close
İçeriğe atla

Inflammaging

Vikipedi, özgür ansiklopedi
BERJAYA
İltihapla yaşlanmada rol oynayan faktörler: Yaşlanma, hücresel homeostazda bozulmalara yol açarak iltihapla yaşlanmaya ve bunun sonucunda pro-enflamatuar sitokin salgılanmasına neden olur.[1]

Inflammaging (inflamm-aging veya inflamm-ageing olarak da bilinir), ileri yaşla birlikte, belirgin bir enfeksiyon olmaksızın gelişen, kronik, steril ve düşük dereceli bir iltihaplanma olup, yaşa bağlı diğer patolojilerin klinik belirtilerine katkıda bulunabilir. Inflammaging'in, sistemik inflamasyon üzerindeki kontrolün kaybedilmesi sonucu doğuştan gelen bağışıklık sisteminin kronik olarak aşırı uyarılmasına bağlı olduğu düşünülmektedir. Inflammaging, yaşlı bireylerde mortalite ve morbidite açısından önemli bir risk faktörüdür.[2][3][4]

İltihaplanma, viral ve bakteriyel enfeksiyonların yanı sıra zararlı uyaranlara karşı koruma sağlamak için gereklidir. İyileşme sürecinin ayrılmaz bir parçasıdır, ancak uzun süreli iltihaplanma zararlı olabilir. İltihaplanmanın ağ dinamikleri yaşla birlikte değişir ve genler, yaşam tarzı ve çevre gibi faktörler bu değişikliklere katkıda bulunur.[5] İnflamajı inceleyen güncel araştırmalar, hem yaşlanmanın hem de İltihaplanmanın altında yatan dinamik moleküler yolakların etkileşimini ve bunların kronolojik yaşla birlikte nasıl değiştiğini anlamaya odaklanmaktadır.

Özellikleri

[değiştir | kaynağı değiştir]

Diğer vücut sistemlerinde olduğu gibi, bağışıklık sistemi tepkisinin hassas kontrolü ve düzenlenmesi de yaşla birlikte zayıflar ve daha az hassas hale gelir.[5] Yaşlılarda bağışıklık sistemindeki bu yeniden yapılanmanın, sistemik iltihabı kontrol edememe durumuyla karakterize olduğu düşünülmektedir. Yaşla birlikte üretilen lenfosit sayısı azalır ve olgun lenfosit havuzunun bileşimi ile kalitesi değişir.[6] Adaptif bağışıklık sisteminin etkinliği azalırken, doğuştan gelen bağışıklık mekanizmaları aşırı aktif hale gelir ve hassasiyetini yitirir; bu da “inflammaging”e katkıda bulunan pro-inflamatuar fenotiplerin artmasına yol açar.[5] Yaşlanan mezenkimal kök ve stromal hücrelerin (MSC’ler) sekretomu, immünomodülatör etkiler sergiler ve inflammaging ile ilişkili hastalıkların itici gücü olarak işlev görür.[7][8] Tüm bunlar bir araya geldiğinde, patojenlere karşı bağışıklık sistemi yanıtının verimliliğinin azalmasına ve kronik, sistemik inflamatuar fenotiplerin ortaya çıkmasına katkıda bulunur.

Nedenleri

[değiştir | kaynağı değiştir]

Inflammaging, muhtemelen birçok faktörün sonucu olan karmaşık ve sistemik bir sorundur.

İnflamasyon aktivasyonu

[değiştir | kaynağı değiştir]
BERJAYA
İnflamozom aktivasyonu ve oluşumu: DAMP/PAMP bağlanmasının ardından inflamozom oluşumuna yanıt olarak ROS salınımı ve proinflamatuar sitokin salgılanması.

