Estandarizaziorako Nazioarteko Erakundea

Estandarizaziorako Nazioarteko Erakundea
Datuak
Izen laburra	ISO
Mota	standards organization (en) , nazioarteko gobernuz kanpoko erakundea eta gobernuz kanpoko erakundea
Herrialdea	Suitza
Jarduera
Kidetza	Joint Committee for Guides in Metrology (en)
Kide kopurua	167 herrialde (2026)
Eskumendekoak	ISO/IEC JTC 1 (en) eta Q1295787
Agintea
Egoitza nagusi (2015–)	Chemin de Blandonnet 8 CP 401 1214 Vernier (Geneva); Vernier; 46°13′16″N 6°05′55″E / 46.2210647°N 6.09869065°E;
Historia
Sorrera	1947ko otsailaren 23a
Ordezkatzen du	International Federation of the National Standardizing Associations (en)
	www.iso.org;

«ISO» orriak hona dakar. Bestelako esanahiei buruzko orria hau da: «ISO (argipena)».

Estandarizaziorako Nazioarteko Erakundea edo ISO^[1] (ingelesez: International Organization for Standardization; frantsesez: Organisation internationale de normalisation) nazioarteko estandarrak ezartzen dituen erakunde independente eta gobernuz kanpokoa da. Munduko estandarizazio-erakunde handiena da eta 160 herrialde baino gehiagotako kideek osatzen dute.

Erakunde honen helburu nagusia produktuen eta zerbitzuen kalitatea, segurtasuna eta eraginkortasuna bermatzen duten arau teknikoak koordinatzea da, nazioarteko merkataritza erraztuz eta berrikuntza teknologikoa bultzatuz. 1947ko otsailaren 23an sortua, egoitza Genevan du (Suitza).^[2]

Etimologia

Erakundearen izena hizkuntza ezberdinetan ezberdina denez (ingelesez IOS eta frantsesez OIN), sortzaileek akronimo baten ordez hitz bakar bat erabiltzea erabaki zuten: ISO. Izen hau grezierazko isos (ίσος) hitzetik dator, "berdin" esan nahi duena. Horrela, hizkuntza edo herrialdea edozein dela ere, erakundearen izena beti berdina da, estandarizazioaren helburuarekin bat eginez.^[3]

Historia

ISOren sustraiak 1920ko hamarkadan daude, Nazioarteko Estandarizazio Elkarteen Federazioa (ISA) sortu zenean (1926). Federazio honek Bigarren Mundu Gerran jarduera eten zuen.

Gerra amaitzean, 1946ko urrian, 25 herrialdetako ordezkariak Londresen elkartu ziren estandarizazio-erakunde berri bat sortzeko asmoz, ISAren eta NBEren Estandarren Koordinazio Batzordearen (UNSCC) lana jarraitzeko. ISO ofizialki 1947ko otsailaren 23an hasi zen lanean. Harrezkero, 24.000 nazioarteko estandar baino gehiago argitaratu ditu, teknologiaren eta industria-sektore guztien bilakaerara egokitzeko.^[4]

Egitura eta kideak

ISO sare bat da, non 160 herrialde baino gehiagotako estandarizazio-erakunde nazionalak biltzen diren (adibidez, Espainian AENOR edo Frantzian AFNOR). Kideak hiru kategoria nagusitan banatzen dira:

Kide osoak (Member bodies): Estandarrak ezartzeko eta bozkatzeko eskubidea duten kide nazionalak. Hauek dira beren herrialdeetako estandarizazio-erakunde nagusiak.
Kide korrespontsalak (Correspondent members): Beren estandarizazio-egitura propioa garatzen ari diren herrialdeak. Behatzaile gisa hartzen dute parte, baina ez dute bozkatzeko eskubiderik.
Kide harpidedunak (Subscriber members): Ekonomia txikia duten herrialdeak. Urteko kuota txikiagoa ordaintzen dute ISOren lana jarraitu ahal izateko.

Erakundearen eguneroko lana Batzorde Teknikoek (Technical Committees edo TC) egiten dute. Batzorde bakoitza arlo espezifiko batez arduratzen da (adibidez, TC 176 kalitatea kudeatzeko sistemez arduratzen da).^[5]

Estandar ezagunenak

ISOk ia arlo tekniko eta industrial guztiak hartzen ditu barne, elektrizitatea eta elektronika izan ezik (horiek IEC erakundearen ardura baitira). Hauek dira munduan zabalduen dauden estandar batzuk:

ISO 9001 (Kalitatearen kudeaketa): Munduko ezagunena. Erakunde baten produktuek eta zerbitzuek bezeroen beharrak betetzen dituztela bermatzen du.
ISO 14001 (Ingurumen kudeaketa): Enpresek beren ingurumen-inpaktua kontrolatzeko eta hobetzeko erabiltzen duten araua.
ISO 27001 (Informazioaren segurtasuna): Informazio konfidentziala babesteko eta zibersegurtasuna bermatzeko sistemak definitzen ditu.
ISO 45001 (Laneko osasuna eta segurtasuna): Lan-istripuak murrizteko eta langileen osasuna babesteko estandarra.
ISO 3166 (Herrialde-kodeak): Munduko herrialdeak eta horien azpibanaketak izendatzeko erabiltzen diren bi edo hiru hizkiko kodeak (adibidez, "ES" Espainiarako edo "FR" Frantziarako).
ISO 4217 (Moneta-kodeak): Munduko dibisak izendatzeko hiru hizkiko kodeak (adibidez, Eurorako "EUR" edo Dolarrerako "USD").

Ikus, gainera

Estandarizazio
Nazioarteko Batzorde Elektroteknikoa (IEC)
Nazioarteko Telekomunikazio Batasuna (ITU)

Erreferentziak

↑ Euskalterm: [Bibliotekonomia Hiztegia] [2016] eta [Kalitatea Hiztegia] [2015]
↑ (Ingelesez) «About ISO» ISO (kontsulta data: 2026-03-30).
↑ (Ingelesez) «ISO Name and Logo» ISO (kontsulta data: 2026-03-30).
↑ Yates, JoAnne; Murphy, Craig N.. (2019). Engineering World Order: The International Organization for Standardization. Oxford University Press ISBN 978-0198814856. (kontsulta data: 2026-03-30).
↑ (Ingelesez) «ISO Governance» ISO (kontsulta data: 2026-03-30).

Kanpo estekak

Webgune ofiziala (Ingelesez)(Frantsesez)

Datuak: Q15028
Multimedia: ISO / Q15028

[1] Euskalterm: [Bibliotekonomia Hiztegia] [2016] eta [Kalitatea Hiztegia] [2015]

[2] (Ingelesez) «About ISO» ISO (kontsulta data: 2026-03-30).

[3] (Ingelesez) «ISO Name and Logo» ISO (kontsulta data: 2026-03-30).

[4] Yates, JoAnne; Murphy, Craig N.. (2019). Engineering World Order: The International Organization for Standardization. Oxford University Press ISBN 978-0198814856. (kontsulta data: 2026-03-30).

[5] (Ingelesez) «ISO Governance» ISO (kontsulta data: 2026-03-30).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]