Gunpla
| Gunpla ガンプラ | ||
|---|---|---|
 | ||
Logo van Gunpla | ||
| Type | Plastic modelbouwpakket | |
| Sector | Speelgoed, modelbouw | |
| Modellen | Gundam-modelbouwpakketten | |
| Introductie | 1980 | |
| Locatie | Japan | |
| Bedrijf | Bandai Namco Group | |
| Fabrikant | Bandai (1980–2017) Bandai Spirits (2018–heden) | |
| https://bandai-hobby.net/gunpla/ | ||
Gunpla (Japans: Sjabloon:Langja) is de gangbare benaming voor plastic modelbouwpakketten gebaseerd op de Gundam-franchise. De naam is een samentrekking van “Gundam” en “plastic model” of “plamo”. De kits stellen voornamelijk mobiele pakken, voertuigen en andere machines uit de verschillende Gundam-series voor en worden geproduceerd door Bandai Spirits, onderdeel van de Bandai Namco Group.
De eerste Gunpla-kits verschenen in 1980, een jaar na de oorspronkelijke televisieserie Mobile Suit Gundam. Sindsdien groeiden de modelbouwpakketten uit tot een belangrijk onderdeel van de Gundam-franchise en van de Japanse modelbouwhobby. Bandai Namco vermeldde in zijn Fact Book 2024 dat er tot eind maart 2024 wereldwijd 787,45 miljoen Gundam-modelkits waren verscheept.[1]
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]Jaren 1980
[bewerken | brontekst bewerken]De oorsprong van Gunpla ligt bij de televisieserie Mobile Suit Gundam, die in 1979 in Japan werd uitgezonden. In 1980 bracht Bandai de eerste plastic modelbouwpakketten uit op basis van de serie. Volgens Bandai Namco begon daarmee een grote populariteitsgolf rond Gundam-modelkits.[1] Deze eerste kits waren eenvoudiger dan latere generaties. Ze hadden beperkte beweegbaarheid, minder details en vereisten vaak lijm en verf om het model af te werken.
In tegenstelling tot volledig gemonteerde speelgoedproducten werden Gunpla-kits verkocht als bouwpakketten. De onderdelen zaten aan gietramen, ook wel runners genoemd, en moesten door de bouwer worden losgemaakt en samengevoegd. Dit sloot aan bij bestaande plastic modelbouwhobby's, zoals militaire voertuigen en vliegtuigen, maar gebruikte ontwerpen uit de populaire mecha-anime.
De verkoop groeide snel. Volgens Bandai Namco overschreed de reeks in oktober 1984 de grens van 100 miljoen verscheepte Gundam-plasticmodellen sinds de lancering.[1]
Jaren 1990
[bewerken | brontekst bewerken]In de jaren negentig ontwikkelde Bandai verschillende systemen om de kwaliteit en toegankelijkheid van de kits te vergroten. Snap-fit-constructie, waarbij onderdelen zonder lijm in elkaar kunnen worden geklikt, werd steeds gebruikelijker. Ook werden polycaps gebruikt om gewrichten soepeler en steviger beweegbaar te maken.
In 1990 introduceerde Bandai de High Grade-lijn, vaak afgekort als HG. Deze lijn bood meer detail en betere articulatie dan eerdere 1/144-modellen. In 1995 volgde de Master Grade-lijn, afgekort MG, in schaal 1/100. Master Grade-kits bevatten doorgaans meer onderdelen, meer mechanische details en een complexere constructie dan High Grade-kits. In 1998 introduceerde Bandai de Perfect Grade-lijn, afgekort PG, in schaal 1/60. Deze lijn richt zich op grote, technisch complexere modellen met een hoog detailniveau.
Jaren 2000
[bewerken | brontekst bewerken]In de jaren 2000 bleef Bandai Gunpla-kits uitbrengen bij nieuwe Gundam-series, waaronder Mobile Suit Gundam SEED en Mobile Suit Gundam 00. Naast de bestaande graden verschenen ook eenvoudiger, niet-gegradeerde modellen, die bedoeld waren als toegankelijkere en goedkopere bouwpakketten. Zulke kits hadden doorgaans minder onderdelen en minder beweegbare gewrichten dan High Grade- of Master Grade-modellen, maar maakten het mogelijk om snel modelreeksen bij nieuwe animeproducties uit te brengen.