İnflammasomun aşırı aktivasyonu, inflammaging’e katkıda bulunan mekanizmalardan biridir. İnflammasom, bir sensör, bir adaptör ve bir efektörden oluşan çok proteinli bir komplekstir; aktive olduğunda, sitokinleri parçalayan ve enflamatuar sinyal yanıtına yol açan kaspazları düzenler.[9][10][11] Hücre yüzeyinde bulunan reseptörler, hasar ve patojenlerin tespitinde sensör görevi görür. Bu sistem aktive olduğunda, proinflamatuar sitokin salgılanmasını ve bazen de hücre ölümünü tetikleyebilir.[12][13] Proinflamatuar sitokin salgılanması, bu tür uyaranlara karşı efektör veya yanıt görevi görür.

İnflammasom oluşumunu tetikleyebilen uyaranlar arasında patojenle ilişkili moleküler kalıplar (PAMPS), hasarla ilişkili moleküler kalıplar (DAMPS), besinler ve mikrobiyota yer alır.[14] Bu çeşitli “kendine ait”, “kendine ait olmayan” ve “yarı kendine ait” moleküller, doğuştan gelen bağışıklık hücrelerinin reseptörleri tarafından tanınır; bu reseptörlerin geniş tanıma yeteneği, birçok farklı sinyalin aktivasyona ve dolayısıyla iltihaplanmaya yol açmasına olanak tanır. PAMP olarak işlev gören uyarıcılara örnek olarak, sırasıyla sitomegalovirüs ve periodontit gibi viral ve bakteriyel enfeksiyonlar verilebilir. DAMPS örnekleri arasında ise yanlış katlanmış ve oksitlenmiş proteinler, hücre kalıntıları ve kendine ait nükleik asitler sayılabilir.

Reaktif oksijen türlerinin oluşumu

[değiştir | kaynağı değiştir]

İnflamasomun aktivasyonuna ek olarak, yaş ilerledikçe hücresel bileşenlerde reaktif oksijen türleri (ROS) birikir. Bu serbest radikaller DNA’ya, lipitlere ve proteinlere zarar verebilir ve hücresel yaşlanmayı tetikleyebilir. Buna, DNA hasarı onarım mekanizmalarının verimliliğinde bir azalma eşlik eder.[15] Bu durum, proinflamatuar sitokin salgılanmasına yol açar; bu da patojen veya hasar bulunmadığı halde, daha çok oksitlenmiş nükleotidler gibi hasar görmüş kendi moleküllerine yanıt olarak düşük dereceli, kronik iltihaplanmaya katkıda bulunur.[16]

SASP fenotipi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Yaşlanma ile birlikte yaşlanmış hücre popülasyonları artar ve proinflamatuar bir kimyasal karışımı salgılar; bu durum, yaşlanma ile ilişkili salgı fenotipi (SASP) olarak bilinir.[14] SASP’ye sahip hücreler, hücre döngüsünde durma halinde olmaları, inflamatuar faktörler salmaları ve belirli bir morfolojiye sahip olmalarıyla karakterize edilir. Bu hücreler doku dejenerasyonunu teşvik eder ve salgıladıkları inflamatuar salgı molekülleri yoluyla diğer bölgelere yayılabilirler.[17] Enflamatuar salgı, doğuştan gelen bağışıklık sisteminin aktivasyonuna ve tükenmesine katkıda bulunduğundan, bu durum inflammaging'e katkıda bulunur.

Otofaji ve mitofajide işlevsel gerileme

[değiştir | kaynağı değiştir]

Inflammaginge bir başka katkı da, etkili otofaji ve mitofaji kapasitesindeki azalmadır. Bu, protein agregasyonunu ve büyük miktarda reaktif oksijen türleri üreten hasarlı mitokondrilerin birikmesini önleyen, hücresel temizlik için hayati öneme sahip bir süreçtir.[18] Etkili otofaji süreçlerinin kaybı, hasarlı proteinlerin agregasyonuna yol açar. Yaşla birlikte inflammasomun hassasiyeti azaldıkça, normalde parçalanması gereken bu agregatlar patojen olarak algılanabilir ve enflamatuar bir yanıtı tetikleyebilir. Bu durum inflammaging’e katkıda bulunur ve aynı zamanda birçok nörodejeneratif hastalıkta da rol oynar.

