaw orını iCloud arqalı keńeytiliwi múmkin, bul Apple kompaniyasınıń bult tiykarındaǵı saqlaw sheshimi bolıp, barlıq paydalanıwshılarǵa 5GB saqlaw ornın biypul beredi, al basqa jobalardı paydalanıw ushın pullı jazılıw talap etiledi. iCloud Drive paydalanıwshılarǵa hár túrli fayllardı, mısalı hújjetler, prezentaciyalar hám kestelerdi bultta saqlawǵa múmkinshilik beredi. Bul fayllar bir neshe qurılmadan ashılıwı múmkin, tek paydalanıwshı birdey Apple ID menen kiriw shárti menen.

Qolaylıq

iOS kóriw hám esitiwde qıyınshılıqları bar paydalanıwshılarǵa járdem beriw ushın hár túrli qolaylılıq funkciyaların usınıs etedi. Tiykarǵı funkciyalardıń biri, VoiceOver, ekrandaǵı maǵlıwmatlardı dawıslı oqıydı, sonıń ishinde kontekstlik túymeler, belgisheler, siltemeler hám basqa paydalanıwshı interfeysi elementlerin qamtıydı hám paydalanıwshıǵa operaciyalıq sistemada jest arqalı navigaciya islewge múmkinshilik beredi. Ádepki basqarıw elementleri bar hám UIKit freymvorkı menen islep shıǵılǵan barlıq qosımshalar VoiceOver funkcionallıǵın ózinde jaylastırǵan[121]. Mısallardan biri - súwretke túsiriw ushın iPhone-dı kótergende, VoiceOver súwret kórinisiniń táriypin beredi[122]. 2013-jılı iOS 7 shıǵarılıwı menen birge tanıstırılǵan "iPhone ushın islep shıǵılǵan" baǵdarlaması sheńberinde, Apple Bluetooth hám arnawlı texnologiyalıq protokoldı qollanıp, úylesimli úshinshi tárep úskenelerin iPhone hám iPad penen baylanıstırıw ushın texnologiya islep shıqtı, bul ses signalın tikkeley paydalanıwshınıń qulaǵına uzatıwǵa múmkinshilik beredi. iPhone ushın islep shıǵılǵan ónimler ushın qosımsha sazlawlarǵa batareya monitoring hám hár qıylı ortalıqlar ushın ses sazlawların ózgertiw kiredi[123][124]. Apple 2016-jılı iOS 10 shıǵarılıwı menen qolaylılıq ushın qosımsha háreketler isledi. Bularǵa VoiceOver-ge jańa aytılıw redaktorın qosıw, qurılmanıń kamerası arqalı obyektlerdi úlkeytiwge múmkinshilik beretuǵın Magnifier sazlawın qosıw, gereń adamlarǵa iPhone-nan telefon qońırawların ámelge asırıw ushın programmalıq TTY qollap-quwatlawı, sonday-aq úshinshi tárep baǵdarlamashılarına óz qosımshalarına durıs qolaylılıq funkciyaların kiritiwge arnalǵan oqıw qollanbalar hám kórsetpeler kiredi[125].

2012-jılı Liat Kornowski "The Atlantic" basılımında "iPhone Braille oylap tabılǵannan beri eń revolyucion rawajlanıwlardıń biri bolıp shıqtı" dep jazǵan edi[126], al 2016-jılı TechCrunch basılımınan Steven Aquino Apple kompaniyasın "járdemshi texnologiyalar tarawında basshılıq etip atır" dep táriyipledi. Apple kompaniyasınıń Global qolaylılıq siyasatı hám baslamaları boyınsha joqarı menedjeri Sara Herlinger: "Biz qolaylılıqtı tiykarǵı adam huqıqı dep esaplaymız. Biziń ónimlerimizdiń negizine qurıw - bul maǵlıwmatqa kiriw hám múmkinshilikler tosqınlıqsız bolatuǵın, imkaniyatı sheklengen adamlarǵa óz maqsetlerine erisiw ushın jol ashatuǵın inklyuziv dúnya kóz-qarasın qollap-quwatlawdı bildiredi" dep málimledi[127].

iOS-ke qarata sın-pikir birinshi márte iske túsirgende internette baylanıs (WiFi yamasa iTunes arqalı) hám jumıs isleytuǵın SIM-karta talap etiliwine baylanıslı bolǵan[128]. Bul sheklew iOS 12-de bosatılǵan bolıp, endi keyingisi (SIM-karta) talap etilmeydi[129].

Kóp tapsırma

iOS ushın kóp tapsırmalardı islew (multitasking) birinshi ret 2010-jılı iyun ayında iOS 4 versiyası menen birge shıǵarıldı[130]. Tek ǵana belgili qurılmalar - iPhone 4, iPhone 3GS hám iPod Touch 3-áwladı - kóp tapsırmalı islew múmkinshiligine iye boldı.[3] iPad bolsa kóp tapsırmalı islewdi sol jılı noyabr ayında iOS 4.2.1 versiyasında ǵana aldı.

iOS-te kóp tapsırmalı islew ámelge asırılıwı onıń usılı ushın sınǵa alınǵan, sebebi ol fonda isleytuǵın baǵdarlamalardıń jumısın sheklengen funkciyalar toplamı menen shegaralandıradı hám baǵdarlama islep shıǵarıwshılardan onı anıq qollap-quwatlawdı talap etedi[131].

iOS 4-ke shekem kóp tapsırmalı islaw tek Apple qurılmada ornatılǵan baǵdarlamalardıń bir bólegi menen sheklengen edi. Biraq, paydalanıwshılar óz qurılmasın "jailbreak" qılıw arqalı rásmiy emes túrde kóp tapsırmalı islew múmkinshiligin ala alatuǵın edi[132]. iOS 4-ten baslap, úshinshi áwlad hám onnan keyingi iOS qurılmalarında kóp tapsırmalı islew jeti fon API-ları arqalı qollap-quwatlanadı[133]:

  1. Fon sesi - baǵdarlama ses yamasa video mazmundı oynatıp turǵan waqıtqa shekem fonda islewdi dawam etedi
  2. Internet arqalı dawıslı baylanıs (VoIP) - telefon qońırawı bolmaǵan waqıtta baǵdarlama toqtatıp qoyıladı
  3. Fon ornı - baǵdarlamaǵa orın ózgerisleri haqqında xabar beriledi[134]
  4. Push bildiriwleri
  5. Jergilikli bildiriwler - baǵdarlama aldın-ala belgilengen waqıtta jetkiziliwi kerek bolǵan jergilikli bildiriwlerdi jobalastıradı
  6. Tapsırmanı tamamlaw - baǵdarlama berilgen tapsırmanı tamamlaw ushın sistemadan qosımsha waqıt soraydı
  7. Tez baǵdarlama almastırıw - baǵdarlama hesh qanday kodtı orınlamaydı hám qálegen waqıtta yadtan óshirilip taslanıwı múmkin

iOS 5-te úsh jańa fon API-ları tanıstırıldı:

  1. Gazeta dúkanı - baǵdarlama paydalanıwshıǵa tayar bolıw ushın fonda mazmundı júklep aladı
  2. Sırtqı qosımsha qurılma - baǵdarlama sırtqı qosımsha qurılma menen baylanısadı hám belgili aralıqlarda maǵlıwmat almasadı
  3. Bluetooth qosımsha qurılması - baǵdarlama Bluetooth qosımsha qurılması menen baylanısadı hám belgili aralıqlarda maǵlıwmat almasadı

iOS 7-de Apple barlıq baǵdarlamalardı fonda jańalaw múmkinshiligin beriwshi jańa kóp tapsırmalı funkciyanı tanıstırdı. Bul funkciya paydalanıwshı eń kóp qollanǵan baǵdarlamaların jańalawǵa artıqmashlıq beredi hám qurılmanıń batareya xızmet múddetin ádewir qısqartpastan, uyalı tarmaǵına qaraǵanda Wi-Fi tarmaǵın paydalanıwdı qáleydi.

Baǵdarlamalar arasında almastırıw

iOS 4.0 den iOS 6.x ke shekem, úy túymesin eki ret basıw baǵdarlama almastırıwshını iske túsiredi. Tómennen jıljımalı dok tárizli interfeys payda boladı, ekran mazmunın joqarı jıljıtadı. Belgileshe tańlaw baǵdarlamanı almastıradı. Eń shep tárepte muzıka basqarıw elementleri, burılıstı qulıplaw hám iOS 4.2 hám onnan joqarı versiyalarda ses kúshin basqarıw túymeleri jaylasqan.

iOS 7 niń kirgiziliwi menen, úy túymesin eki ret basıw da baǵdarlama almastırıwshını iske túsiredi. Biraq, aldıńǵı versiyalardan parqlı túrde, ol belgileshe ústinde ashıq baǵdarlamalardıń ekran súwretlerin kórsetedi hám gorizontal jıljıtıw arqalı aldıńǵı baǵdarlamalar arasında geziwge boladı, sonday-aq baǵdarlamalardı joqarı súyrew arqalı jabıwǵa boladı, bul WebOS tıń bir neshe kartalardı basqarıw usılına uqsas[135].

iOS 9 dıń kirgiziliwi menen, baǵdarlama almastırıwshı áhmiyetli vizual ózgerislerge iye boldı; iOS 7 de kirgiziligen karta metaforasın saqlap qalıp, baǵdarlama belgishesi kishirek boldı hám ekran súwretiniń ústinde payda boladı (ol endi úlkenirek, sebebi "Jaqında hám Tańlamalı Baylanıslar" alıp taslanǵan), hám hárbir baǵdarlama "kartası" bir-birin jawıp, paydalanıwshı jıljıtqanda rolodeks effektin payda etedi. Endi, úy ekranı baǵdarlama almastırıwshınıń eń shep tárepinde emes, al eń oń tárepte payda boladı[136]. iOS 11 de baǵdarlama almastırıwshı úlken qayta dizaynǵa iye boldı. Planshetlerde Basqarıw Orayı hám baǵdarlama almastırıwshı birlestiriligen. Planshetlerde baǵdarlama almastırıwshını tómenge qaray jıljıtıw arqalı da ashıwǵa boladı. Telefonlarda, eger operativ yadta baǵdarlamalar bolmasa, baǵdarlama almastırıwshını ashıw múmkin emes.

