Richard Griffiths
.jpg) Richard Griffiths (2007) | |
| Imię i nazwisko |
Richard Thomas Griffiths |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
31 lipca 1947 |
| Data i miejsce śmierci |
28 marca 2013 |
| Zawód | |
| Współmałżonek |
Heather Gibson (1980–2013; jego śmierć) |
| Lata aktywności |
1974–2013 |
Richard Thomas Griffiths (ur. 31 lipca 1947 w Thornaby-on-Tees, zm. 28 marca 2013 w Coventry) – brytyjski aktor. Odtwórca roli Vernona Dursleya w serii filmów o Harrym Potterze (2001–2011).
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w Thornaby-on-Tees[1] w hrabstwie North Riding of Yorkshire jako syn Jane (z domu Denmark i Thomasa Griffithsów. Jego ojciec był hutnikiem, który dla pieniędzy brał również udział w bójkach w pubach, natomiast zawód matki określano mianem „pakowaczki”[2]. Został wychowany w wierze rzymskokatolickiej[3]. Jako chłopiec był tak chudy, że w wieku ośmiu lat poddano go radioterapii przysadki mózgowej. Spowolniło to trwale jego metabolizm, przez co przez resztę życia zmagał się z otyłością[4].
Oboje jego rodzice byli głusi[5], a on sam już w młodym wieku biegle opanował brytyjski język migowy. W dzieciństwie wielokrotnie próbował uciec z domu. W wieku 15 lat porzucił naukę w szkole Our Lady & St Bede w Stockton-on-Tees i przez pewien czas pracował jako pracownik pomocniczy tragarz w firmie Littlewoods, jednak ostatecznie szef namówił go do powrotu do szkoły. Postanowił zapisać się na zajęcia teatralne w Stockton & Billingham College. Kontynuował edukację aktorską w Manchester Polytechnic School of Theatre, studiując w tym samym czasie co Bernard Hill.
Po ukończeniu nauki Griffiths podpisał kontrakt z zespołem teatralnym radia BBC. Pracował również w mniejszych teatrach, zajmując się zarówno aktorstwem, jak i zarządzaniem. Zyskał wczesną renomę jako odtwórca szekspirowskich postaci komediowych; wcielił się w Pompejusza w Miarce za miarkę i Spodka w Śnie nocy letniej występując z Royal Shakespeare Company, a następnie zagrał role królewskie w Straconych zachodach miłości i Henryku VIII. Ostatecznie osiadł w Manchesterze i zaczął otrzymywać główne role w sztukach teatralnych. Stamtąd trafił do telewizji, a przełomem w jego karierze filmowej okazał się występ w roli Sama Broadbenta w ekranizacji powieści Jamesa Herriota To nie powinno się przytrafić weterynarzowi (It Shouldn’t Happen to a Vet, 1976), sequelu filmu Wszystkie stworzenia duże i małe.
Po karierze teatralnej i filmowej w rodzinnej Wielkiej Brytanii, Griffiths zagrał znaczące role w nagradzanych produkcjach, takich jak dramat Hugh Hudsona Rydwany ognia (Chariots of Fire, 1981), dramat biograficzny Richarda Attenborough Gandhi (1982), dramat kryminalny Michaela Apteda Park Gorkiego (Gorky Park, 1983) i komedia Petera Segala Naga broń 33⅓: Ostateczna zniewaga (Naked Gun 33 1/3: The Final Insult, 1994)[6]. Rola Douglasa „Hectora”, nauczyciela języka angielskiego i przedmiotów ogólnokształcących w komediodramacie Nicholasa Hytnera Męska historia (2006) przyniosła mu nominację do Nagrody BAFTA dla najlepszego aktora pierwszoplanowego.
W 2006 odniósł sukces na Broadwayu w roli Hectora w spektaklu Alana Bennetta Męska historia[7], za którą otrzymał nagrodą Theatre World, Tony Award i Drama Desk Award[8]. W 2008 powrócił na Broadway jako psychiatra Martin Dysart w przedstawieniu Petera Shaffera Equus[9] z Danielem Radcliffe i Kate Mulgrew.
W 1980 zawarł związek małżeński z Heather Gibson[10]. Zmarł 28 marca 2013 w szpitalu w Coventry podczas operacji serca w wieku 65 lat[11][12].