Diğer faktörler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Inflammaginge yol açabilecek diğer olası faktörler arasında yetersiz uyku, aşırı beslenme, duyusal aşırı yükleme, fiziksel hareketsizlik, değişmiş bağırsak mikrobiyomu, bozulmuş bağırsak epitel bariyeri ve bireyin hayatının herhangi bir aşamasında ortaya çıkan kronik stres sayılabilir.[19][20][21] Enflamatuar özelliklere sahip sitokinler, yağ dokusu tarafından da salgılanabilir.[22]

Inflammaging'in biyobelirteçleri

[değiştir | kaynağı değiştir]
BERJAYA
TNF aracılı hücre sağkalımı ve ölüm yolu: TNF'nin reseptörlere bağlanması, çeşitli sinyal yolları aracılığıyla apoptoz ve nekroza neden olur.

Sitokinler, iltihaplanmaya işaret ettikleri ve proinflamatuar ile antiinflamatuar bağışıklık düzenlemesinde önemli bir rol oynadıkları için günümüzde inflammaging’in biyobelirteçleri olarak kullanılmaktadır. Sitokinler, yaşlanma ve uzun ömür araştırmalarında büyük öneme sahip olan birçok hücre türü tarafından salgılanan küçük proteinlerdir. Yaşlanma çalışmaları, proinflamatuar ve antiinflamatuar sitokin salgılanması arasında sağlıklı bir dengenin başarılı yaşlanma ile ilişkili olduğunu gösterirken, bu sistemdeki düzensizliğin ise inflammaginge, olumsuz yaşlanma fenotiplerine ve yaşlanma ile ilişkili diğer hastalıklara yol açtığını ortaya koymaktadır.[2] Günümüzde TNF, IL-6 ve IL-1 düzeyleri, inflammaging ile ilişkili kırılganlık, bozulmuş bağışıklık sistemi, fonksiyonel gerileme ve mortaliteyi gösteren inflamatuar biyobelirteçler olarak kullanılabilmektedir.[23]

İmmüno-senesans biyobelirteçleri de mevcuttur ve bunlar T hücrelerinde, CD4/CD8 oranlarında ve SASP fenotipinde meydana gelen değişikliklerle ilgilidir. Toplamda, bu biyobelirteçler klinik sonuçlarla translasyonel olarak ilişkili olmayabilir. Enflamasyon ve yaşlanmaya ilişkin daha güvenilir biyobelirteçlerin geliştirilmesi, güncel araştırmalarda ilgi konusu oluşturmaktadır.

İnterlökin 6

[değiştir | kaynağı değiştir]

IL-6, doğası gereği iltihaplanmayı teşvik edici bir maddedir ve bağışıklık sisteminin birçok hücresinin yanı sıra fibroblastlar gibi bağışıklık sistemi dışı hücreler tarafından da üretilebilir.[24] Bu sitokin, akciğerler, yağ dokusu, kas ve beyin gibi birçok organda tespit edilmiştir. Bu sitokinin konsantrasyonu genç yetişkinlerde genellikle çok düşük veya saptanamaz düzeydedir; ancak yaş ilerledikçe seviyeler artar ve yaşlılarda çok yüksek seviyelere ulaşır.[2] Ayrıca, yüksek IL-6 düzeyleri yaşlı yetişkinlerde sakatlık ve ölüm oranı ile de ilişkilendirilmiştir. Yüksek serum düzeyleri, bilişsel bozukluk, hareket kabiliyetinde azalma ve depresyon ile ilişkilidir.[24]

İnterlökin 1

[değiştir | kaynağı değiştir]