Tapsırmalardı tamamlaw

iOS 4.0 den iOS 6.x ke shekem, baǵdarlama almastırıwshıdaǵı belgishelerdi qısqa waqıt basıp turıw olardı "silkiniwge" májbúrleydi (úy ekranındaǵı sıyaqlı) hám paydalanıwshıǵa baǵdarlamanıń belgishesiniń múyeshinde payda bolatugın qızıl minus sheńberin basıw arqalı baǵdarlamanı májbúriy jabıwǵa ruqsat beredi[137]. Kóp tapsırmalı rejimnen baǵdarlamalardı tazalaw iOS 4.0 den 6.1.6 ǵa shekem, yaǵnıy iOS 6 nıń aqırǵı versiyasına shekem ózgerissiz qaldı.

iOS 7 den baslap, bul process tezlesken hám ańsatlasqan. iOS 7 de, belgishelerdi jabıw ushın olardı basıp turıwdıń ornına, olar ápiwayı túrde joqarı qaray jıljıtıw arqalı jabıladı. iOS 6.1.6 ǵa shekem bir waqıtta tek bir baǵdarlama jabılsa, endi úsh baǵdarlamanı bir waqıtta jabıwǵa boladı[138].

Tapsırmanı juwmaqlaw

Tapsırmanı juwmaqlaw baǵdarlamalarǵa toqtatılgannan keyin de belgili bir tapsırmanı dawam etiwge ruqsat beredi[139][140]. iOS 4.0 den baslap, baǵdarlamalar fonda tapsırmanı orınlaw ushın on minutqa shekem waqıt soray aladı[141]. Biraq, bul fonda júklep alıw hám júklep beriwlerge tiyisli emes (mısalı, eger paydalanıwshı bir baǵdarlamada júklep alıwdı baslasa, ol baǵdarlamadan shıqqannan keyin júklep alıw juwmaqlanbaydı).

Siri

Siri (/ˈsɪri/) - iOS qa biriktirilgen virtual járdemshi. Bul járdemshi dawıslı sorawlar hám tábiyiy til paydalanıwshı interfeysin qollanıp, sorawlarǵa juwap beredi, usınıslar isleydi hám sorawlardı bir qatar Internet xızmetlerine jiberiw arqalı háreketlerdi orınlaydı. Baǵdarlama paydalanıwshılardıń jeke til qollanıwlarına, izlewlerine hám qálewlerine beyimlesedi, dáwamlı qollanıw menen birge. Qaytarılǵan nátiyjeleri jekelestirilgen.

Dáslep 2010-jılı fevral ayında iOS ushın baǵdarlama sıpatında shıǵarılǵan[142], ol eki aydan soń Apple tárepinen satıp alındı[143][144][145], keyin bolsa 2011-jılı oktyabr ayında iPhone 4S penen birge shıǵarılǵanda oǵan biriktirildi[146][147]. Sol waqıtta, bólek baǵdarlama iOS App Store dan alıp taslandı[148].

Siri paydalanıwshılardıń kóp túrli buyrıqların qollaydı, sonıń ishinde telefon háreketlerin orınlaw, tiykarǵı maǵlıwmatlardı tekseriw, waqıyalardı hám esletpelerdi jobalastırıw, qurılma sazlawların basqarıw, Internette izlew, aymaqlar boyınsha baǵdar beriw, kewil kóteriw haqqında maǵlıwmat tabıw hám iOS qa biriktirilgen baǵdarlamalar menen birge islewge qábiletli[149]. 2016-jılı iOS 10 nıń shıǵarılıwı menen, Apple Siri ge sheklengen úshinshi tárep kiriwine ruqsat berdi, sonıń ishinde úshinshi tárep xabar almasıw baǵdarlamaları, sonday-aq tólemler, mashinada júriw xızmetleri hám Internet arqalı qońıraw etiw baǵdarlamaları bar[150]. iOS 11 diń shıǵarılıwı menen, Apple Siri diń dawısların anıǵıraq, adamǵa uqsas dawıslarǵa jańaladı, endi ol qosımsha sorawlardı hám tillerdi awdarıwdı qollaydı, sonday-aq qosımsha úshinshi tárep háreketlerin de qollaydı[151][152]. iOS 17 paydalanıwshılarǵa Siri di tek "Siri" dep aytıw arqalı iske qosıw múmkinshiligin berdi, al aldıńǵı buyırıq "Hey Siri" ele de qollanıladı.

Game Center

Game Center - Apple tárepinen shıǵarılǵan onlayn kóp oyınshılı "sociallıq oyın tarmaǵı"[153][154]. Ol paydalanıwshılarǵa "dosların oyınǵa shaqırıw, sáykes keliw arqalı kóp oyınshılı oyındı baslaw, ózleriniń jetiskenlikleriniń esabın júrgiziw hám joqarı kórsetkishlerin basqalar menen salıstırıw" imkaniyatın beredi. iOS 5 hám onnan joqarı versiyalar profil súwretlerin qollawdı qosadı.[153]

Game Center 2010-jıl 8-aprelde Apple shólkemlestirgen iOS 4 aldın ala kórsetiw waqıyasında járiyalandı. Avgust ayında dizimnen ótken Apple baǵdarlamashılarına aldın ala kóriw versiyası berildi[153]. Ol 2010-jıl 8-sentyabrde iOS 4.1 menen birge iPhone 4, iPhone 3GS hám 2-áwladtan 4-áwladqa shekem iPod Touch qurılmalarında shıǵarıldı[155]. Game Center iPad ta iOS 4.2.1 menen birinshi ret járiyalandı.[3] iPhone 3G, dáslepki iPhone hám birinshi áwlad iPod Touch ushın qollaw kórsetilmeydi (sońǵı eki qurılma iOS 4 ti almaǵanlıǵı sebepli, olarda Game Center bolmadı[156]. Biraq, Game Center xak arqalı iPhone 3G da rásmiy emes túrde bar[157].

Apparatlıq támiynat

iOS tıń tiykarǵı apparatlıq platforması - ARM arxitekturası (ARMv7, ARMv8-A, ARMv8.2-A, ARMv8.3-A). iOS 7 den aldıńǵı iOS versiyaları tek 32-bitli ARM processorları (ARMv6 hám ARMv7-A arxitekturaları) bar iOS qurılmalarında ǵana iske túse aladı. 2013-jılı, Apple A7 chipiniń kirgiziliwi menen 64-bitli ARMv8-A processorlarına ótiwdi járiyalaǵannan keyin[158], iOS 7 tolıq 64-bitli qollaw menen shıǵarıldı (bul ózine tán 64-bitli yadro, kitapxanalar, drayverler hám barlıq ornatılǵan baǵdarlamalardı óz ishine aladı)[159]. 64-bitli qollaw App Store daǵı barlıq baǵdarlamalar ushın da májbúriy etildi; 2015-jıl fevral ayınan baslap App Store ǵa jiberilgen barlıq jańa baǵdarlamalar hám 2015-jıl 1-iyunnan baslap App Store ǵa jiberilgen barlıq baǵdarlama jańalanıwları ushın[160]. iOS 11, 32-bitli ARM processorları bar barlıq iOS qurılmalarına, sonday-aq 32-bitli baǵdarlamalarǵa qollawdı toqtattı[161][162], sol arqalı iOS tı tek 64-bitli etip qoydı[163].

Rawajlandırıw

iOS baǵdarlamalıq rawajlandırıw jıynaǵı (SDK) iOS ta jumıs isleytuǵın mobil baǵdarlamalardı rawajlandırıwǵa múmkinshilik beredi.

2007-jılı iPhone dı ashıq járiyalawdan aldın rawajlandırıw waqtında, Apple kompaniyasınıń sol waqıttaǵı bas direktori Stiv Djobs úshinshi tárep rawajlandırıwshılarına iOS ushın tuwma baǵdarlamalar jaratıwǵa ruqsat beriwdi niyetlemegen edi, onıń ornına olardı Safari veb-brauzeri ushın veb-baǵdarlamalar jaratıwǵa baǵdarlaǵan[164]. Biraq, baǵdarlamashılardan kelgen qarsılıq kompaniyanı qayta oylanıwǵa májbúr etti[164] hám Djobs 2007-jıldıń oktyabr ayında Apple kompaniyasınıń 2008-jıldıń fevral ayına shekem baǵdarlamashılar ushın baǵdarlamalıq rawajlandırıw jıynaǵın usınıwın járiyaladı.[165][166], SDK 2008-jıl 6-martta shıǵarıldı[167][168].

SDK Mac jeke kompyuterleri paydalanıwshıları ushın biypul júklep alınadı[169]. Ol Microsoft Windows kompyuterleri ushın jetkilikli emes[169] SDK iOS qurılmalarınıń hár túrli funkciyaları men xızmetlerine, mısalı, apparat hám baǵdarlama atributlarına baǵdarlamashılardıń kiriwine múmkinshilik beretuǵın jıynaqlardı óz ishine aladı.[170]. Sonday-aq, onda rawajlandırıw waqtında qurılmanıń kórinisi menen islewi kompyuterde tákirarlaw ushın iPhone simulyatorı bar[170] SDK nıń jańa versiyaları iOS tıń jańa versiyaları menen birge shıǵarıladı.[171][172]. Baǵdarlamalardı sınap kóriw, texnikalıq járdem alıw hám App Store arqalı baǵdarlamalardı tarqatıw ushın baǵdarlamashılar Apple Developer Baǵdarlamasına jazılıwı kerek.[169]

Xcode penen birge, iOS SDK baǵdarlamashılarǵa Swift hám Objective-C sıyaqlı rásmiy qollanılatuǵın programmalastırıw tillerinen paydalanıp, iOS baǵdarlamaların jazıwǵa járdem beredi[173]. Basqa kompaniyalar da óz programmalastırıw tillerin qollanıp, tuwma iOS baǵdarlamaların rawajlandırıwǵa múmkinshilik beretuǵın qurallardı jaratqan[174][175].