De jaren 2000 vielen ook samen met verdere internationale verspreiding van Gunpla. Door de uitzending en uitgave van Gundam-series buiten Japan, de opkomst van online winkels en de beschikbaarheid van Engelstalige informatie groeide de zichtbaarheid van de hobby buiten Azië. Bandai bleef in deze periode de bestaande gradelijnen uitbreiden, waaronder High Grade, Master Grade en Perfect Grade, terwijl modellen uit recente series vaak naast nieuwe versies van oudere mobiele pakken verschenen.
Jaren 2010
[bewerken | brontekst bewerken]In 2010, rond het dertigjarig bestaan van Gunpla, introduceerde Bandai de Real Grade-lijn, afgekort RG. Deze 1/144-modellen combineren het kleinere formaat van High Grade-kits met technische kenmerken die eerder vooral met Master Grade-modellen werden geassocieerd, zoals een intern frame en uitgebreide kleur- en detailverdeling. De eerste kit in deze lijn was de RG 1/144 RX-78-2 Gundam, die op 24 juli 2010 verscheen.[2]
In hetzelfde jubileumjaar verscheen ook de Mega Size Model-lijn. Deze modellen hebben een schaal van 1/48 en zijn groter dan de gebruikelijke 1/144- en 1/100-kits. De Mega Size Model 1/48 RX-78-2 Gundam verscheen op 4 maart 2010 en werd door Bandai gepresenteerd als een groot maar relatief eenvoudig te bouwen model.[3]
In 2011 introduceerde Bandai de Advanced Grade-lijn bij Mobile Suit Gundam AGE. Deze 1/144-kits waren gericht op eenvoudige montage en bevatten bij sommige modellen een chip voor gebruik met het bijbehorende Gage-ing Battle Base-spelsysteem. Bandai beschreef de reeks als modellen die zonder gereedschap konden worden losgemaakt en door de kleurverdeling zonder schilderwerk een afgewerkt uiterlijk kregen.[4]
In de tweede helft van de jaren 2010 verschenen daarnaast nieuwe varianten en moderniseringen van bestaande lijnen. De High Grade-reeks bleef een van de breedste Gunpla-lijnen, terwijl Real Grade-kits werden uitgebreid met modellen uit zowel de Universal Century als alternatieve Gundam-tijdlijnen. De officiële Bandai-catalogus vermeldt onder meer Real Grade-modellen uit deze periode, waaronder de RG 1/144 Tallgeese EW uit 2018 en de RG 1/144 ν Gundam uit 2019.[5]
In 2018 werd Bandai Spirits opgericht binnen de Bandai Namco Group. Het bedrijf nam onder meer activiteiten rond producten voor oudere fans over, waaronder plastic modelbouwpakketten, figuren en verzamelproducten. Bandai Namco vermeldt in zijn bedrijfsgeschiedenis dat Bandai Spirits in februari 2018 werd opgericht om deze activiteiten over te nemen.[6] De officiële bedrijfsinformatie van Bandai Spirits noemt de planning, ontwikkeling, productie en verkoop van plastic modellen, figuren, robots en aanverwante producten als onderdeel van de bedrijfsactiviteiten.[7]
Jaren 2020
[bewerken | brontekst bewerken]In 2020 vierde Gunpla zijn veertigjarig bestaan. Bandai Spirits organiseerde rond dit jubileum verschillende promotieactiviteiten, waaronder Gunpla Expo Tokyo 2020 feat. Gundam Conference. Binnen deze periode verschenen ook jubileumproducten, zoals de Gunpla 40th Memorial Set en de PG Unleashed 1/60 RX-78-2 Gundam, die door Bandai werd gepresenteerd als een belangrijk model voor het veertigjarig bestaan van Gunpla.[8][9][10]
Vanaf 2020 werd ook de Entry Grade-lijn opnieuw onder de aandacht gebracht. Deze reeks is gericht op beginnende bouwers en gebruikt een eenvoudige constructie waarbij weinig gereedschap nodig is. De lijn sloot aan bij Bandai's bredere strategie om Gunpla toegankelijker te maken voor nieuwe doelgroepen, naast bestaande reeksen zoals High Grade, Real Grade, Master Grade en Perfect Grade.[11]
