Oise
Oise | |
|---|---|
 | |
 Coat of arms | |
 Vendndodhja gjeografike e Oise | |
| Koordinatat: 49°23′N 02°25′E / 49.383°N 2.417°E | |
| Shteti | Franca |
| Rajoni | Epërmet e Francës |
| Prefekturat | Beauvais |
| Nënprefekturat | Clermont Compiègne Senlis |
| Qeverisja | |
| • Presidenti i Këshillit të Departamentit | Nadège Lefebvre[1] (LR) |
| Sipërfaqja | |
• Total | 5,860 km2 (2,260 sq mi) |
| Popullsia (Jan. 2019) | |
• Total | 829.419 |
| • Rank | 26th |
| • Dendësia | 0.142/km2 (0.367/sq mi) |
| Zona kohore | UTC+1 (CET) |
| • Verë (DST) | UTC+2 (CEST) |
| Numri i departamentit | 60 |
| Arrondissements | 4 |
| Kantonet | 21 |
| Komunat | 679 |
| ^1 Të dhënat e regjistrit francez të tokave, të cilat përjashtojnë grykërderdhjet, dhe liqene, pellgje, dhe akullnaja më të mëdha se 1 km2 | |
Oise ( Frëngjisht: [waz] (
dëgjoni); Shqip: Uazë) është një departament në veri të Francës . Është emërtuar sipas lumit Uazë . Banorët e departamentit quhen Oisiens ( Frëngjisht: [wazjɛ̃] ) ose Isariens, sipas emrit latin për lumin, Isara. Kishte një popullsi prej 829,419 në 2019.[2]
Historia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]U është një nga 83 departamentet origjinale të krijuara gjatë Revolucionit Francez më 4 Mars 1790. Ajo u krijua nga një pjesë e provincës së Ishulli-i-Francës dhe Pikardisë .
Pas fitores së koalicionit në Waterloo, departamenti u pushtua nga trupat britanike midis qershorit 1815 dhe nëntorit 1818.
Në mars 2021, deputeti vendor i Parlamentit Olivier Dassault u vra në një përplasje aeroplani.[3]
Gjeografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Uaza është pjesë e rajonit aktual Epërmet e Francës dhe ndodhet 35 km në veri të Parisit . Ajo është e rrethuar nga departamentet e Somme, Aisne, Seine-et-Marne, Val-d'Oise, Eure dhe Seine-Maritime .
Qytetet kryesore
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Komuna më e populluar është Beauvais, prefektura. Që nga viti 2019, janë 13 komuna me më shumë se 10,000 banorë. 10 komunat më të populluara janë:[2]
| Komuna | Popullsia (2019) |
|---|---|
| Beauvais | 57,071 |
| Compiègne | 40615 |
| Creil | 36,169 |
| Nogent-sur-Oise | 20,780 |
| Crépy-en-Valois | 14,788 |
| Senlis | 14,760 |
| Méru | 14,452 |
| Montataire | 13,645 |
| Noyon | 13,190 |
| Pont-Sainte-Maxence | 12,602 |
Demografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]| Year | Pop. | ±% |
|---|---|---|
| 1801 | 350,854 | — |
| 1821 | 375,817 | +7.1% |
| 1831 | 397,725 | +5.8% |
| 1841 | 398,868 | +0.3% |
| 1851 | 403,857 | +1.3% |
| 1861 | 401,417 | −0.6% |
| 1872 | 396,804 | −1.1% |
| 1881 | 404,555 | +2.0% |
| 1891 | 401,835 | −0.7% |
| 1901 | 407,808 | +1.5% |
| 1911 | 411,028 | +0.8% |
| 1921 | 387,76 | −5.7% |
| 1931 | 407,432 | +5.1% |
| 1936 | 402,569 | −1.2% |
| 1946 | 396,724 | −1.5% |
| 1954 | 435,308 | +9.7% |
| 1962 | 481,289 | +10.6% |
| 1968 | 540,988 | +12.4% |
| 1975 | 606,32 | +12.1% |
| 1982 | 661,781 | +9.1% |
| 1990 | 725,603 | +9.6% |
| 1999 | 766,441 | +5.6% |
| 2006 | 792,975 | +3.5% |
| 2011 | 805,642 | +1.6% |
| 2016 | 823,542 | +2.2% |
Politika
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Presidente e Këshillit të Departamentit është Nadège Lefebvre, e zgjedhur në vitin 2017.