Jańalaw tariyxı hám kestesi

Apple hár jılı iTunes arqalı, al iOS 5-ten baslap hawa arqalı da iOS operaciyalıq sistemasına úlken jańalawlar beredi[176]. Qurılma jańalawlar ushın mesu.apple.com saytındaǵı XML tiykarlanǵan PLIST faylın tekseredi. Jańalawlar shifrlanbaǵan ZIP faylları túrinde jetkeriledi. Jańalawlar belgili aralıqlarda tekseriledi hám eger qosılǵan bolsa, avtomatik túrde júklep alınadı hám ornatıladı. Bolmasa, paydalanıwshı olardı qolda ornatıwı múmkin yamasa eger qurılma zaryadqa qosılǵan hám Wi-Fi ǵa jalǵanǵan bolsa, túnde avtomatik ornatıwǵa ruqsat beriw soraladı.

iPod Touch paydalanıwshıları dáslebinde esap qaǵıydalarına kóre, onı iPhone yamasa Apple TV sıyaqlı "jazılıw qurılması" dep belgilemegenligi sebepli, sistema baǵdarlaması jańalawları ushın tólem tólew kerek edi[177][178], bul kóp iPod Touch iyeleriniń jańalanbawına alıp keldi[179]. 2009-jılı sentyabr ayında esap qaǵıydalarındaǵı ózgeris waqtınsha maqullandı, bul Apple kompaniyasınıń tabısına hám akciya bahasına tásir etip, iPod Touch jańalawların biypul jetkeriwge múmkinshilik berdi[180][181].

Apple jıllar dawamında iOS qollaytuǵın qurılmalar ushın jańalaw dáwirin áhmiyetli dárejede uzayttı. iPhone (1-áwlad) hám iPhone 3G tek eki iOS jańalawın aldı, al keyingi modeller bes, altı hám jeti jıl dawamında qollawǵa iye boldı[182][183].

XNU yadrosı

iOS yadrosı Darwin sistemasınıń XNU yadrosı bolıp tabıladı. Dáslepki iPhone OS (1.0) tan iPhone OS 3.1.3 ke shekem Darwin 9.0.0d1 qollanılǵan. iOS 4 Darwin 10 ǵa tiykarlanǵan. iOS 5 Darwin 11 ge tiykarlanǵan. iOS 6 Darwin 13 ke tiykarlanǵan. iOS 7 hám iOS 8 Darwin 14 ke tiykarlanǵan. iOS 9 Darwin 15 ke tiykarlanǵan. iOS 10 Darwin 16 ǵa tiykarlanǵan. iOS 11 Darwin 17 ge tiykarlanǵan. iOS 12 Darwin 18 ge tiykarlanǵan. iOS 13 Darwin 19 ǵa tiykarlanǵan. iOS 14 Darwin 20 ǵa tiykarlanǵan. iOS 15 Darwin 21 ge tiykarlanǵan. iOS 16 Darwin 22 ge tiykarlanǵan.

iOS 6 da yadro OS X Mountain Lion ǵa uqsas ASLR ǵa tiykar etilgen. Bul yadro kodınıń ornalasıwın biliw múmkin bolmaǵanlıqtan, eksploit múmkinshiliklerin quramalırastıradı.

Apple XNU yadrosın ashıq kodlı etken[184]. Derekler dáslepki BSD bólimleri ushın 3-punktli[185] BSD lisenziyası astında, al Apple qosqan bólimler Apple Ashıq Derek Lisenziyası astında[186]. iOS te qollanılǵan versiyalar jetkilikli emes; tek ǵana macOS te qollanılǵan versiyalar jetkilikli

iOS fayl sistemasında yadro keńeytiwleri (kextler) joq, haqıyqatında bar bolsa da. Yadro keshi durıs yadronı, kextler menen birge (barlıǵı __PRELINK_TEXT bóliminde jıynalǵan) hám olardıń plist faylların (__PRELINK_INFO bóliminde) kórsetiw ushın dekompressiya etiliw múmkin.

Yadro keshi úshinshi táreptiń quralları járdeminde tikkeley dekompressiya etiliwi múmkin (eger shifrı sheshilgen bolsa). iOS 10 beta versiyaları hám ápiwayi tekst yadro keshleri payda bolǵannan keyin, bul qurallar tek ǵana yadro keshin tolıq ólshemine shekem ashıw ushın lzssdec qollanılǵannan soń ǵana qollanıla aladı.

Cydia alternativ baǵdarlaması tárepinen berilgen kextstat iOS te islemeydi, sebebi kextstat kmod_get_info(...) funktsiyasına tiykarlanǵan, al bul funktsiya iOS 4 hám Mac OS X Snow Leopard te eskirgen API bolıp esaplanadı. Shiyki XML maǵlıwmatların shıǵara alatuǵın basqa da alternativ baǵdarlamalar bar.

Rawajlanıw qurılmalarında, yadro bárqulla  /System/Library/Caches/com.apple.kernelcaches/kernelcache jaylasıwında saqlanǵan statikalıq baylanısqan kesh túrinde saqlanadı, ol júkleniw waqtında ashıladı hám iske túsiriledi.

Basında, iOS tıń yadro versiyası ádette sáykes keliwshi macOS versiyasınan joqarı bolatuǵın edi. Waqıt ótip, iOS hám macOS yadroları bir-birine jaqınlasıp keldi. Bul tańqalarlıq emes, sebebi iOS jańa funkciyalardı (mısalı, ASLR Yadrosı, ádepki muzlatqısh hám hár túrli qáwipsizlikti kúsheytiwshi funkciyalar) engizip, olar dáslep qosılıp, keyin ala macOS qa kelgen edi. Kórip turǵanıńızday, Apple kompaniyası waqıttıń ótiwi menen iOS hám macOS yadroların áste-aqırın birlestirip atır. Hárbir versiya ushın qurılıs sánesi processorlar arasında azǵana parıq qıladı. Bunıń sebebi, qurılıslar izbe-iz ámelge asırıladı.

Jailbreaking (Qulıplı ashıw)

Dáslepki shıǵarılǵan waqtınan baslap, iOS Apple tárepinen ruqsat etilmegen funkciyalardı qosıwǵa baǵdarlanǵan hár túrli hacking usıllarına duwshar bolıp kelgen[187]. Apple kompaniyasınıń tiykarǵı iOS App Store xızmetiniń 2008-jılǵı debiyutına deyin, jailbreaking nıń tiykarǵı maqseti App Store nıń tiykarǵı baǵdarlamaların ornatıw ushın Apple dıń tólem mexanizmin aylanıp ótiw bolǵan[188]. Apple kompaniyası bul qurallardı buzıw ushın arnawlı islep shıǵılǵan iOS baǵdarlama jańalanıwların shıǵarmaytuǵınlıǵın bildirgen (SIM qulpın ashıw ámelge asıratuǵın baǵdarlamalardan basqa); biraq, hárbir keyingi iOS jańalanıwı menen, aldın dúzetilmegen jailbreak eksploytları kóbinese dúzetiledi[189].

Qurılma júklengende, ol dáslep Apple dıń óz yadrosın júkleydi, sonlıqtan jailbreak islengen qurılma hár júklengende eksploytlanıwı hám yadrosı dúzetiliwi kerek.

Jailbreak tıń hár qıylı túrleri bar. Baylanıssız (untethered) jailbreak paydalanıwshıǵa qurılmanı qálegen waqıtta óshirip, qayta qosıwǵa múmkinshilik beretuǵın jetkilikli kúshli eksploytlardı paydalanatuǵın bolıp, qurılma tolıq júklenedi hám yadro kompyuterdiń járdemisiz dúzetiledi – basqasha aytqanda, ol hár qayta júklengennen keyin de jailbreak islegende qaladı.

Biraq, ayırım jailbreakler baylanıslı (tethered) boladı. Baylanıslı jailbreak tek bir ret júkleniw dawamında ǵana qurılmanı waqtınsha jailbreak qıla aladı. Eger paydalanıwshı qurılmanı óshirip, keyin jailbreak quralınıń járdemisiz qayta qossa, qurılma endi dúzetilgen yadro menen jumıs islemeydi hám ol quramalı júklengen halatta, mısalı, Qayta tiklew rejiminde (Recovery Mode) qısılıp qalıwı múmkin. Qurılmanıń tolıq hám dúzetilgen yadro menen júkleniwi ushın, ol hár qosılǵanda kompyuter járdeminde ("quraldıń "baylanıslı júklew" funkciyasın qollanıp) "qayta jailbreak" qılınıwı kerek. Qurılmadaǵı fayllarǵa kirgizilgen barlıq ózgerisler (mısalı, ornatılǵan paket faylları yamasa ózgertilgen sistema faylları) qayta júkleniwler arasında saqlanadı, sonıń ishinde tek qurılma jailbreak qılınǵanda ǵana isley alatuǵın ózgerisler de (mısalı, ornatılǵan paket faylları)[190].

Sońǵı jıllarda eki basqa sheshim payda boldı – yarım-baylanıslı (semi-tethered) hám yarım-baylanıssız (semi-untethered)[191].

Yarım-baylanıslı sheshim - bul qurılmanıń óz betinshe júklene alıwı, biraq onda endi dúzetilgen yadro bolmaydı, sonlıqtan ózgertilgen kodtı orınlay almaydı. Degen menen, ol ádepki iOS sıyaqlı, normal funkciyalar ushın ele de qollanılıwı múmkin. Dúzetilgen yadro menen baslaw ushın, paydalanıwshı qurılmanı jailbreak quralınıń járdeminde qosıwı kerek[192].

Yarım-baylanıssız jailbreak qurılmanı óz betinshe qosıw múmkinshiligin beredi. Birinshi júkleniwde qurılma dúzetilgen yadro menen jumıs islemeydi. Biraq, yadro dúzetiwlerin qollanıw ushın kompyuterden quraldı qollanıw ornına, paydalanıwshı óz qurılmasında isleytuǵın qosımsha (ádettegidey Cydia Impactor járdeminde sırttan júklengen) járdeminde qurılmasın qayta jailbreak qıla aladı. iOS 9.2-9.3.3 hám 64-bitli 10.x jailbreakleri jaǵdayında, Safari-ge tiykarlanǵan eksploytlar bar edi, sonlıqtan qayta jailbreak qılıw ushın veb-saytlar paydalanılıwı múmkin edi.