In april 2021 startten vier bedrijven binnen de Bandai Namco Group het Gunpla Recycling Project. Daarbij worden plastic runners, de gietramen waaruit modelonderdelen worden losgemaakt, ingezameld en hergebruikt. Volgens Bandai Namco worden de ingezamelde runners op verschillende manieren toegepast, onder meer voor materiaalrecycling en chemische recycling. In 2025 kondigde Bandai Spirits de eerste plastic modelkit aan die gebruikmaakt van chemisch gerecycleerd materiaal uit dit project.[12][13]
De vraag naar Gunpla bleef in de jaren 2020 hoog. Bandai Namco vermeldde in zijn Fact Book 2024 dat er tot en met maart 2024 wereldwijd 787,45 miljoen Gundam-modelkits waren verscheept. Daarvan waren 600,41 miljoen reguliere Gundam-modelkits en 187,04 miljoen SD Gundam-modelkits.[1]
Om de productiecapaciteit te vergroten bouwde Bandai Spirits in Shizuoka een nieuwe fabriek bij het Bandai Hobby Center: het Bandai Hobby Center Plamo Design Industrial Institute. Bandai Namco meldde dat de bouw in januari 2025 werd voltooid en dat de fabriek in juli 2025 in gebruik werd genomen. Het bedrijf verwachtte de productieapparatuur verder op te voeren richting volledige productie rond de zomer van 2026.[14] Volgens een latere Bandai Namco-publicatie moet de nieuwe fabriek, wanneer zij volledig operationeel is in het boekjaar dat eindigt in maart 2027, de totale productie binnen de modelkitactiviteiten met ongeveer 35% verhogen ten opzichte van het boekjaar dat eindigde in maart 2024.[15]
In 2025 kondigde Bandai Spirits daarnaast Gundam Assemble aan, een tabletopspel met kleine Gunpla-miniaturen. Het project gebruikt miniaturen van ongeveer vijf centimeter hoog en past Gunpla toe binnen een spelvorm met strategische gevechten. Daarmee werd Gunpla niet alleen als bouw- en verzamelhobby gepositioneerd, maar ook als onderdeel van een tabletopspel.[16]
Opbouw en kenmerken
[bewerken | brontekst bewerken]
Gunpla-kits bestaan uit plastic onderdelen die aan gietramen worden geleverd. De bouwer knipt of snijdt de onderdelen los en zet deze vervolgens in elkaar. Moderne kits zijn meestal ontworpen als snap-fit-modellen, waardoor lijm niet nodig is. Veel onderdelen zijn al in verschillende kleuren gegoten, zodat een model ook zonder verf een basisweergave van het ontwerp heeft.
De kits verschillen sterk in schaal, complexiteit en afwerking. Eenvoudige modellen zijn gericht op beginnende bouwers, terwijl uitgebreidere lijnen meer onderdelen, fijnere details, beweegbare frames en extra accessoires bevatten. Sommige bouwers monteren de kits rechtstreeks uit de doos, terwijl anderen de modellen schilderen, verweren, voorzien van decals of verwerken in diorama's.
Schalen en graden
[bewerken | brontekst bewerken]Bandai gebruikt verschillende productlijnen, vaak “grades” genoemd, om schaal, complexiteit en detailniveau aan te geven. De belangrijkste lijnen zijn:
- High Grade (HG): meestal 1/144-schaal; relatief toegankelijk en breed verkrijgbaar.
- Real Grade (RG): meestal 1/144-schaal; combineert kleine schaal met een hoger detailniveau en technische constructie.
- Master Grade (MG): meestal 1/100-schaal; bevat doorgaans meer onderdelen, betere articulatie en meer interne details.
- Perfect Grade (PG): meestal 1/60-schaal; grote en complexe kits met een hoog detailniveau.
- Entry Grade (EG): eenvoudige en toegankelijke kits, gericht op beginnende bouwers.
- Super Deformed (SD): kleinere, gestileerde modellen met overdreven proporties.
