Funt szterling

Funt szterling

Kod ISO 4217	GBP
Symbol	£ – funt szterling p – pens
Państwo	Wielka Brytania Terytoria zależne Wielkiej Brytanii: Brytyjskie Terytorium Antarktyczne Falklandy (wraz z funtem falklandzkim) Gibraltar (wraz z funtem gibraltarskim) Guernsey (wraz z funtem Guernsey) Wyspa Man (wraz z funtem manx) Jersey (wraz z funtem Jersey) Wyspa Świętej Heleny, Wyspa Wniebowstąpienia i Tristan da Cunha (wraz z funtem Świętej Heleny) Georgia Południowa i Sandwich Południowy Nieoficjalnie: Zimbabwe
Bank centralny	Bank of England
Mennica	Royal Mint
Poziom inflacji	0,5% w 2016
Podział	£1 = 100p
Banknoty	£5, £10, £20 – często używane £1, £50, £100 – rzadko używane (£1 na Wyspach Normandzkich i Szkocji, £100 tylko w Szkocji i Irlandii Północnej)
Monety	1p, 2p, 5p, 10p, 20p, 50p, £1, £2 – często używane £5 – rzadko używane.

Funt szterling (ang. pound sterling; symbol: £), nieoficjalna nazwa funt brytyjski, kod międzynarodowy GBP – oficjalna jednostka monetarna w Wielkiej Brytanii.

1 funt dzieli się na 100 pensów. W obiegu znajdują się monety o nominałach 1p, 2p, 5p, 10p, 20p, 50p, £1, £2 oraz banknoty £5, £10, £20, £50, £100 (tylko w Szkocji i Irlandii Północnej).

Pochodzenie słowa

Funt szterling jest często oznaczany symbolem £ (rzadko L). Symbol jest pisaną w starym stylu wielką literą L, przekreśloną poziomo dla podkreślenia, że jest to skrót. Skrót pochodzi od łacińskiego słowa libra oznaczającego zarówno wagę, jak i jednostkę masy – funt. Z tej przyczyny nazwa waluty jest często tłumaczona na języki obce i szczególnie w językach romańskich może to powodować nieporozumienia, np. w hiszpańskim i portugalskim libra, rumuńskim lira, francuskim livre.

W celu odróżnienia jednostki pieniężnej od jednostki wagi dodano słowo „szterling”, co w przypadku srebra można przetłumaczyć z angielskiego jako „najwyższej próby”. Pierwotnie szterlingiem nazywano srebrną monetę jednopensową ważącą 1,555 grama, co stanowiło 1/240 funta trojańskiego (aptekarskiego). Z czasem, gdy z utratą siły nabywczej waluty pens był wypierany w powszechnym użyciu przez funta, nazwa ta zaczęła oznaczać funta.

Podział

Funt szterling dzieli się na 100 pensów, którego symbolem jest „p” i tak jest określany w mowie potocznej w języku angielskim.

Do 15 lutego 1971 funt dzielił się na 20 szylingów („l”, bądź „s” od solid), a szylingi dzieliły się na 12 pensów. Funt wart był więc 240 pensów (skrótowo zapisywanych „d” od słowa denar). Po przejściu na system dziesiątkowy w 1971, z powodu powstałej różnicy wartości, pens był początkowo nazywany „nowym pensem”.

Historia

Szterling został wprowadzony do obiegu przez angielskiego króla Henryka II w 1158 i był wymienialny na srebro. W 1816 zmieniono wymienialność funta ze srebra na złoto i utrzymywano ją do 1914. W tym czasie kurs funta utrzymywał się na poziomie około $4,9 za £1. W roku 1926 powrócono do wymienialności na złoto, jednak w tym czasie w obiegu nie były już używane złote monety, a banknoty, które można było wymieniać na sztaby złota. System waluty sztabowo-złotej został ostatecznie porzucony 21 września 1931 podczas wielkiego kryzysu. Po wycofaniu się z systemu waluty złotej funt został zdewaluowany o 20%. Funt stał się całkowicie wymienialny w 1946, co było warunkiem udzielenia 3,75 miliarda dolarów pożyczki przez Stany Zjednoczone. Po wycofaniu się z powiązania funta ze złotem próbowano ustabilizować kurs waluty poprzez związanie wartości funta z innymi walutami począwszy od amerykańskiego dolara. Jednak próby były nieudane, co pociągnęło za sobą 30% dewaluację w 1949.

W połowie lat 60. wystąpiła kolejna presja na obniżenie wartości waluty. W 1966 w obliczu spadającego kursu waluty rząd brytyjski wprowadził restrykcyjne ograniczenia dewizowe. Jednym z nich był zakaz wywozu przez turystów z kraju więcej niż 50 funtów (zniesiony w 1970). W tym czasie, w listopadzie 1967, funt został zdewaluowany o 14,3% do poziomu 2,41 dolara. W 1976 nastąpił kolejny kryzys. Kurs funta spadł w stosunku do dolara do poziomu 1,57 i Wielka Brytania była zmuszona zaciągnąć pożyczkę w MFW w wysokości 2,3 miliarda funtów. Najniższy historyczny kurs funt osiągnął w lutym 1985, gdy za funta można było otrzymać jedynie 1,05 dolara.

W 1988 rząd Margaret Thatcher zdecydował się związać funta z marką niemiecką, a w 1990 włączono go do systemu ERM z kursem do niemieckiej marki na poziomie około 2,90 marki za funt. Już w 1992 funt został zmuszony do opuszczenia systemu po tzw. Czarnej Środzie (16 września), kiedy to grupa spekulantów z George’em Sorosem na czele przeprowadziła spekulacyjny atak na funta, który Sorosowi przyniósł zysk przeszło miliarda dolarów, a funtowi spadek wartości o 25% w ciągu kilku dni.

Wielka Brytania wynegocjowała klauzulę pozwalającą na pozostanie poza strefą euro. Z tego powodu kraj ten nie wprowadził funta do systemu ERM II.

Zobacz też

• pieniądze brytyjskie

Linki zewnętrzne

• Funt szterling – Banknoty z Wielka Brytania (ang. • niem. • fr.)
• Funt szterling – Banknoty ze Szkocji (ang. • niem. • fr.)
• Funt szterling – Banknoty z Irlandii Północnej (ang. • niem. • fr.)