Tolıǵıraq: Hárbir iOS qurılmasında tek isenimli/qol qoyılǵan kodtıń júkleniwine háreket etetuǵın júklew dizbegi (bootchain) bar. Baylanıslı jailbreak qılınǵan qurılma jailbreak qılıw quralınıń járdeminde júklene aladı, sebebi qural USB arqalı eksploytlardı orınlaydı, bul "isenim dizbegin" aylanıp ótedi, pwned (qol qoyıwdı tekseriwsiz) iBEC yamasa iBoot-qa júklep, júklew processin juwmaqlaydı.

Apple-dıń tiykarǵı iOS qosımshalar dúkanı hám onıń menen birge úshinshi tárep qosımshaları payda bolǵannan beri, jailbreak qılıwdıń ulıwma sebepleri ózgerdi[193]. Adamlar hár qıylı sebeplerge kóre jailbreak qıladı, sonıń ishinde fayl sistemasına kiriwdi alıw, arnawlı qurılma temaların ornatıw hám SpringBoard-tı ózgertiw bar. Qosımsha sebep - bul pirat qosımshaların ornatıw múmkinshiligin beriw boladı. Ayırım qurılmalarda jailbreak basqa operaciyalıq sistemalardı, mısalı Android hám Linux yadrosın ornatıwǵa múmkinshilik beredi. Tiykarınan, paydalanıwshılar iOS-tıń sheklewleri sebepli óz qurılmaların jailbreak qıladı. Qollanılǵan usılǵa baylanıslı, jailbreak nátiyjesi turaqlı yamasa waqtınsha bolıwı múmkin[194].

2010-jılı, Elektronlıq Shegaralar Fondı (EFF) AQSH Avtorlıq huqıq basqarmasın Cifrlı Mıńjıllıq Avtorlıq huqıq nızamı (DMCA) boyınsha avtorlıq huqıqtı qorǵaw sistemalarınan ótiwge qoyılǵan ulıwma tıyımǵa qarsı biykarlaw beriwge kóndirdi. Bul biykarlaw iPhone telefonların tek nızamlı alınǵan qosımshalardı qosıw maqsetinde jailbreak qılıwǵa ruqsat beredi. Biykarlaw Apple hám iPhone iyesi arasındaǵı kelisim qatnaslarına tásir etpeydi, mısalı, jailbreak qılıw iPhone kepilligin joq etedi; biraq, bul tek Apple-dıń jailbreak qılınǵan qurılmalardı remont qılıw kerek bolǵan jaǵdayda dúzetiwi yamasa dúzetpewi boyınsha óz qálewine tiykarlanǵan. Sonıń menen birge, Avtorlıq huqıq basqarması iPhone-dı qulplawdan shıǵarıwdı DMCA-nıń aylanıp ótiw tıyımlarınan azat etti[195]. iPhone-dı qulplawdan shıǵarıw onı sol telefon modeli islewge arnalǵan GSM yamasa CDMA texnologiyasın qollanıwshı hár qanday sımsız baylanıs operatorı menen paydalanıwǵa múmkinshilik beredi[196].

Qulplawdan shıǵarıw

Dáslepki waqıtları AQSHtaǵı kópshilik sımsız baylanıs operatorları iPhone iyelerin onı basqa operatorlar menen paydalanıw ushın qulplawdan shıǵarıwǵa ruqsat bermedi. Biraq, AT&T kelisim shártlerin orınlaǵan iPhone iyelerin qurılmanı qulplawdan shıǵarıwǵa ruqsat berdi[197]. Qurılmanı qulplawdan shıǵarıw boyınsha kórsetpeler Apple tárepinen berilgen[198], biraq aqırında qurılmanı qulplawdan shıǵarıwǵa ruqsat beriw tek operatordıń qálewine baylanıslı[199]. Bul operator tárepinen berilgen iPhone-dı basqa tarmaqlar menen paydalanıwǵa múmkinshilik beredi. iOS hám iPhone-nıń házirgi versiyaları qurılma qay jerde satıp alınǵanına qaramastan, bir neshe operatorlar boyınsha LTE-ni tolıq qollap-quwatlaydı. SIM qulplaw sheklewlerin alıp taslaw ushın baǵdarlamalar bar, biraq olar Apple tárepinen qollap-quwatlanbaydı hám kóbinese turaqlı qulplawdan shıǵarıw bolıp esaplanbaydı – bul jumsaq qulplawdan shıǵarıw[200], ol iPhone-dı ózgertip, bazalıq diapazon hár qanday GSM operatorınıń SIM kartasın qabıl etiwine alıp keledi. SIM qulplawdan shıǵarıw jailbreak emes, biraq bul rásmiy emes baǵdarlamalıq qulplawdan shıǵarıw ushın jailbreak te talap etiledi.

Baǵdarlamalıq qulplawdan shıǵarıwdıń nızamlılıǵı hárbir elde hár qıylı; mısalı, AQSHta 2013-jıl 26-yanvardan aldın satıp alınǵan qurılmalardı rásmiy emes baǵdarlamalıq qulplawdan shıǵarıw ushın DMCA boyınsha biykarlaw bar.

Cifrlı huqıqlardı basqarıw

iOS-tıń jabıq hám menshik tábiyatı sın pikirlerdi payda etti, ásirese Elektronlıq shegaralar fondı sıyaqlı cifrlı huqıqlar jaqławshıları, kompyuter injeneri hám belsendi Brewster Kahle, internet nızamı boyınsha qánige Djonatan Cittreyn hám Erkin baǵdarlama támiynatı fondı tárepinen. Olar iPad-tıń tanıstırıw waqıyasına qarsı narazılıq bildirdi hám iPad-tı ózleriniń "Dizayn boyınsha kemshilikli" atlı kampaniyasınıń baǵdarı etip aldı[201][202][203]. Básekiles Microsoft kompaniyası PR wákili arqalı Apple-dıń óz platforması ústinen baqlaw alıp barıwına sın pikir bildirdi[204].

Máseleniń tiykarı iOS dizaynı tárepinen júklengen sheklewler bolıp tabıladı, atap aytqanda, satıp alınǵan medianı Apple platformasına baylaw ushın arnalǵan cifrlı huqıqlardı basqarıw (DRM), rawajlanıw modeli (iOS ushın islep shıǵılǵan qosımshalardan paydalanıw ushın jıllıq jazılıw talap etiledi), qosımshalar ushın oraylastırılǵan maqullaw procesi, sonday-aq Appledıń platformanıń ózi ústinen ulıwma baqlaw hám qulplaw. Ásirese, Appledıń qálegeninde qosımshalardan uzaqtan óshiriw yamasa joq qılıw múmkinshiligi máselesi bar[205].

Texnologiya jámiyetindegi ayırım adamlar qulplawlı iOS-tıń Apple-dıń esaplaw texnikasına degen kózqarasındaǵı ósip atırǵan tendenciyanı kórsetiwinen qáweterleniwdi bildirdi, ásirese Appledıń háweskerler "oynay alatuǵın" mashinalardan bas tartıwı hám bunday sheklewlerdiń baǵdarlamalıq innovaciyalardı toqtatıp qoyıw potencialı bar ekenligin atap ótti[206]. Burınǵı Facebook baǵdarlamashısı Djo Xyuitt Appledıń óz apparatlıq támiynatı ústinen baqlaw alıp barıwına "jawız precedent" dep qarsı shıqtı, biraq iOS-tıń qosımshalarınıń sandboxlanıwın maqtadı[207].

Qáwipsizlik hám jeke qupıyalıq

iOS apparatlıq hám baǵdarlamalıq támiynattıń ekewinde de kóplegen qáwipsizlik ózgesheliklerinen paydalanadı.

Qabıl etiw

Bazar úlesi

iOS dúnyadaǵı eń kóp tarqalǵan mobil operaciyalıq sistema bolıp, Android-tan keyingi orında turadı. Sońǵı jıllarda iPad-lardıń satılıwı da Android-tan artta qalıp atır, al veb qollanıw boyınsha (barlıq qollanıwdıń wákili sıpatında) iPad-lar (iOS qollanılatuǵın) ele eń kóp tarqalǵan bolıp qalmaqta[208].

2014-jılǵı WWDC-de Tim Kuk 2014-jıldıń iyun ayına kelip 800 million qurılma satılǵanın ayttı[209]. 2015-jıldıń yanvar ayında Appledıń kvartal boyınsha tabıs haqqındaǵı konferenciyasında kompaniya 2007-jıldan beri bir milliardtan aslam iOS qurılmasın satqanın járiyaladı[210][211].

2023-jıldıń fevral ayına kelip, 2 milliard qurılma iske túsirilgen,[1] al 2007-jıldan beri 1.5 milliard iPhone satılǵan[212].

2011-jıldıń aqırına kelip, iOS smartfonlar hám planshetler bazarınıń 60% úlesin iyeledi[213]. 2014-jıldıń aqırına kelip, iOS smartfon bazarınıń 14.8% in hám planshet hám eki-birde qurılmalar bazarınıń 27.6% in quradı. 2023-jıldıń may ayında StatCounter satıw kórsetkishleri emes, al internet qollanıwı tiykarında ólshengende, iOS dúnya boyınsha smartfonlardıń 31.44% inde hám planshetlerdiń 55.75% inde qollanılǵanın xabarladı[214].

2015-jıldıń úshinshi kvartalında Strategy Analytics izertlewi boyınsha, iOS-tıń dúnya júzilik smartfon bazarındaǵı úlesi rekord tómen 12.1% ke jetkenin kórsetti, bul Qıtay hám Afrikadaǵı tómen kórsetkishler menen baylanıslı boldı. Android bazardıń 87.5% in iyeledi, al qalǵan bólimin Windows Phone hám BlackBerry quradı[215][216].

