Kronos

Kronos
Kronos
Titan của sự thu hoạch
Nơi ngự trị	Đỉnh Othrys
Biểu tượng	Liềm, lưỡi hái, ngũ cốc, rắn, hạc cầm
Thông tin cá nhân
Cha mẹ	Ouranos và Gaia
Anh chị em	Các Titan: Rhea, Okeanos, Hyperion, Theia, Coeus, Phoebe, Iapetus, Crius, Mnemosyne, Tethys, Themis, Cyclopes, Hecatonchires
Phối ngẫu	Rhea
Con cái	Zeus, Hera, Poseidon, Hades, Hestia, Demeter, Chiron
Tương ứng La Mã	Saturn

Kronos (tiếng Hy Lạp cổ: Κρόνος), còn được chuyển tả là Cronos hay Cronus, là một vị thần trong thần thoại Hy Lạp. Thần là con út của Uranus và Gaia, và là một trong 12 Titan. Vị thần Saturn trong thần thoại La Mã được coi là tương đương với Kronos.

Từ nguyên

Theo luồng giả thuyết phổ biến nhất được các nhà nghiên cứu ngôn ngữ học bắt đầu từ H. D. Müller (1857) cho đến gần đây hơn là M. Janda (2010) và Leonid I. Kulikov (2022) ủng hộ, thì danh ngữ Κρόνος là một từ thuần gốc Ấn-Âu, bắt nguồn từ căn tố tiền-Ấn-Âu (PIE) *(s)ker- (đồng nguyên với từ Hy Lạp κείρω keirō n.đ. 'cắt'). Theo đó, nghĩa đen của Kronos là "kẻ cắt/gặt; kẻ thiến", ám chỉ chức năng bảo trợ thu hoạch của vị thần, cũng như huyền thoại về việc ông cắt đứt dương vật của cha trời Ouranos.

Trên thực tế, mô-típ "thiến trời" xuất hiện khá phổ biến trong thần thoại Cận Đông. Trong Sử thi Kumarbi của người Hurria, thần bầu trời Anu đã bị thiến bởi Kumarbi. Trong Sử thi Ullikummi, thần thời tiết Teshub dùng "lưỡi hái mà từng một thưở chia tách trời và đất" để giết con quái vật bằng đá Ullikummi.^[1] Trong kinh Vệ Đà Rigveda, chiến công "cắt" – từ mà trong tiếng Vệ Đà cổ có nghĩa bóng là "tạo ra" – của Indra được nhắc đến như một kiểu tạo hóa:

RV 10.104.10 ārdayad vṛtram akṛṇod ulokaṃ
Ngài đánh Vrtra chí mạng, cắt mở [> tạo ra] cõi thênh thang.

RV 6.47.4 varṣmāṇaṃ divo akṛṇod
Ngài cắt nên [> tạo ra] sự cao rộng của bầu trời.

Hình tượng

Ông lật đổ cha mình là Uranus và trị vì trong thời gian hoàng kim cho đến khi bị con của ông lật đổ lại và bị đày xuống Tartarus và sau đó được gửi đi thống trị đồng Elysion. Khi Gaia tìm đến những người con Titan của mình để cắt đứt dương vật của Uranus, chỉ có một mình Kronos dám nhận công việc ấy. Sau khi cứu thoát cho các Cyclops và Hecatonchire, Kronos lại có xích mích với họ và lại đẩy họ xuống Tartarus (địa ngục). Hành động ấy khiến Gaia bất bình vì Cyclops và Hecatonchire cũng là con của bà. Nữ thần truyền phán rằng sau này Kronos sẽ bị con đẻ của mình truất ngôi.

Kronos cưới Rhea là chị của mình làm vợ, sinh được 5 người con đầu là Hestia, Demeter, Hera, Poseidon và Hades nhưng đều bị Kronos nuốt hết cả vì sợ lời truyền phán của Gaia. Đến khi sắp sinh Zeus (thần Rớt), Rhea cầu xin Gaia chỉ cách. Gaia bảo Rhea sang đảo Crete sinh con rồi lấy tã cuốn vào một hòn đá để đưa cho Kronos, thay thế cho Zeus mới sinh. Kronos đã mắc lừa và nuốt cả hòn đá vào bụng.

Sau này, khi Zeus được nữ thần Metis chỉ cách cứu anh chị, Zeus nhờ Rhea cho Kronos uống thuốc mà Metis đưa. Quả nhiên, Kronos nôn hết những gì có trong bụng, kể cả hòn đá trá hình Zeus. Sau đó, cả sáu anh chị em đều chống lại Kronos. Kronos cuối cùng bị giam dưới vực thẳm Tartarus