IL-1 ailesi, hem proinflamatuar hem de antiinflamatuar aracılardan oluşur ve IL-1a ve IL-1B gibi farklı interlökin 1 formlarını kodlayan 9 gen bulunmaktadır.[25] IL-1B, inflamasyonun en önemli aracılarından biridir ve güçlü yapısı nedeniyle salgılanması sıkı bir şekilde düzenlenir.[26] IL-1B, başlangıçta inaktif bir formdadır ve ilk olarak toll benzeri reseptörler veya TNF tarafından indüklenir; ancak IL-1B’nin olgun, aktif formunun indüklenmesi için inflammasom tarafından ikinci bir uyarıya ihtiyaç duyar.[26]

Tümör nekroz faktörü

[değiştir | kaynağı değiştir]
BERJAYA
Tümör nekroz faktörünün kristal protein yapısı.

Tümör nekroz faktörü (TNF), akut iltihaplanma sırasında üretilen bir enflamatuar sitokindir ve apoptozu veya nekrozu tetikleyen önemli bir sinyal molekülüdür.[27] TNF, etkilerini TNF reseptör süper ailesine ait çeşitli membran reseptörlerine bağlanarak gösterir. Yaş ilerledikçe, serum TNF düzeyleri ile T hücresi fonksiyonu arasında negatif bir korelasyon görülür.[28] Buna ek olarak, yüksek TNF düzeyleri, artan sistemik iltihaplanma ile ilişkilidir ve romatoid artrit gibi iltihaplı hastalıklara katkıda bulunur.[28] TNF sinyal yolunun, inflammaging sürecinde yukarı doğru düzenlendiği ve hücresel yaşlanmaya ve bağışıklık sisteminin tükenmesine katkıda bulunduğu düşünülmektedir.

Evrimsel değerlendirme

[değiştir | kaynağı değiştir]
BERJAYA
SARS-CoV2 enfeksiyonunun tetiklediği sitokin fırtınası: SARS-CoV 2 enfeksiyonu, hem merkezi sinir sisteminde hem de bağışıklık sistemi ağında bulunan hücre tiplerinde inflamatuar fenotiplerin aktivasyonuna yol açan COVID-19 enfeksiyonuna neden olur.

Enflamasyonun olumsuz sonuçları olabileceği halde, evrimsel bir bakış açısı, enflamasyonun nasıl bir koruma katmanı işlevi gördüğünü açıklamaktadır. Bağışıklık, metabolik ve endokrin sistemlerin birlikte evrimleştiği öne sürülmüştür.[29]

Tarih öncesi dönemlerde, açlık ve patojen kaynaklı enfeksiyonlar hayatta kalma açısından ciddi riskler oluşturmaktaydı. Yiyecek ve suyun kıt ve aşırı derecede kirli olduğu zamanlarda enflamasyon, insanın hayatta kalmasında koruyucu bir rol oynamış olabilir. Bu durum, yemek yedikten sonra doğuştan gelen bağışıklık sisteminin aktive olmasıyla ortaya çıkan yemek sonrası iltihaplanmayı açıklar. Ayrıca, bir patojen enfeksiyonu sırasında leptin sentezinde değişiklikler meydana gelir ve gıda alımında azalma görülür.[29] Bunun amacı, başka bir patojen alımı olasılığını azaltmanın yanı sıra, patojen algılamada kritik öneme sahip reseptörlerin, patojenik besin maddelerini algılamasını önlemektir. Belki de bu, kalori kısıtlamasının inflammaging tedavisinde faydalı olmasının bir başka nedenidir.[29]

SARS-CoV-2 enfeksiyonunun neden olduğu sitokin fırtınası: SARS-CoV-2 enfeksiyonu, hem merkezi sinir sistemindeki hem de bağışıklık sistemi ağındaki hücre tipleri tarafından enflamatuar fenotiplerin aktivasyonuna yol açan COVID-19 enfeksiyonuna neden olur.