Derekler

  1. ↑ «iOS: A visual history» (en-US). The Verge (2011-jıl 13-dekabr). 2017-jıl 12-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2022-jıl 24-iyul.
  2. ↑ «Apple Reinvents the Phone with iPhone» (en-US). Apple Newsroom. 2019-jıl 19-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2023-jıl 16-dekabr.
  3. ↑ Espósito. «HomePod now runs on tvOS, here's what that could mean» (en-US). 9to5Mac (2020-jıl 13-aprel). 2020-jıl 14-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2022-jıl 12-dekabr.
  4. ↑ «The music lives on» (en-US). Apple Newsroom. 2022-jıl 11-may sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2022-jıl 28-iyun.
  5. ↑ «Number of apps from the Apple App Store 2022» (en). Statista. 2022-jıl 7-fevral sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2023-jıl 16-dekabr.
  6. ↑ «Is Mac Os X Microkernel? – LEMP» (en-US). 2023-jıl 16-dekabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2023-jıl 16-dekabr.
  7. ↑ «iOS/About iOS/Mach_and_BSD.md at master · writeups/iOS» (en). GitHub. Qaraldı: 2023-jıl 16-dekabr.
  8. ↑ «License - APSL». opensource.apple.com. 2017-jıl 11-dekabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2023-jıl 16-dekabr.
  9. ↑ «Software License Agreement». opensource.apple.com. Qaraldı: 2023-jıl 16-dekabr.
  10. ↑ «Apple Open Source». 2020-jıl 24-sentyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 25-sentyabr.
  11. ↑ Rogucki. «Why is iOS not open source?» (en-US). TS2 SPACE (2023-jıl 28-oktyabr). 2023-jıl 16-dekabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2023-jıl 16-dekabr.
  12. ↑ Satariano. «Scott Forstall, the Sorcerer's Apprentice at Apple». Bloomberg Businessweek. Bloomberg L.P. (2011-jıl 14-oktyabr). 2017-jıl 7-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 1-aprel.
  13. ↑ Kim. «Scott Forstall's Personality, Origins of iOS, and Lost iPhone 4 Prototype». MacRumors (2011-jıl 12-oktyabr). 2017-jıl 2-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 1-aprel.
  14. ↑ Thomas. «Apple: Hello, iPhone». CNN Money. CNN (2007-jıl 9-yanvar). 2017-jıl 2-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 1-aprel.
  15. ↑ Honan. «Apple unveils iPhone». Macworld. International Data Group (2007-jıl 9-yanvar). 2017-jıl 26-yanvar sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 1-aprel.
  16. ↑ Block. «Live from Macworld 2007: Steve Jobs keynote». Engadget. AOL (2007-jıl 9-yanvar). 2017-jıl 24-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 1-aprel.
  17. ↑ Wright. «The original iPhone announcement annotated: Steve Jobs' genius meets Genius». The Next Web (2015-jıl 9-sentyabr). 2017-jıl 1-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 1-aprel.
  18. ↑ «iOS: A visual history». The Verge. Vox Media (2013-jıl 16-sentyabr). 2017-jıl 12-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 1-aprel.
  19. ↑ Gonsalves. «Apple Launches iPhone Web Apps Directory». InformationWeek. UBM plc (2007-jıl 11-oktyabr). 2017-jıl 20-fevral sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 1-aprel.
  20. ↑ «Jobs' original vision for the iPhone: No third-party native apps». 9to5Mac (2011-jıl 21-oktyabr). 2017-jıl 1-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 1-aprel.
  21. ↑ Fletcher. «Apple: "we plan to have an iPhone SDK in developers' hands in February"». Engadget. AOL (2007-jıl 17-oktyabr). 2017-jıl 2-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 1-aprel.
  22. ↑ Eran Dilger. «Nine Years of Apple's iOS SDK generated $60 billion, 1.4 million jobs». AppleInsider (2017-jıl 7-mart). 2017-jıl 2-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 1-aprel.
  23. ↑ Elmer-DeWitt. «Steve Jobs: Apple Will Open iPhone to 3rd Party Apps in February». Fortune (2007-jıl 17-oktyabr). 2017-jıl 2-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 1-aprel.
  24. ↑ Block. «Live from Apple's iPhone SDK press conference». Engadget. AOL (2008-jıl 6-mart). 2017-jıl 27-yanvar sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 1-aprel.
  25. ↑ Dalrymple. «Apple: iPhone SDK, enterprise announcement next week». Macworld. International Data Group (2008-jıl 27-fevral). 2017-jıl 2-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 1-aprel.
  26. ↑ Ricker. «Jobs: App Store launching with 500 iPhone applications, 25% free». Engadget. AOL (2008-jıl 10-iyul). 2017-jıl 30-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 1-aprel.
  27. ↑ «App Store Downloads Top 100 Million Worldwide». Apple Press Info. Apple Inc. (2008-jıl 9-sentyabr). 2017-jıl 1-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 1-aprel.
  28. ↑ Myslewski. «iPhone App Store breezes past 500 million downloads». The Register. Situation Publishing (2009-jıl 16-yanvar). 2017-jıl 5-may sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 1-aprel.
  29. ↑ Siegler. «State Of The iPhone Ecosystem: 40 Million Devices and 50,000 Apps». TechCrunch. AOL (2009-jıl 8-iyun). 2009-jıl 10-iyun sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 1-aprel.
  30. ↑ Moren. «App Store officially passes 100,000 app mark». Macworld. International Data Group (2009-jıl 4-noyabr). 2017-jıl 30-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 29-mart.
  31. ↑ Frommer. «iPhone App Store Passes 100,000 Apps». Business Insider. Axel Springer SE (2009-jıl 4-noyabr). 2017-jıl 30-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 29-mart.
  32. ↑ Brian. «Apple's App Store Now Features 250,000 Apps». The Next Web (2010-jıl 28-avgust). 2017-jıl 29-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 29-mart.
  33. ↑ Elmer-DeWitt. «Apple App Store: 250,000 and counting». Fortune (2010-jıl 28-avgust). 2017-jıl 30-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 29-mart.
  34. ↑ Crook. «Apple App Store Hits 650,000 Apps: 250,000 Designed For iPad, $5.5B Paid Out To Devs». TechCrunch. AOL (2012-jıl 24-iyul). 2017-jıl 30-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 29-mart.
  35. ↑ Ingraham. «Apple announces 1 million apps in the App Store, more than 1 billion songs played on iTunes radio». The Verge. Vox Media (2013-jıl 22-oktyabr). 2017-jıl 12-may sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 29-mart.
  36. ↑ Fiegerman. «Apple's App Store Tops 1 Million Apps». Mashable (2013-jıl 22-oktyabr). 2017-jıl 30-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 29-mart.
  37. 1 2 Golson. «Apple's App Store now has over 2 million apps». The Verge. Vox Media (2016-jıl 13-iyun). 2017-jıl 10-fevral sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 29-mart.
  38. ↑ Beck. «Apple's App Store now has over 2 million apps». Mashable (2016-jıl 13-iyun). 2017-jıl 30-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 29-mart.
  39. ↑ Carson. «Apple by the numbers: 2 million apps, 15 million Apple Music subscribers». CNET. CBS Interactive (2016-jıl 13-iyun). 2017-jıl 30-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 29-mart.
  40. ↑ Goode. «Apple's App Store just had the most successful month of sales ever». The Verge. Vox Media (2017-jıl 5-yanvar). 2017-jıl 28-yanvar sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 29-mart.
  41. ↑ Dignan. «Apple's App Store 2016 revenue tops $28 billion mark, developers net $20 billion». ZDNet. CBS Interactive (2017-jıl 5-yanvar). 2017-jıl 30-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 29-mart.
  42. ↑ Kastrenakes. «There are now 1 million iPad apps». The Verge. Vox Media (2016-jıl 21-mart). 2017-jıl 30-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 1-aprel.
  43. ↑ Perez. «App Store to reach 5 million apps by 2020, with games leading the way». TechCrunch. AOL (2016-jıl 10-avgust). 2017-jıl 30-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 29-mart.
  44. ↑ Bangeman. «The iPod meets the iPhone: a review of the iPod Touch». Ars Technica (2007-jıl 17-sentyabr). 2016-jıl 18-iyun sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  45. ↑ Rose. «January 27, 2010: Apple announces the iPad». Engadget. AOL (2013-jıl 27-yanvar). 2018-jıl 16-iyul sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 18-aprel.
  46. ↑ Foresman. «Apple announces the iPad». Ars Technica (2010-jıl 27-yanvar). 2017-jıl 19-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 18-aprel.
  47. ↑ «Apple Launches iPad». Apple Press Info. Apple Inc. (2010-jıl 27-yanvar). 2011-jıl 3-iyul sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 18-aprel.
  48. ↑ «Apple Tablet Media Event Today: "Come See Our Latest Creation"». MacRumors (2010-jıl 27-yanvar). 2020-jıl 20-sentyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 4-sentyabr.
  49. ↑ Tony Bradley. «AT&T Beefing Up Network for iPad and iPhone». PC World (2010-jıl 29-yanvar). 2010-jıl 1-fevral sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2010-jıl 29-yanvar.
  50. ↑ Patel. «iPhone OS 4 renamed iOS 4, launching June 21 with 1500 new features». Engadget (2010-jıl 7-iyun). 2022-jıl 23-may sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2022-jıl 25-iyun.
  51. ↑ Chartier. «iPhone OS gets new name, video calling». Macworld (2010-jıl 7-iyun). 2022-jıl 22-iyun sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2022-jıl 25-iyun.
  52. ↑ Tartakoff. «Apple Avoids iPhone-Like Trademark Battle Thanks To Cisco, FaceTime Deals». paidContent (2010-jıl 7-iyun). 2011-jıl 11-may sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2011-jıl 2-fevral.
  53. ↑ Garun. «Everything Apple announced at its September 2014 keynote». The Next Web (2014-jıl 9-sentyabr). 2021-jıl 3-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 23-mart.
  54. ↑ Savov. «Apple Watch announced: available for $349 early next year». The Verge (2014-jıl 9-sentyabr). 2014-jıl 9-sentyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 23-mart.
  55. ↑ Machkovech. «Apple Watch starts at $349, launching April 24». Ars Technica (2015-jıl 9-mart). 2017-jıl 24-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 23-mart.