Wybrana filmografia
[edytuj | edytuj kod]- 1980: Superman II jako terrorysta
- 1981: Rydwany ognia
- 1981: Ragtime jako asystent
- 1981: Kochanica Francuza jako sir Tom
- 1982: Szpital Brytania jako Bernie
- 1982: Gandhi jako Collins
- 1983: Park Gorkiego jako Anton
- 1984: Greystoke: Legenda Tarzana, władcy małp jako kapitan Billings
- 1984: Prywatne zajęcia jako Henry Allardyce, księgowy
- 1986: Niespodzianka z Szanghaju jako Willie Tuttle
- 1986: Withnail i ja jako wujek Monty
- 1987: Casanova jako kardynał
- 1991: Król Ralph jako Duncan Phipps
- 1991: Naga broń 2½: Kto obroni prezydenta? jako dr Albert S. Meinheimer/Earl Hacker
- 1992: Weneckie Qui Pro jako Maurice Horton
- 1994: Strażnik pierwszej damy jako Frederick
- 1995: Umrzeć ze śmiechu jako Jim Minty
- 1999: Jeździec bez głowy jako Philipse
- 2000: Vatel jako dr Bourdelot
- 2001: Harry Potter i Kamień Filozoficzny jako Vernon Dursley
- 2002: Harry Potter i Komnata Tajemnic jako Vernon Dursley
- 2004: Harry Potter i więzień Azkabanu jako Vernon Dursley
- 2004: Królowa sceny jako sir Charles Sedley
- 2005: Autostopem przez Galaktykę – Jeltz, kapitan Vogonów (głos)
- 2005: Słońce i miłość jako Tierrney
- 2006: Venus jako Donald
- 2006: Męska historia jako Hector
- 2007: Zaczarowane baletki jako wujek Matthew
- 2007: Harry Potter i Zakon Feniksa jako Vernon Dursley
- 2008: Opowieści na dobranoc jako Barry Nottingham
- 2010: Harry Potter i Insygnia Śmierci: Część I jako Vernon Dursley
- 2011: Piraci z Karaibów: Na nieznanych wodach jako król Jerzy II
- 2011: Hugo i jego wynalazek jako pan Frick
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Richard Griffiths (1947–2013). Find a Grave. [dostęp 2026-07-29]. (ang.).
- ↑ Richard Griffiths obituaries (1947–2013), „The Daily Telegraph”, 29 marca 2013 [dostęp 2026-07-29] (ang.).
- ↑ Michael Billington, Richard Griffiths obituary, „The Guardian”, 29 marca 2013 [dostęp 2026-07-29] (ang.).
- ↑ Bruce Weber, Falstaffian actor who could be comic and poignant all at once, „The Sydney Morning Herald”, 3 kwietnia 2013 [dostęp 2026-07-29] (ang.).
- ↑ Joyce Wadler, Richard Griffiths, Raised in Silence, Exults in Applause, „The New York Times”, 11 czerwca 2006 [dostęp 2026-07-29] (ang.).
- ↑ Richard Griffiths. Rotten Tomatoes. [dostęp 2017-07-19]. (ang.).
- ↑ Simon Farquhar, Richard Griffiths obituary: Actor best known for his parts in ‘Withnail and I’ and ‘The History Boys’, „The Independent”, 29 marca 2013 [dostęp 2026-07-29] (ang.).
- ↑ Richard Griffiths Awards. Internet Broadway Database. [dostęp 2026-07-19]. (ang.).
- ↑ Richard Griffiths. Internet Broadway Database. [dostęp 2026-07-19]. (ang.).
- ↑ Bruce Weber, Richard Griffiths, Falstaffian English Actor, Dies at 65, „The New York Times”, 29 marca 2013 [dostęp 2013-03-30] (ang.).
- ↑ Matt Schudel, Richard Griffiths, Tony Award-winning actor, dies at 65, „Washington Post”, 29 marca 2013 [dostęp 2013-05-29] [zarchiwizowane z adresu 2013-06-26] (ang.).
- ↑ Hugo Gye, Chin chin dear friend: Tributes paid to award-winning actor Richard Griffiths as he dies from complications after heart surgery, „Daily Mail”, 29 marca 2013 [dostęp 2026-07-29] (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Richard Griffiths (1947–2013) w bazie IMDb (ang.)
- Richard Griffiths w bazie Filmweb
- Richard Griffiths w bazie Notable Names Database (ang.)