Aynı iltihaplanma süreçleri, aşırı beslenmenin kolayca erişilebilir olduğu günümüz toplumunda insanlar için zararlı olabilir. İltihaplanma adaptasyonları, gıda kıtlığı dönemlerinde hayatta kalmayı desteklemek üzere evrimleşmiş olsa da, bu tür adaptasyonların aşırı beslenme dönemlerinde evrimleştiği görülmemektedir.[30] Günümüzde, doğal seleksiyon, iltihaplanma yaşlanmasından (inflammaging) etkilenmeyenleri kayırmamaktadır; zira bu durum, üreme dönemini geçmiş yaşlarda ortaya çıkmaktadır.

Inflammaging ve COVID-19

[değiştir | kaynağı değiştir]
BERJAYA
SARS-CoV2 virüsü: COVID-19'a neden olan koronavirüs.

Patojenlerle mücadele yeteneğini içeren adaptif bağışıklık, yaşla birlikte azalır.[31] İleri kronolojik yaşla birlikte artan kronik inflamasyon ve immünosenesans, yaşlı nüfusu SARS-CoV2 kaynaklı viral enfeksiyonun olumsuz ve uzun vadeli etkilerine karşı daha savunmasız hale getirir.[32] Enflamajın kendisi, SARS-CoV2 kaynaklı viral enfeksiyonla birleştiğinde bağışıklık sisteminin işlevini tüketebilecek proinflamatuar sitokin salgılanmasına katkıda bulunur ve bu da COVID-19 ile mücadelede daha kötü sonuçlara yol açabilir.[32]

Mevcut kanıtlar, SARS-CoV-2’nin lenfatik sistem yoluyla merkezi sinir sistemine girdiğini ve virüsün COVID-19 hastalarının frontal lobundaki kılcal damarlarda ve nöron hücrelerinde varlığının doğrulandığını göstermektedir.[32] Bu bulgu, şiddetli nörolojik semptomlar sergileyen enfekte hastaların beyin omurilik sıvısında SARS-CoV-2’nin bulunduğunu gösteren kanıtlarla da desteklenmektedir. Viral enfeksiyon, nöro-immün etkileşimler yoluyla nöroinflamasyonu tetikleyebilir. Yaşlanma, Alzheimer, Parkinson ve Amyotrofik lateral skleroz gibi nörodejeneratif hastalıkların gelişiminde en önemli risk faktörü olmakla birlikte, kronik, düşük dereceli inflamasyon ve immünosenesans, viral bir enfeksiyonla daha da şiddetlenebilir; bu da yaşlanma fenotipini kötüleştirerek nörodejeneratif hastalıkların gelişimine katkıda bulunabilir. Örneğin, nöroinflamasyonun Parkinson hastalığının ciddiyetine ve patogenezine büyük ölçüde katkıda bulunduğu gösterilmiştir. H1N1 virüsü enfeksiyonunun Parkinson hastalığının gelişimine katkıda bulunduğu gösterilmiştir.[32]

Enflammaging ve COVID-19 enfeksiyonu, yaşlı bireylerde daha kötü sonuçlara yol açabilir ve nörodejeneratif hastalıkların gelişmesine katkıda bulunabilir.

Kalp ve damar hastalıkları

[değiştir | kaynağı değiştir]