  56. ↑ Gibbs. «Apple Watch: available 24 April for between $349 and $17,000». The Guardian (2015-jıl 9-mart). 2017-jıl 16-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 23-mart.
  57. ↑ Kastrenakes. «Apple Watch release date is April 24th, with pricing from $349 to over $10,000». The Verge (2015-jıl 9-mart). 2017-jıl 11-oktyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 23-mart.
  58. ↑ Hamburger, Ellis. "Activity and Workout apps for Apple Watch track your moves 24/7". https://www.theverge.com/2014/9/9/6127523/fitness-and-workout-apps-apple-watch.
  59. ↑ Juli Clover. «Apple's First iOS Developer Academy Opens October 6 at University of Naples». MacRumors (2016-jıl 5-oktyabr). 2016-jıl 23-dekabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2016-jıl 22-dekabr.
  60. ↑ Mike Wuerthele. «Apple's first European iOS Developer Academy opening on Thursday in Naples, Italy». AppleInsider (2016-jıl 5-oktyabr). 2016-jıl 21-dekabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2016-jıl 22-dekabr.
  61. ↑ «Dopo Apple in arrivo a Napoli altri big dell'hi-tech» (it). Il Sole 24 ORE (2019-jıl 18-oktyabr). 2020-jıl 15-avgust sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 12-avgust.
  62. ↑ «iOS Developer Academy aprirà a Napoli | In Ateneo». University of Naples Federico II. 2021-jıl 21-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 12-avgust.
  63. ↑ «Developer Academy | Università Federico II». University of Naples Federico II. 2020-jıl 10-avgust sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 12-avgust.
  64. ↑ «Apple Developer Academy di Napoli, al via le nuove iscrizioni» (it-IT). lastampa.it (2019-jıl 15-may). 2019-jıl 19-dekabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 12-avgust.
  65. ↑ «Apple unveils iPadOS, adding features specifically to iPad». AppleInsider (2019-jıl 3-iyun). 2019-jıl 13-iyul sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 11-avgust.
  66. ↑ «Interface Essentials – iOS – Human Interface Guidelines». Apple Developer. 2022-jıl 10-fevral sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 11-avgust.
  67. ↑ «Adaptivity and Layout – Visual Design – iOS – Human Interface Guidelines». Apple Developer. 2022-jıl 10-fevral sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 11-avgust.
  68. ↑ «How to add and edit widgets on your iPhone» (en). Apple Support (2023-jıl 23-fevral). 2023-jıl 17-oktyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2023-jıl 17-oktyabr.
  69. ↑ «Widgets – System Capabilities – iOS – Human Interface Guidelines – Apple Developer». Apple Developer. 2020-jıl 9-avgust sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 11-avgust.
  70. ↑ «Access and customize Control Center on your iPhone and iPod Touch». Apple Support. 2017-jıl 2-oktyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 11-avgust.
  71. ↑ «Use notifications on your iPhone, iPad, and iPod Touch». Apple Support. 2014-jıl 19-avgust sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 11-avgust.
  72. ↑ «How to find your notifications and respond when you're ready». iMore (2018-jıl 2-dekabr). 2021-jıl 22-yanvar sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2021-jıl 3-mart.
  73. ↑ Alex. «How to Take a Screenshot on the iPhone 5 and iOS 6 [Video»]. AnsonAlex.com (2012-jıl 4-oktyabr). 2020-jıl 4-dekabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 31-dekabr.
  74. ↑ «How to Take a Screenshot on an iPhone X and Newer Models» (en). Digital Trends (2020-jıl 1-dekabr). 2020-jıl 4-dekabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 31-dekabr.
  75. ↑ «How Functional Animation Helps Improve User Experience» (en). Smashing Magazine (2017-jıl 11-yanvar). — „[Image: shutter-animation-in-apple-ios-6-camera-app.png] Shutter image in the iOS 6 camera app“. 2021-jıl 19-avgust sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2021-jıl 19-avgust.
  76. ↑ «Apple iPhone 5 Camera Review». DPReview (2012-jıl 9-oktyabr). 2021-jıl 19-avgust sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2021-jıl 19-avgust.
  77. ↑ Cipriani. «How to enable auto-HDR in iOS 7.1» (en). CNET (2014-jıl 10-mart). 2021-jıl 19-avgust sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2021-jıl 19-avgust.
  78. ↑ «Camera tests: Zoom on the iPhone 7 vs iPhone 7 Plus». iMore (2016-jıl 21-sentyabr). 2021-jıl 6-may sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2021-jıl 19-avgust.
  79. ↑ «Record HD or 4K video with your iPhone or iPad» (en). Apple Support (2020-jıl 14-dekabr). 2021-jıl 19-avgust sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2021-jıl 19-avgust.
  80. 1 2 «Context Menus – Controls – iOS – Human Interface Guidelines – Apple Developer». Apple Developer. 2020-jıl 3-avgust sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 11-avgust. Silteme kórsetiwdegi qátelik: Invalid <ref> tag; name "developer.apple.com" defined multiple times with different content
  81. ↑ «Technical Q&A QA1686: App Icons on iPhone, iPad and Apple Watch». Apple Developer. 2020-jıl 30-iyul sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 11-avgust.
  82. ↑ «Add, edit, and remove widgets on iPhone» (en). Apple Support. 2023-jıl 16-dekabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2023-jıl 16-dekabr.
  83. ↑ «Home button – Apple». help.apple.com. 2018-jıl 18-noyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2015-jıl 24-may.
  84. ↑ «About iOS passcodes – Apple Support». support.apple.com. 2015-jıl 28-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2015-jıl 24-may.
  85. ↑ «Apple's iOS 7 brings quick Spotlight search access to every app page». AppleInsider (2013-jıl 10-iyun). 2013-jıl 7-oktyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2013-jıl 18-sentyabr.
  86. ↑ «Search on iPad with iOS 7» (2013-jıl 21-oktyabr). 2015-jıl 13-yanvar sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2014-jıl 1-mart.
  87. ↑ «Hands-on with the new, proactive Spotlight in iOS 9» (2015-jıl 16-sentyabr). 2020-jıl 23-sentyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 25-sentyabr.
  88. ↑ Seifert. «iOS 10 will make you love your lock screen». The Verge. Vox Media (2016-jıl 13-sentyabr). 2017-jıl 10-fevral sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 1-aprel.
  89. ↑ Slivka. «Steve Jobs on Lack of Custom Wallpapers in iOS 4 for iPhone 3G». MacRumors (2010-jıl 22-iyun). Qaraldı: 2024-jıl 19-sentyabr.
  90. ↑ Zibreg. «A closer look at iOS 7 parallax effect». iDownloadBlog.com (2016-jıl 26-sentyabr). 2022-jıl 19-may sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2022-jıl 5-may.
  91. ↑ Gruber. «4». Daring Fireball (2010-jıl 29-iyun). 2017-jıl 9-oktyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 15-oktyabr.
  92. ↑ Stinson, Elizabeth. Why Apple abandoned the world's most beloved typeface. https://www.wired.com/2015/06/apple-abandoned-worlds-beloved-typeface/. Retrieved October 15, 2017.
  93. ↑ Koetsier. «Apple 'fontgate' ends with thicker Helvetica Neue in iOS 7 beta 3». VentureBeat (2013-jıl 9-iyul). 2017-jıl 15-oktyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 15-oktyabr.
  94. ↑ Guarino. «iOS 7 How-to: Make text more readable/larger on your iPad and iPhone». 9to5Mac (2013-jıl 21-sentyabr). 2016-jıl 31-iyul sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 15-oktyabr.
  95. ↑ Kazmucha. «How to increase or decrease font sizes on iPhone and iPad in iOS 7 with Dynamic Type». iMore (2013-jıl 20-noyabr). 2017-jıl 8-may sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 15-oktyabr.
  96. ↑ Strange. «All hail Apple's new iOS 9 font, San Francisco». Mashable (2015-jıl 17-sentyabr). 2017-jıl 21-dekabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 15-oktyabr.
  97. ↑ «Apple drops Helvetica for San Francisco in iOS 9». AppleInsider (2015-jıl 16-sentyabr). 2017-jıl 6-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 15-oktyabr.
  98. 1 2 Frakes. «Hands on with iOS 4 folders». Macworld. International Data Group (2010-jıl 21-iyun). 2017-jıl 1-noyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 15-oktyabr.
  99. ↑ Friedman. «How to create and organize iOS folders». Macworld. International Data Group (2011-jıl 20-iyun). 2017-jıl 15-oktyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 15-oktyabr.
  100. ↑ Costello. «How Many Apps and Folders Can an iPhone Have?». Lifewire. Dotdash (2017-jıl 20-mart). 2017-jıl 6-avgust sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 15-oktyabr.
  101. ↑ Miller. «iOS 9 lets you store 105 more apps per folder on the iPad». 9to5Mac (2015-jıl 8-iyul). 2017-jıl 15-oktyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 15-oktyabr.
  102. ↑ «iPhone 4S – Always know what's up in Notification Center». Apple Inc.. 2012-jıl 14-fevral sánesinde túp nusqadan arxivlendi.
  103. ↑ «How to use widgets on iOS 8» (en). CNET. Qaraldı: 2023-jıl 16-dekabr.
  104. ↑ Kastrenakes. «Apple won't let apps annoy you with their own review prompts anymore». The Verge. Vox Media (2017-jıl 9-iyun). 2017-jıl 9-iyun sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 14-iyun.
  105. ↑ Mayo. «App Store now requires developers to use official API to request app ratings, disallows custom prompts». 9to5Mac (2017-jıl 9-iyun). 2017-jıl 12-iyun sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 14-iyun.
  106. ↑ Kim. «Apple Releases iPhone SDK, Demos Spore, Instant Messaging». MacRumors (2008-jıl 6-mart). 2016-jıl 11-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 11-iyun.
  107. ↑ Siegler. «State Of The iPhone Ecosystem: 40 Million Devices and 50,000 Apps». TechCrunch. AOL (2009-jıl 8-iyun). 2009-jıl 10-iyun sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 29-mart.
  108. ↑ «Apple Announces Over 100,000 Apps Available on the App Store». MacRumors (2009-jıl 4-noyabr). 2019-jıl 30-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 29-mart.