Naast deze hoofdgroepen bestaan er talrijke sublijnen, tijdelijke reeksen en speciale uitgaven. Ook zijn er exclusieve modellen die via evenementen, Gundam Base-winkels of Premium Bandai worden verkocht.
Populariteit en verspreiding
[bewerken | brontekst bewerken]Gunpla werd in de jaren tachtig populair in Japan en verspreidde zich daarna naar andere Aziatische landen. Buiten Japan groeide de bekendheid vooral door de internationale verspreiding van Gundam-anime, manga en computerspellen. De hobby ontwikkelde zich daarnaast via gespecialiseerde winkels, conventies, online gemeenschappen en officiële wedstrijden.
Bandai Namco vermeldde in 2024 dat er tot eind maart 2024 787,45 miljoen Gundam-modelkits waren verscheept. Daarvan vielen 600,41 miljoen onder de reguliere Gundam-modelkits en 187,04 miljoen onder de SD Gundam-modelkits.[1]
Productie en duurzaamheid
[bewerken | brontekst bewerken]Gunpla wordt geproduceerd met spuitgiettechnieken, waarbij kunststof in mallen wordt geïnjecteerd om de onderdelen te vormen. De meeste moderne kits worden geleverd met voorgekleurde onderdelen en instructieboekjes. Vanaf de jaren 2010 besteedde Bandai Spirits ook aandacht aan duurzamere productie en recyclingprojecten rond plastic modelbouw. Het bedrijf noemt onder meer het Gunpla Recycling Project als onderdeel van zijn duurzaamheidsactiviteiten.[17]
Zie ook
[bewerken | brontekst bewerken]Referenties
- 1 2 3 4 5 (en) Fact Book 2024 (pdf). Bandai Namco Group (2024). Geraadpleegd op 10 juni 2026.
- ↑ (ja) RG 1/144 RX-78-2 ガンダム. Bandai Spirits Hobby Division. Geraadpleegd op 10 juni 2026.
- ↑ (ja) 1/48 メガサイズモデル ガンダム. Bandai Spirits Hobby Division. Geraadpleegd op 10 juni 2026.
- ↑ (ja) AG 1/144 Gエグゼス. Bandai Spirits Hobby Division. Geraadpleegd op 10 juni 2026.
- ↑ (en) Real Grade. Bandai Spirits Hobby Division. Geraadpleegd op 10 juni 2026.
- ↑ (en) History. Bandai Namco Group. Geraadpleegd op 10 juni 2026.
- ↑ (en) Corporate Profile. Bandai Spirits. Geraadpleegd op 10 juni 2026.
- ↑ (ja) GUNPLA EXPO TOKYO 2020 feat. GUNDAM conference. Bandai Spirits. Geraadpleegd op 10 juni 2026.
- ↑ (ja) GUNPLA 40th メモリアルセット. Bandai Spirits. Geraadpleegd op 10 juni 2026.
- ↑ (en) GUNPLA PRESENTATION VR. Bandai Spirits. Geraadpleegd op 10 juni 2026.
- ↑ (en) GUNPLA. Bandai Spirits Hobby Division. Geraadpleegd op 10 juni 2026.
- ↑ (en) Gunpla Recycling Project. Bandai Namco Group. Geraadpleegd op 10 juni 2026.
- ↑ (en) The First Plastic Model Kit Made Using Chemically Recycled Material from the GUNPLA Recycling Project Goes on Sale in March. Bandai Namco Filmworks (22 februari 2025). Geraadpleegd op 10 juni 2026.
- ↑ (en) Message from the Chief Gundam Officer. Bandai Namco Group. Geraadpleegd op 10 juni 2026.
- ↑ (en) BANDAI HOBBY CENTER’s New Factory: Featuring a Comprehensive System for Increased Gundam Model Kit Production!. Bandai Namco Group. Geraadpleegd op 10 juni 2026.
- ↑ (en) Gundam Assemble miniatures game will start small, Bandai says. Polygon (14 februari 2025). Geraadpleegd op 10 juni 2026.
- ↑ (ja) 株式会社BANDAI SPIRITS. Bandai Spirits. Geraadpleegd op 10 juni 2026.