Inflammaging, kardiyovasküler hastalık riskinin artmasıyla ilişkilendirilmiş ve kardiyovasküler sonuçların belirleyicilerinden biri olarak giderek daha fazla kabul görmektedir.[33]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ "BioRender". BioRender (İngilizce). 28 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Kasım 2021.
  2. 1 2 3 Alberro, Ainhoa; Iribarren-Lopez, Andrea; Sáenz-Cuesta, Matías; Matheu, Ander; Vergara, Itziar; Otaegui, David (23 Şubat 2021). "Inflammaging markers characteristic of advanced age show similar levels with frailty and dependency". Scientific Reports (İngilizce). 11 (1): 4358. doi:10.1038/s41598-021-83991-7. ISSN 2045-2322. PMC 7902838 Özgürce erişilebilir. PMID 33623057.
  3. ↑ Fulop, T; Larbi, A; Pawelec, G; Khalil, A; Cohen, AA; Hirokawa, K; Witkowski, JM; Franceschi, C (2023). "Immunology of Aging: the Birth of Inflammaging". Clin Rev Allergy Immunol. 64 (2): 109-122. doi:10.1007/s12016-021-08899-6. PMC 8449217 Özgürce erişilebilir. PMID 34536213.
  4. ↑ Dugan, B.; Conway, J.; Duggal, N. A. (2023). "Inflammaging as a target for healthy ageing". Age and Ageing. 52 (2). doi:10.1093/ageing/afac328. PMID 36735849.
  5. 1 2 3 Rea, Irene Maeve; Gibson, David S.; McGilligan, Victoria; McNerlan, Susan E.; Alexander, H. Denis; Ross, Owen A. (9 Nisan 2018). "Age and Age-Related Diseases: Role of Inflammation Triggers and Cytokines". Frontiers in Immunology. 9. doi:10.3389/fimmu.2018.00586. ISSN 1664-3224. PMC 5900450 Özgürce erişilebilir. PMID 29686666.
  6. ↑ "Causes, consequences, and reversal of immune system aging". The Journal of Clinical Investigation. 123 (3): 958-65. March 2013. doi:10.1172/JCI64096. PMC 3582124 Özgürce erişilebilir. PMID 23454758.
  7. ↑ Lee, B.C.; Yu, K.R. (2020). "Impact of mesenchymal stem cell senescence on inflammaging". BMB Reports. 53 (2): 65-73. doi:10.5483/BMBRep.2020.53.2.291. ISSN 1976-670X. PMC 7061209 Özgürce erişilebilir. PMID 31964472.
  8. ↑ Lyamina, S.; Baranovskii, D.; Kozhevnikova, E.; Ivanova, T.; Kalish, S.; Sadekov, T.; Klabukov, I.; Maev, I.; Govorun, V. (2023). "Mesenchymal Stromal Cells as a Driver of Inflammaging". International Journal of Molecular Sciences. 24 (7): 6372. doi:10.3390/ijms24076372. ISSN 1422-0067. PMC 10094085 Özgürce erişilebilir. PMID 37047346.
  9. ↑ Yazdi, Amir S.; Ghoreschi, Kamran (2016). "The Interleukin-1 Family". Regulation of Cytokine Gene Expression in Immunity and Diseases. Advances in Experimental Medicine and Biology. 941. ss. 21-29. doi:10.1007/978-94-024-0921-5_2. ISBN 978-94-024-0919-2. ISSN 0065-2598. PMID 27734407.
  10. ↑ Latz, Eicke; Duewell, Peter (1 Aralık 2018). "NLRP3 inflammasome activation in inflammaging". Seminars in Immunology (İngilizce). 40: 61-73. doi:10.1016/j.smim.2018.09.001. ISSN 1044-5323. PMID 30268598.
  11. ↑ Sebastian-Valverde, Maria; Pasinetti, Giulio M. (June 2020). "The NLRP3 Inflammasome as a Critical Actor in the Inflammaging Process". Cells (İngilizce). 9 (6): 1552. doi:10.3390/cells9061552. PMC 7348816 Özgürce erişilebilir. PMID 32604771.
  12. ↑ Swanson, Karen V.; Deng, Meng; Ting, Jenny P.-Y. (August 2019). "The NLRP3 inflammasome: molecular activation and regulation to therapeutics". Nature Reviews Immunology (İngilizce). 19 (8): 477-489. doi:10.1038/s41577-019-0165-0. ISSN 1474-1733. PMC 7807242 Özgürce erişilebilir. PMID 31036962.