  109. ↑ Brian. «Apple's App Store Now Features 250,000 Apps». The Next Web (2010-jıl 28-avgust). 2017-jıl 29-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 29-mart.
  110. ↑ Grothaus. «More than 18 billion apps downloaded from App Store». Engadget. AOL (2011-jıl 4-oktyabr). 2017-jıl 21-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 31-mart.
  111. ↑ Ingraham. «Apple announces 1 million apps in the App Store, more than 1 billion songs played on iTunes radio». The Verge. Vox Media (2013-jıl 22-oktyabr). 2017-jıl 12-may sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 31-mart.
  112. ↑ Golson. «Apple's App Store now has over 2 million apps». The Verge. Vox Media (2016-jıl 13-iyun). 2017-jıl 10-fevral sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 31-mart.
  113. ↑ «Apple's Revolutionary App Store Downloads Top One Billion in Just Nine Months». Apple Press Info. Apple Inc. (2009-jıl 24-aprel). 2017-jıl 15-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 29-mart.
  114. ↑ «How to Use the App Library to Organize Your iPhone or iPad Home Screen» (en). PCMAG. Qaraldı: 2023-jıl 16-dekabr.
  115. ↑ «Organize the Home Screen and App Library on your iPhone» (en). Apple Support (2023-jıl 16-noyabr). 2023-jıl 16-dekabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2023-jıl 16-dekabr.
  116. ↑ «App Extension Programming Guide: Document Provider». Apple Developer. 2023-jıl 16-dekabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2023-jıl 16-dekabr.
  117. ↑ «UIDocumentPickerExtensionViewController» (en-US). Apple Developer Documentation. Qaraldı: 2023-jıl 16-dekabr.
  118. ↑ updated. «Document provider extensions in iOS 8: Explained» (en). iMore (2014-jıl 22-iyul). 2023-jıl 16-dekabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2023-jıl 16-dekabr.
  119. ↑ «How to Use the New Files App in iOS 11». macrumors.com (2017-jıl 19-sentyabr). 2023-jıl 16-dekabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2023-jıl 16-dekabr.
  120. ↑ «File Provider» (en-US). Apple Developer Documentation. Qaraldı: 2023-jıl 16-dekabr.
  121. ↑ Tanasychuk. «How to use VoiceOver on iPhone and iPad». iMore (2016-jıl 15-sentyabr). 2016-jıl 20-dekabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 31-mart.
  122. ↑ Tibken. «Seeing eye phone: Giving independence to the blind». CNET. CBS Interactive (2016-jıl 25-mart). 2017-jıl 1-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 31-mart.
  123. ↑ Tibken. «Apple iPhone tech helps reinvent the hearing aid». CNET. CBS Interactive (2016-jıl 3-noyabr). 2017-jıl 1-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 31-mart.
  124. ↑ Wing Kosner. «Made For iPhone Hearing Aids: Hands On With Halo, A Mission-Critical Wearable». Forbes (2014-jıl 16-avgust). 2017-jıl 1-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 31-mart.
  125. ↑ Aquino. «Accessibility was all around this year's WWDC». TechCrunch. AOL (2016-jıl 26-iyun). 2017-jıl 1-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 31-mart.
  126. ↑ Kornowski. «How the Blind Are Reinventing the iPhone». The Atlantic. Atlantic Media (2012-jıl 2-may). 2017-jıl 1-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 31-mart.
  127. ↑ Aquino. «When it comes to accessibility, Apple continues to lead in awareness and innovation». TechCrunch. AOL (2016-jıl 19-may). 2017-jıl 1-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 31-mart.
  128. ↑ Haslam, Karen «How to activate an iPhone without a SIM card (or Wi-Fi)». Macworld UK. 2020-jıl 13-dekabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 31-dekabr.
  129. ↑ «How to Activate iPhone without SIM?» (en). www.wootechy.com. 2020-jıl 31-dekabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 31-dekabr.
  130. ↑ Cheng. «Ars reviews iOS 4: what's new, notable, and what needs work». Ars Technica (2010-jıl 21-iyun). 2017-jıl 2-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 1-aprel.
  131. ↑ Newman. «Multitasking With iOS 4 is Horrible: Apple Blew It». PC World (2010-jıl 22-iyun). 2013-jıl 29-iyun sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2013-jıl 14-aprel.
  132. ↑ Ritchie. «iOS 4 review». iMore (2010-jıl 14-iyun). 2018-jıl 15-iyun sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 25-sentyabr.
  133. ↑ Ritchie. «Apple announces multitasking for iPhone OS 4 (iPhone 3GS/iPod Touch G3 only)». iMore (2010-jıl 8-aprel). 2020-jıl 24-sentyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 25-sentyabr.
  134. ↑ «App Programming Guide for iOS – Background Execution». Apple Developer (2014-jıl 17-sentyabr). 2015-jıl 27-iyul sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2015-jıl 4-sentyabr.
  135. ↑ Yoni Heisler. «Jon Rubinstein: OS X and iOS 7 borrow features from webOS». TUAW (2013-jıl 12-iyun). 2013-jıl 28-sentyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2013-jıl 23-sentyabr.
  136. ↑ Prabhu. «iOS 9 vs. iOS 8: A look at the UI changes in iOS 9». iPhone Hacks (2015-jıl 17-iyun). 2015-jıl 7-noyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2015-jıl 20-sentyabr.
  137. ↑ «iOS: Force an app to close». Apple Inc.. 2012-jıl 30-sentyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2012-jıl 9-oktyabr.
  138. ↑ «iOS 7 multitasking». Tuaw (2013-jıl 18-sentyabr). 2014-jıl 21-fevral sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2014-jıl 21-mart.
  139. ↑ Snell. «Inside iPhone 4.0's multitasking». Macworld (2010-jıl 8-aprel). 2013-jıl 30-may sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2013-jıl 14-aprel.
  140. ↑ German. «Apple iPhone 4 AT&T review». CNET. CBS Interactive (2010-jıl 23-iyun). 2017-jıl 2-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 1-aprel.
  141. ↑ Hollington. «Instant Expert: Secrets & Features of iOS 4». iLounge (2010-jıl 21-iyun). 2012-jıl 21-dekabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2013-jıl 14-aprel.
  142. ↑ Schonfeld. «Siri's IPhone App Puts A Personal Assistant In Your Pocket». TechCrunch. AOL (2010-jıl 4-fevral). 2017-jıl 28-iyul sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  143. ↑ Wortham. «Apple Buys a Start-Up for Its Voice Technology». The New York Times (2010-jıl 29-aprel). 2017-jıl 28-iyul sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  144. ↑ Marsal. «Apple acquires Siri, developer of personal assistant app for iPhone». AppleInsider (2010-jıl 28-aprel). 2017-jıl 27-may sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  145. ↑ Rao. «Confirmed: Apple Buys Virtual Personal Assistant Startup Siri». TechCrunch. AOL (2010-jıl 28-aprel). 2017-jıl 23-iyun sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  146. ↑ Golson. «Siri Voice Recognition Arrives On the iPhone 4S». MacRumors (2011-jıl 4-oktyabr). 2017-jıl 28-iyul sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  147. ↑ Velazco. «Apple Reveals Siri Voice Interface: The "Intelligent Assistant" Only For iPhone 4S». TechCrunch. AOL (2011-jıl 4-oktyabr). 2017-jıl 28-iyul sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  148. ↑ Kumparak. «The Original Siri App Gets Pulled From The App Store, Servers To Be Killed». TechCrunch. AOL (2011-jıl 4-oktyabr). 2012-jıl 21-avgust sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  149. ↑ Purewal. «The complete list of Siri commands». CNET. CBS Interactive (2017-jıl 16-fevral). 2017-jıl 24-iyun sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  150. ↑ Sumra. «Apple Opens Siri to Third-Party Developers With iOS 10». MacRumors (2016-jıl 13-iyun). 2017-jıl 28-iyul sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  151. ↑ Matney. «Siri gets language translation and a more human voice». TechCrunch. AOL (2017-jıl 5-iyun). 2017-jıl 15-iyun sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  152. ↑ Gartenberg. «Siri on iOS 11 gets improved speech and can suggest actions based on how you use it». The Verge. Vox Media (2017-jıl 5-iyun). 2017-jıl 19-iyun sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  153. 1 2 3 «What's New in iOS 4». Apple. 2010-jıl 17-iyun sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2010-jıl 14-iyun. Silteme kórsetiwdegi qátelik: Invalid <ref> tag; name "appleDEV" defined multiple times with different content
  154. ↑ "Apple's Game Center debuts next week – Game Hunters: In search of video games and interactive awesomeness". http://content.usatoday.com/communities/gamehunters/post/2010/09/apples-game-center-debuts-next-week/1.
  155. ↑ Holt. «iOS 4.1's GameCenter to Hit iPhone Next Week». Macworld (2010-jıl 1-sentyabr). 2022-jıl 22-fevral sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2022-jıl 21-fevral.
  156. ↑ «iOS 4.2 Software Update for iPad». Apple Inc.. 2013-jıl 6-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2012-jıl 9-oktyabr.
  157. ↑ A. Usman. «How to Install Game Center on iPhone 3G [Guide»]. Shoutpedia (2012-jıl 31-oktyabr). 2018-jıl 15-dekabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2018-jıl 12-dekabr.
  158. ↑ Wollman. «iOS 7 will be 64-bit, just like the iPhone 5s' new A7 chip». Engadget (2013-jıl 10-sentyabr). 2015-jıl 24-sentyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi.
  159. ↑ Souppouris. «Why Apple's 64-bit iPhone chip is a bigger deal than you think». The Verge (2013-jıl 12-sentyabr). 2017-jıl 28-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi.
  160. ↑ Cunningham. «The state of the 64-bit transition in iOS, and what's left to be done». Ars Technica (2015-jıl 2-iyul). 2017-jıl 31-yanvar sánesinde túp nusqadan arxivlendi.
  161. ↑ Cunningham. «iOS 11 drops the iPhone 5 and 5C and the fourth-gen iPad». Ars Technica (2017-jıl 5-iyun). 2017-jıl 5-iyun sánesinde túp nusqadan arxivlendi.
  162. ↑ Mayo. «32-bit apps will not launch on iOS 11, Mac App Store transition to 64-bit from 2018». 9to5Mac (2017-jıl 6-iyun). 2017-jıl 20-iyun sánesinde túp nusqadan arxivlendi.