Raundi i dytë i zgjedhjeve presidenciale
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]| Zgjedhjet | Kandidati fitues | Partia | % | Kandidati për vendin e dytë | Partia | % | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2022 | Emmanuel Macron | LREM | 47,27 | Marine Le Pen | RN | 52,73 | |
| 2017[4] | Emmanuel Macron | LREM | 53,28 | Marine Le Pen | FN | 46,72 | |
| 2012 | Nicolas Sarkozy | UMP | 52,66 | François Hollande | PS | 47,34 | |
| 2007 | Nicolas Sarkozy | UMP | 58,28 | Ségolène Royal | PS | 41,72 | |
| 2002[4] | Zhak Shirak | RPR | 74,93 | Jean-Marie Le Pen | FN | 25.07 | |
Përfaqësuesit aktualë të Asamblesë Kombëtare
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]| Njësia elektorale | Anëtar[5] | Partia | |
|---|---|---|---|
| Njësia e parë elektorale e Uazës | Victor Habert-Dassault | Republikanët | |
| Njësia e 2-të e Uazës | Agnès Thill | Unioni i Demokratëve dhe të Pavarurve | |
| Njësia e 3-të e Uazës | Pascal Bois | La République En Marche! | |
| Njësia e 4 elektorale e Uazës | Éric Woerth | Republikanët | |
| Njësia e 5-të e Uazës | Pierre Vatin | Republikanët | |
| Njësia e 6-të elektorale e Uazës | Carole Bureau-Bonnard | La République En Marche! | |
| Njësia e 7-të e Uazës | Maksim Minot | Republikanët | |
Turizmi
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Atraksioni kryesor turistik i departamentit është Parku Astérix, i cili u hap në 1989 dhe ndodhet në skajin jugor të tij. Vende të tjera interesante janë Katedralja e Beauvais, Kështjella e Pierrefonds, e restauruar nga Viollet-le-Duc, dhe koleksioni i artit i Château de Chantilly, i cili është një nga më të mëdhenjtë jashtë Parisit.
Galeria e artit në Kështjellën e Chantilly
Rrokullitësja në Parc Astérix
Qarku i binjakëzuar
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Uaza është e binjakëzuar me Bedfordshire në Angli . Ajo është gjithashtu i binjakëzuar me regjencën indoneziane të Karanganyar dhe provincat kineze të Shandong dhe Zhejiang .
Një nga fshatrat përgjatë lumit Uazë është Auvers-sur-Oise, i famshëm për atë që është vizituar nga disa artistë impresionistë . Ky është vendi ku Vincent van Gogh kaloi 70 ditët e tij të fundit dhe është vendi i tij dhe i vëllait të tij Theo.
- Rrethet e departamentit Oise
- Kantonet e departamentit Oise
- Komunat e departamentit Oise
- Monument aux morts (Oise)
Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ "Répertoire national des élus: les conseillers départementaux". data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises (në frëngjisht). 4 maj 2022.
- 1 2 Populations légales 2019: 60 Oise, INSEE
- ↑ "French MP and billionaire Olivier Dassault dies in helicopter crash". BBC News (në anglishte britanike). 2021-03-07. Marrë më 2021-03-08.
- 1 2 l'Intérieur, Ministère de. "Présidentielles". interieur.gouv.fr.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ Nationale, Assemblée. "Assemblée nationale ~ Les députés, le vote de la loi, le Parlement français". Assemblée nationale.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!)