  13. ↑ Malik, Ankit; Kanneganti, Thirumala-Devi (1 Aralık 2017). "Inflammasome activation and assembly at a glance". Journal of Cell Science. 130 (23): 3955-3963. doi:10.1242/jcs.207365. ISSN 1477-9137. PMC 5769591 Özgürce erişilebilir. PMID 29196474.
  14. 1 2 "Chronic inflammation (inflammaging) and its potential contribution to age-associated diseases". Journal of Gerontology: Biological Sciences. 69 (Supp 1): s4-s9. 2014. doi:10.1093/gerona/glu057. PMID 24833586. 15 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  15. ↑ Chatterjee, Nimrat; Walker, Graham C. (June 2017). "Mechanisms of DNA damage, repair and mutagenesis". Environmental and Molecular Mutagenesis. 58 (5): 235-263. doi:10.1002/em.22087. ISSN 0893-6692. PMC 5474181 Özgürce erişilebilir. PMID 28485537.
  16. ↑ Zuo; Prather; Stetskiv; Garrison; Meade; Peace; Zhou (10 Eylül 2019). "Inflammaging and Oxidative Stress in Human Diseases: From Molecular Mechanisms to Novel Treatments". International Journal of Molecular Sciences (İngilizce). 20 (18): 4472. doi:10.3390/ijms20184472. ISSN 1422-0067. PMC 6769561 Özgürce erişilebilir. PMID 31510091.
  17. ↑ Gordleeva, Susanna; Kanakov, Oleg; Ivanchenko, Mikhail; Zaikin, Alexey; Franceschi, Claudio (1 Ekim 2020). "Brain aging and garbage cleaning". Seminars in Immunopathology (İngilizce). 42 (5): 647-665. doi:10.1007/s00281-020-00816-x. ISSN 1863-2300. PMID 33034735.
  18. ↑ Salminen, Antero; Kaarniranta, Kai; Kauppinen, Anu (March 2012). "Inflammaging: disturbed interplay between autophagy and inflammasomes". Aging. 4 (3): 166-175. doi:10.18632/aging.100444. ISSN 1945-4589. PMC 3348477 Özgürce erişilebilir. PMID 22411934.
  19. ↑ "Inflammaging: a new immune-metabolic viewpoint for age-related diseases". Nature Reviews. Endocrinology. 14 (10): 576-590. October 2018. doi:10.1038/s41574-018-0059-4. PMID 30046148.
  20. ↑ "The intestinal epithelial barrier: does it become impaired with age?". Digestive Diseases (İngilizce). 27 (3): 240-5. 2009. doi:10.1159/000228556. PMID 19786747.
  21. ↑ "Chronic stress and age-related increases in the proinflammatory cytokine IL-6". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 100 (15): 9090-5. July 2003. doi:10.1073/pnas.1531903100. PMC 166443 Özgürce erişilebilir. PMID 12840146.
  22. ↑ "Circulating levels of TNF-alpha and IL-6-relation to truncal fat mass and muscle mass in healthy elderly individuals and in patients with type-2 diabetes". Mechanisms of Ageing and Development. 124 (4): 495-502. April 2003. doi:10.1016/s0047-6374(03)00027-7. PMID 12714258.
  23. ↑ Cohen, Alan; Wong, Glenn; Witkowski, Jacek M.; Larbi, Anis (2019), "Are There Reliable Biomarkers for Immunosenescence and Inflammaging?", Moskalev, Alexey (Ed.), Biomarkers of Human Aging, Healthy Ageing and Longevity (İngilizce), 10, Cham: Springer International Publishing, ss. 231-251, doi:10.1007/978-3-030-24970-0_15, ISBN 978-3-030-24970-027 Kasım 2021 Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); |ad= ve |soyadı= eksik (yardım)