  163. ↑ Cunningham. «What the death of 32-bit iOS could mean for Apple's hardware and software». Ars Technica (2017-jıl 13-aprel). 2017-jıl 29-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi.
  164. 1 2 «Jobs' original vision for the iPhone: No third-party native apps». 9to5Mac (2011-jıl 21-oktyabr). 2017-jıl 11-iyun sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  165. ↑ Duncan. «Apple confirms iPhone SDK coming next year». Digital Trends (2007-jıl 17-oktyabr). 2017-jıl 28-avgust sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  166. ↑ «Steve Jobs confirms native iPhone SDK by February». AppleInsider (2007-jıl 17-oktyabr). 2017-jıl 28-avgust sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  167. ↑ Dalrymple. «Apple unveils iPhone SDK». Macworld. International Data Group (2008-jıl 6-mart). 2017-jıl 28-avgust sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  168. ↑ Block. «Live from Apple's iPhone SDK press conference». Engadget. AOL (2008-jıl 6-mart). 2017-jıl 14-iyun sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  169. 1 2 3 Guevin. «FAQ: What does the iPhone SDK mean?». CNET. CBS Interactive (2008-jıl 6-mart). 2016-jıl 13-sentyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  170. 1 2 Kim. «Apple Releases iPhone SDK, Demos Spore, Instant Messaging». MacRumors (2008-jıl 6-mart). 2016-jıl 11-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  171. ↑ Mayo. «Apple now allowing developers to submit iOS 9, OS X El Capitan and native Watch apps to the App Store». 9to5Mac (2015-jıl 11-sentyabr). 2016-jıl 22-avgust sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  172. ↑ Sande. «New iOS SDK features for developers». Engadget. AOL (2013-jıl 10-iyun). 2018-jıl 15-yanvar sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  173. ↑ Sinicki. «Developing for Android vs developing for iOS – in 5 rounds». Android Authority (2016-jıl 9-iyun). 2017-jıl 26-iyun sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  174. ↑ Paul. «MonoTouch drops .NET into Apple's walled app garden». Ars Technica (2009-jıl 15-sentyabr). 2015-jıl 22-noyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  175. ↑ Dove. «Adobe unleashes Creative Suite 5». Macworld. International Data Group (2010-jıl 11-aprel). 2014-jıl 24-sentyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  176. ↑ Caldwell. «Up close with iOS 5: Wireless syncing and updating». Macworld. International Data Group (2011-jıl 15-oktyabr). 2017-jıl 8-avgust sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 20-iyun.
  177. ↑ «About that $20 upgrade...». CNET. CBS Interactive (2008-jıl 15-yanvar). 2017-jıl 31-oktyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 20-iyun.
  178. ↑ Dalrymple. «Accounting rules behind iPod Touch update charge». Macworld. International Data Group (2008-jıl 7-fevral). 2022-jıl 16-fevral sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2022-jıl 16-fevral.
  179. ↑ Oliver. «Upgrade fee sees few iPod Touch users updating to 3.0 software». AppleInsider (2009-jıl 25-iyun). 2017-jıl 5-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 20-iyun.
  180. ↑ Foresman. «Accounting rules change could end iPod Touch update fee». Ars Technica (2009-jıl 14-sentyabr). 2017-jıl 8-iyul sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 20-iyun.
  181. ↑ Elmer-DeWitt. «Accounting rule change in Apple's favor». Fortune (2009-jıl 14-sentyabr). 2017-jıl 11-iyul sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 20-iyun.
  182. ↑ «Infographic: How Long Does Apple Support Older iPhone Models?». Statista Infographics. 2020-jıl 7-avgust sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 11-avgust.
  183. ↑ «Here's how long Apple supports older iPhone models». iMore (2019-jıl 3-iyul). 2020-jıl 18-avgust sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 11-avgust.
  184. ↑ «Source Browser». Apple Open Source. 2018-jıl 18-fevral sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2021-jıl 3-mart.
  185. ↑ «The 3-Clause BSD License». Open Source Initiative (2011-jıl 22-may). 2021-jıl 3-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2021-jıl 3-mart.
  186. ↑ «Apple Public Source License, Version 1.0» (1999-jıl 16-mart). 2021-jıl 14-avgust sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2021-jıl 3-mart.
  187. ↑ Ricker. «iPhone Hackers: "we have owned the filesystem"». Engadget. AOL (2007-jıl 10-iyul). 2017-jıl 1-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 1-aprel.
  188. ↑ Healey, Jon. "Hacking the iPhone". http://www.latimes.com/news/opinion/la-oew-healey6aug06,0,3456267.story.
  189. ↑ «Apple's Joswiak: We Don't Hate iPhone Coders» (2007-jıl 11-sentyabr). 2017-jıl 20-fevral sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 19-fevral.
  190. ↑ Bouchard. «Understanding untethered, semi-untethered, semi-tethered, and tethered jailbreaks» (en-US). iDownloadBlog.com (2019-jıl 22-noyabr). 2019-jıl 22-noyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2024-jıl 31-may.
  191. ↑ «What you need to know about iOS jailbreaks - Promon» (en). promon.co. 2024-jıl 25-avgust sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2024-jıl 31-may.
  192. ↑ «Types of Jailbreak | iOS Guide». ios.cfw.guide. 2024-jıl 31-may sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2024-jıl 31-may.
  193. ↑ Baig, Edward C.. "Apple's iPhone isn't perfect, but it's worthy of the hype". https://www.usatoday.com/tech/columnist/edwardbaig/2007-06-26-iphone-review_N.htm.
  194. ↑ IPad. «Jailbreaking Explained». IPad Forums (2010-jıl 6-may). 2012-jıl 2-noyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2012-jıl 4-noyabr.
  195. ↑ «U.S. Copyright Office Final 2010 Anti-Circumvention Rulemaking». U.S. Copyright Office (2010-jıl 27-iyul). 2012-jıl 1-may sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2012-jıl 21-avgust.
  196. ↑ Mobile. «Locked / Unlocked – a definition of the terms Locked and Unlocked from the Know Your Mobile mobile phone glossary». Know Your Mobile (2010-jıl 19-may). 2012-jıl 31-avgust sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2012-jıl 4-noyabr.
  197. ↑ «AT&T – What are the eligibility requirements for unlocking iPhone?». AT&T. 2012-jıl 3-avgust sánesinde túp nusqadan arxivlendi.
  198. ↑ «iPhone: About unlocking». Apple Inc. Website (2021-jıl 4-mart). 2012-jıl 17-oktyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi.
  199. ↑ «iPhone: Wireless Carrier Support and Features». Apple Inc. Website (2013-jıl 12-aprel). 2013-jıl 24-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2013-jıl 13-may.
  200. ↑ «Unauthorized modification of iOS can cause security vulnerabilities, instability, shortened battery life, and other issues». Apple Inc. (2018-jıl 15-iyun). 2013-jıl 10-may sánesinde túp nusqadan arxivlendi.
  201. ↑ «Tell Tim Cook: No more DRM for Apple». Defective by Design. 2020-jıl 20-sentyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 4-sentyabr.
  202. ↑ Anderson. «Protestors: iPad is nothing more than a golden calf of DRM». Ars Technica (2010-jıl 27-yanvar). 2017-jıl 2-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 1-aprel.
  203. ↑ «Mobile Devices and the Next Computing Revolution» (2010-jıl 3-fevral). 2010-jıl 1-dekabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2010-jıl 9-iyun.
  204. ↑ «Microsoft PR spokesman condemns iPad for being "locked down"» (2010-jıl 29-yanvar). 2012-jıl 5-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi.
  205. ↑ McSherry. «Sorry iPhone Users: Apple's Dev Agreement Means No EFF Mobile App for iOS» (en). Electronic Frontier Foundation (2015-jıl 7-yanvar). Qaraldı: 2023-jıl 16-noyabr.
  206. ↑ «Apple's Trend Away From Tinkering». Slashdot (2010-jıl 31-yanvar). 2010-jıl 8-fevral sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2010-jıl 9-iyun.
  207. ↑ Leander Kahney. «Pundits On The iPad's Closed System: It's Doom For PCs, No It's Great» (2010-jıl 30-yanvar). 2010-jıl 15-may sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2010-jıl 9-iyun.
  208. ↑ «StatCounter Global Stats – Browser, OS, Search Engine including Mobile Usage Share». StatCounter GlobalStats. 2012-jıl 26-may sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 4-sentyabr.
  209. ↑ Ingraham. «Apple has sold more than 800 million iOS devices, 130 million new iOS users in the last year». The Verge. Vox Media (2014-jıl 2-iyun). 2017-jıl 10-fevral sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 1-aprel.
  210. ↑ Rossignol. «Tim Cook: Apple Has Sold More Than 1 Billion iOS Devices». MacRumors (2015-jıl 27-yanvar). 2016-jıl 23-iyun sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  211. ↑ Kahn. «Apple announces 1 billion iOS devices sold». 9to5Mac (2015-jıl 27-yanvar). 2017-jıl 4-iyul sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  212. ↑ «Apple iPhone revenue by quarter 2023» (en). Statista. 2023-jıl 16-dekabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2023-jıl 16-dekabr.
  213. ↑ Saylor, Michael. The Mobile Wave: How Mobile Intelligence Will Change Everything. Vanguard Press. 
  214. ↑ «StatCounter Global Stats: Top 7 Mobile Operating Systems on Feb 2015». StatCounter GlobalStats. 2012-jıl 26-may sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 4-sentyabr.
  215. ↑ Sui. «Strategy Analytics: Android Captures Record 88 Percent Share of Global Smartphone Shipments in Q3 2016». Strategy Analytics (2016-jıl 2-noyabr). 2016-jıl 27-noyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2016-jıl 27-noyabr.
  216. ↑ Rossignol. «iOS Adoption Remains at Lowest Levels Since 2014 as Android Captures Record 87.5% Market Share». MacRumors (2016-jıl 2-noyabr). 2016-jıl 27-noyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2016-jıl 27-noyabr.
«https://kaa.wikipedia.org/w/index.php?title=IOS&oldid=213223» saytınan alınǵan