  24. 1 2 Brábek, Jan; Jakubek, Milan; Vellieux, Fréderic; Novotný, Jiří; Kolář, Michal; Lacina, Lukáš; Szabo, Pavol; Strnadová, Karolína; Rösel, Daniel; Dvořánková, Barbora; Smetana (26 Ekim 2020). "Interleukin-6: Molecule in the Intersection of Cancer, Ageing and COVID-19". International Journal of Molecular Sciences. 21 (21): 7937. doi:10.3390/ijms21217937. ISSN 1422-0067. PMC 7662856 Özgürce erişilebilir. PMID 33114676.
  25. ↑ Kornman, Kenneth S. (February 2006). "Interleukin 1 genetics, inflammatory mechanisms, and nutrigenetic opportunities to modulate diseases of aging". The American Journal of Clinical Nutrition. 83 (2): 475S-483S. doi:10.1093/ajcn/83.2.475S. ISSN 0002-9165. PMID 16470016.
  26. 1 2 Yazdi, Amir S.; Ghoreschi, Kamran (2016). "The Interleukin-1 Family". Regulation of Cytokine Gene Expression in Immunity and Diseases. Advances in Experimental Medicine and Biology. 941. ss. 21-29. doi:10.1007/978-94-024-0921-5_2. ISBN 978-94-024-0919-2. ISSN 0065-2598. PMID 27734407.
  27. ↑ Idriss, H. T.; Naismith, J. H. (1 Ağustos 2000). "TNF alpha and the TNF receptor superfamily: structure-function relationship(s)". Microscopy Research and Technique. 50 (3): 184-195. doi:10.1002/1097-0029(20000801)50:3<184::AID-JEMT2>3.0.CO;2-H. ISSN 1059-910X. PMID 10891884.
  28. 1 2 Frasca, Daniela; Blomberg, Bonnie B. (February 2016). "Inflammaging decreases adaptive and innate immune responses in mice and humans". Biogerontology. 17 (1): 7-19. doi:10.1007/s10522-015-9578-8. ISSN 1389-5729. PMC 4626429 Özgürce erişilebilir. PMID 25921609.
  29. 1 2 3 Franceschi, Claudio; Garagnani, Paolo; Parini, Paolo; Giuliani, Cristina; Santoro, Aurelia (October 2018). "Inflammaging: a new immune–metabolic viewpoint for age-related diseases". Nature Reviews Endocrinology (İngilizce). 14 (10): 576-590. doi:10.1038/s41574-018-0059-4. ISSN 1759-5037. PMID 30046148. 21 Mayıs 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi30 Haziran 2026.
  30. ↑ Franceschi, C.; Bonafè, M.; Valensin, S.; Olivieri, F.; De Luca, M.; Ottaviani, E.; De Benedictis, G. (June 2000). "Inflamm-aging. An evolutionary perspective on immunosenescence". Annals of the New York Academy of Sciences. 908 (1): 244-254. doi:10.1111/j.1749-6632.2000.tb06651.x. ISSN 0077-8923. PMID 10911963.
  31. ↑ Bartleson, Juliet M.; Radenkovic, Dina; Covarrubias, Anthony J.; Furman, David; Winer, Daniel A.; Verdin, Eric (September 2021). "SARS-CoV-2, COVID-19 and the aging immune system". Nature Aging (İngilizce). 1 (9): 769-782. doi:10.1038/s43587-021-00114-7. ISSN 2662-8465. PMC 8570568 Özgürce erişilebilir. PMID 34746804.
  32. 1 2 3 4 Domingues, Renato; Lippi, Alice; Setz, Cristian; Outeiro, Tiago F.; Krisko, Anita (29 Eylül 2020). "SARS-CoV-2, immunosenescence and inflammaging: partners in the COVID-19 crime". Aging (Albany NY). 12 (18): 18778-18789. doi:10.18632/aging.103989. ISSN 1945-4589. PMC 7585069 Özgürce erişilebilir. PMID 32991323.
  33. ↑ Puspitasari, Yustina M.; Ministrini, Stefano; Schwarz, Lena; Karch, Caroline; Liberale, Luca; Camici, Giovanni G. (18 Mayıs 2022). "Modern Concepts in Cardiovascular Disease: Inflamm-Aging". Frontiers in Cell and Developmental Biology. 10. doi:10.3389/fcell.2022.882211. ISSN 2296-634X. PMC 9158480 Özgürce erişilebilir. PMID 35663390.
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Inflammaging&oldid=37445018" sayfasından alınmıştır